Eo biển Hormuz sẽ 'mất vị thế' trong 2 năm tới?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng các nhà khai thác dầu vùng Vịnh có thể tránh hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng hai năm tới, đưa ra một mốc thời gian đáng chú ý đối với kế hoạch mở rộng hệ thống đường ống vốn đã được đẩy nhanh kể từ khi xung đột với Iran làm gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển dầu nhộn nhịp nhất thế giới.

"Điều đó sẽ được thực hiện trong hai năm", ông Bessent nói trong cuộc thảo luận với ông Larry Kudlow - cựu Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ (NEC) tại các cuộc họp tài chính G20 ở Asheville, bang North Carolina. Ông thậm chí dự đoán rằng "eo biển Hormuz sẽ trở thành một vùng nước vô giá trị" trong khoảng thời gian này.

Các nhà khai thác dầu vùng Vịnh đã bắt đầu chi tiền cho hướng đi này.

Trong thời gian Hormuz bị đóng cửa, Ả Rập Xê-út đã đưa khoảng 7 triệu thùng dầu/ngày qua đường ống Đông-Tây tới Biển Đỏ, sử dụng cảng Yanbu làm điểm xuất khẩu thay thế. Tuyến đường này giúp dầu thô Ả Rập Xê-út tránh được eo biển Hormuz, dù hoạt động vận chuyển bằng tàu chở dầu qua Biển Đỏ sau đó cũng gặp vấn đề do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi gần eo biển Bab el-Mandeb.

UAE có một phương án thay thế trực tiếp hơn. ADNOC có kế hoạch xây dựng đường ống Tây-Đông 1 và tăng gấp đôi công suất xuất khẩu dầu qua Fujairah, nằm bên ngoài eo biển Hormuz, từ 1,8 triệu thùng/ngày lên 3,6 triệu thùng/ngày. Dự án dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2027.

Iraq cũng đang tìm kiếm nhiều tuyến xuất khẩu thay thế. Một đường ống được đề xuất đi qua Syria tới Địa Trung Hải có thể tiêu tốn ít nhất 15 tỷ USD và mất khoảng 4 năm để xây dựng. Các quan chức Iraq cũng đang thảo luận việc sửa chữa một đường ống cũ qua Syria và tăng lượng dầu vận chuyển qua hệ thống Kirkuk-Ceyhan tới Thổ Nhĩ Kỳ.

Kuwait đã thảo luận khả năng kết nối hệ thống hạ tầng dầu mỏ của nước này với Ả Rập Xê-út và UAE, qua đó cho phép dầu thô Kuwait tiếp cận các cảng Fujairah hoặc các cảng trên Biển Đỏ. Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc lớn vào dầu thô Trung Đông, đã đồng ý tham gia tài chính vào các dự án đường ống tại vùng Vịnh.

Động lực thúc đẩy các dự án này một lần nữa được nhắc lại hồi đầu tuần này. Hai tàu chở dầu đang tìm cách rời eo biển Hormuz đã bị các vật thể bay tấn công, theo công ty tư vấn an ninh hàng hải Marisks, sau một cuộc tấn công khác giữa Iran và Mỹ.

Dự báo hai năm của ông Bessent sẽ đòi hỏi một số dự án trong số này phải được triển khai với tốc độ rất nhanh. Tuy nhiên, những khoản đầu tư đang được thực hiện cho thấy các nhà khai thác dầu vùng Vịnh không còn coi năng lực vận chuyển tránh eo biển Hormuz chỉ là một phương án dự phòng. Họ đang từng bước biến nó thành một phần trong hệ thống xuất khẩu dầu của mình.