(Emagazine) Khánh Hòa: Linh thiêng Lễ thay y Thánh Mẫu Thiên Y A Na

Diễn ra vào giờ Ngọ (12 giờ trưa) ngày 20.3 âm lịch hàng năm, đây không chỉ là nghi lễ tắm tượng, thay trang phục mới cho Mẹ Xứ Sở Thiên Y A Na (Nữ thần Pô Inư Nưgar) mà còn là nhịp cầu kết nối lòng thành kính của cộng đồng người Chăm, Kinh, Raglai và cộng đồng các dân tộc trên địa bàn.

Lễ thay y Thánh Mẫu Thiên Y A Na

Để buổi lễ diễn ra trọn vẹn và trang nghiêm, Ban Quản lý Di tích Quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar cùng cộng đồng đã bắt đầu công tác chuẩn bị từ nhiều ngày trước đó với sự tỉ mỉ cao nhất, trong đó những bộ y phục và mão lộng lẫy được may thủ công tinh xảo, đính đá và thêu hình rồng nổi bật từ nguồn cung tiến của người dân thập phương đều được kiểm tra kỹ lưỡng.

Quan trọng nhất là việc chuẩn bị nước tắm Mẫu, một loại nước đặc biệt được lấy từ chùa Hải Ấn (chùa Hang) – ngôi chùa nổi tiếng với vẻ đẹp độc đáo và ý nghĩa tâm linh sâu sắc, sau đó đem nấu cùng rượu gạo, hoa điệp và cúc vàng cho đến khi tỏa hương thơm ngào ngạt rồi mới lọc kỹ qua hai lớp vải để đảm bảo độ tinh khiết tuyệt đối.

Nghi thức tắm tượng Mẹ Xứ Sở Thiên Y A Na

Bên cạnh đó, các vật phẩm dâng cúng thiết yếu như hương hoa, trầu cau, trầm hương, trà rượu và bánh chay cũng được sắp đặt chu đáo trên các ban thờ, tạo nên một sự chuẩn bị hoàn hảo và thành tâm trước khi nghi lễ chính thức bắt đầu.

Nghi lễ kéo dài khoảng 1,5 giờ, trải qua các bước nghiêm ngặt dưới sự điều hành của Ban nghi lễ và các bậc hào lão uy tín, bắt đầu bằng việc vị chủ tế thành kính dâng hương, trà và rượu để xin phép thực hiện lễ Mộc dục.

Sau khi các vật phẩm cũ được gỡ bỏ, tượng Mẫu được tắm bằng nước thơm một cách cẩn trọng và tỉ mỉ, khiến toàn bộ không gian trong tháp bao trùm bởi sự tôn nghiêm cùng hương thơm thanh khiết. Khi thân tượng được quạt khô và xức nước hoa thơm ngát, các vị chức sắc mới tiến hành khoác lên bộ xiêm y, trang sức và đội mão mới theo thứ tự lần lượt từ tượng Mẫu sang tượng Cô và Cậu.

Nước tắm tượng được lấy từ giếng thiêng tại chùa Hải Ấn (chùa Hang) – ngôi chùa nổi tiếng với vẻ đẹp độc đáo và ý nghĩa tâm linh sâu sắc, cách Tháp Bà Pô Nagar khoảng 1km

Nước giếng trong vắt được dùng để tắm tượng Mẹ Xứ Sở Thiên Y A Na

Trong không khí thành kính ấy, việc tắm tượng và thay y cũng được thực hiện song hành tại Tháp Đông Nam và Tháp Tây Bắc (Di tích Quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar) ngay lúc lễ chính đang diễn ra tại Tháp Đông Bắc, tạo nên một sự giao thoa của lòng thành và đức tin rực rỡ giữa lòng di sản.

Lễ thay y không đơn thuần là một nghi thức tôn giáo mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, trước hết là để thể hiện lòng biết ơn vô hạn đối với Thiên Y A Na Thánh Mẫu (Nữ thần Pô Inư Nưgar) – người Mẹ Xứ Sở đã có công dạy dân cấy cày, dệt vải và luôn che chở cho vùng đất miền Trung bình yên.

Đây cũng là dịp để hàng chục nghìn khách hành hương hội tụ, thành kính nguyện cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đời sống ấm no, hạnh phúc. Sau khi các nghi thức chính hoàn tất, Ban quản lý sẽ thực hiện lễ cúng chay tạ ơn Mẫu nhằm đánh dấu sự thành công tốt đẹp của buổi lễ.

Các thiếu nữ Chăm đội nước tắm lên Tháp Bà Pô Nagar

Các bậc cao niên, hào lão chuẩn bị nước tắm

Nghi thức cúng tạ trong Lễ thay y Thánh Mẫu Thiên Y A Na

Lễ thay y tại Tháp Bà Pô Nagar đã trở thành minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa bền chặt giữa các dân tộc, tạo nên một không gian di sản đầy sức sống và đậm đà bản sắc dân tộc tại quê hương Khánh Hòa.

XUÂN HƯỚNG; thiết kế: MẠNH LÊ