Elon Musk lên kế hoạch gì cho thương vụ sáp nhập xAI vào SpaceX?

Tàu Starship/Super Heavy trên bệ phóng trước khi phóng chuyến bay số 11. Nguồn: SpaceX.

Theo thông báo chính thức từ SpaceX, công ty hàng không vũ trụ của ông Elon Musk đã hoàn tất việc mua lại công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo xAI. Thương vụ sáp nhập này được cho là định giá công ty hợp nhất ở mức khổng lồ 1,25 nghìn tỷ USD, biến đây trở thành công ty tư nhân có giá trị nhất thế giới. Theo Bloomberg, giá cổ phiếu dự kiến của công ty hợp nhất rơi vào khoảng 527 USD mỗi cổ phiếu.

Giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng AI từ không gian

Động lực chính đằng sau thương vụ sáp nhập này là tham vọng của ông Elon Musk trong việc xây dựng các trung tâm dữ liệu đặt ngoài không gian. Trong một bản ghi nhớ đăng trên trang web của công ty, ông lập luận rằng những tiến bộ của AI hiện nay đang phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu mặt đất khổng lồ, vốn tiêu tốn lượng điện năng và hệ thống làm mát quá lớn.

Ông khẳng định nhu cầu điện năng toàn cầu cho AI không thể được đáp ứng bởi các giải pháp trên mặt đất mà không gây khó khăn cho cộng đồng và môi trường. Thực tế, xAI cũng từng bị cáo buộc gây ra những khó khăn cho cộng đồng dân cư gần trung tâm dữ liệu của họ tại Memphis, Tennessee.

Giải pháp của Musk là đưa cơ sở hạ tầng tính toán lên quỹ đạo. SpaceX đã đệ trình kế hoạch lên Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) về một chòm sao gồm tới một triệu vệ tinh được thiết kế để hoạt động như các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Các vệ tinh này sẽ sử dụng năng lượng mặt trời gần như liên tục trong không gian để vận hành các hệ thống máy tính tích hợp, giúp giảm thiểu chi phí vận hành và bảo trì.

Nhà đồng sáng lập SpaceX ước tính rằng trong vòng 2 đến 3 năm tới, cách tốn ít chi phí nhất để tạo ra năng lực tính toán cho AI sẽ là ở ngoài không gian. Ông tin rằng việc phóng một triệu vệ tinh mỗi năm có thể bổ sung thêm 100 gigawatt năng lực tính toán AI hàng năm.

Ông Elon Musk mô tả sự kết hợp giữa khả năng chế tạo tên lửa của SpaceX và công nghệ của xAI là "động lực đổi mới tích hợp theo chiều dọc tham vọng nhất trên Trái đất". Để triển khai mạng lưới vệ tinh khổng lồ này, SpaceX dự kiến sẽ sử dụng hệ thống tên lửa Starship với mục tiêu đạt tốc độ phóng một chuyến mỗi giờ và mang theo tải trọng lên đến 200 tấn.

Về mặt tài chính, sự sáp nhập này hợp nhất hai thực thể với tình hình kinh doanh trái ngược nhau. SpaceX là một trong những doanh nghiệp ổn định nhất của ông Musk, tạo ra lợi nhuận ước tính 8 tỷ USD vào năm ngoái với doanh thu từ 15 đến 16 tỷ USD. Nguồn doanh thu từ dịch vụ Internet vệ tinh Starlink (với hơn 9.000 vệ tinh và hơn 9 triệu khách hàng) hiện đang là nguồn tài chính quan trọng, có thể hỗ trợ cho các hoạt động cần nhiều vốn của xAI.

Ngược lại, xAI đang trong giai đoạn "đốt tiền" khủng khiếp, tiêu tốn khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng để xây dựng cơ sở hạ tầng và cạnh tranh với các đối thủ như OpenAI và Google. Việc sáp nhập giúp xAI tận dụng nguồn lực tài chính của SpaceX trong bối cảnh áp lực vốn ngày càng tăng đối với các công ty công nghệ AI.

Những thách thức phía trước

Mặc dù viễn cảnh về trung tâm dữ liệu vũ trụ rất hứa hẹn, hai công ty vẫn có những mục tiêu ngắn hạn khác biệt: SpaceX tập trung đưa phi hành gia lên Mặt trăng và Sao Hỏa, trong khi xAI nỗ lực cạnh tranh để trở thành công ty AI hàng đầu thế giới.

Ngoài ra, xAI hiện đang phải đối mặt với nhiều cuộc điều tra từ các cơ quan quản lý tại Australia, California, châu Âu và Ấn Độ liên quan đến chatbot Grok. Về phía SpaceX, công ty được cho là đang chuẩn bị cho đợt IPO sớm nhất vào tháng 6/2026. Chưa rõ liệu việc sáp nhập này có ảnh hưởng đến tiến độ đó hay không.

Tuy nhiên, với việc SpaceX nắm vai trò "thành viên quản lý" của xAI sau thương vụ, Elon Musk đang tiến gần hơn đến việc hợp nhất hoàn toàn hệ sinh thái công nghệ của mình, bao gồm tên lửa, vệ tinh, mạng xã hội X và trí tuệ nhân tạo dưới một mái nhà chung.

Hiền Thảo