Ép khách vay vốn mua bảo hiểm, ngân hàng có thể bị phạt đến 500 triệu đồng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết sẽ nghiên cứu, rà soát để xem xét đưa nội dung thanh tra tình trạng tổ chức tín dụng gây sức ép buộc khách hàng vay vốn mua bảo hiểm vào Kế hoạch thanh tra năm 2027 hoặc tiến hành kiểm tra đột xuất khi có đầy đủ căn cứ theo quy định.

Thông tin được NHNN đưa ra khi trả lời kiến nghị của bà Nguyễn Thị Hương Giang về việc vẫn tồn tại tình trạng một số ngân hàng thương mại giới thiệu, tư vấn hoặc gây áp lực để khách hàng vay vốn phải tham gia mua bảo hiểm, theo cổng thông tin trả lời chính sách của Chính phủ.

Theo phản ánh từ bà Giang, nhiều ngân hàng không ép buộc trực tiếp nhưng áp dụng các hình thức gián tiếp như gợi ý giảm lãi suất nếu khách hàng tham gia bảo hiểm, ưu tiên xử lý hồ sơ đối với người mua bảo hiểm hoặc tư vấn theo hướng việc tham gia bảo hiểm sẽ giúp khoản vay được phê duyệt thuận lợi hơn.

Bà Giang đề nghị cơ quan có thẩm quyền tăng cường thanh tra, kiểm tra và chấn chỉnh tình trạng ngân hàng gây sức ép buộc khách hàng vay vốn phải mua bảo hiểm;

Xem xét việc cấm các tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả hình thức giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng bảo hiểm;

Rà soát các hợp đồng hợp tác, hợp đồng nguyên tắc giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm nhằm ngăn chặn tình trạng lách quy định pháp luật, cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phản hồi kiến nghị này, NHNN cho biết Thanh tra NHNN ghi nhận và tiếp thu các ý kiến phản ánh. Cơ quan này sẽ nghiên cứu, đánh giá mức độ cần thiết cũng như các điều kiện theo quy định của pháp luật để xem xét đưa nội dung trên vào Kế hoạch thanh tra năm 2027 hoặc triển khai kiểm tra đột xuất nếu phát sinh dấu hiệu vi phạm.

Đối với kiến nghị xem xét việc cấm các tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với các khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả hình thức giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng, NHNN cho biết pháp luật hiện hành đã có quy định khá đầy đủ nhằm ngăn chặn tình trạng ép khách hàng mua bảo hiểm khi vay vốn.

Cụ thể, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 nghiêm cấm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và nhân viên ngân hàng gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức.

Bên cạnh đó, Thông tư 67/2023 của Bộ Tài chính cũng quy định tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm không được tư vấn, giới thiệu, chào bán hoặc thu xếp giao kết hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư trong thời hạn 60 ngày trước và 60 ngày sau khi giải ngân toàn bộ khoản vay của khách hàng.

Ngoài các quy định cấm, hệ thống chế tài xử phạt cũng đã được bổ sung. Theo Nghị định 340/2025 của Chính phủ, hành vi gắn việc bán bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng có thể bị xử phạt từ 400 triệu đồng đến 500 triệu đồng.

Đồng thời, tổ chức tín dụng vi phạm còn bị buộc thực hiện các biện pháp để chấm dứt hợp đồng bảo hiểm và chịu toàn bộ chi phí, thiệt hại phát sinh nếu khách hàng có yêu cầu chấm dứt hợp đồng.

NHNN nhấn mạnh rằng đối với những trường hợp có căn cứ cho thấy tổ chức tín dụng có hành vi ép buộc khách hàng mua bảo hiểm, người dân có thể gửi thông tin, tài liệu tới NHNN hoặc Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) để được xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Tuy nhiên, việc cấm tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với các khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả hình thức giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng có thể ảnh hưởng đến hoạt động phân phối bảo hiểm hợp pháp theo quy định của pháp luật, hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm bảo hiểm của khách hàng có nhu cầu chính đáng, đồng thời tác động đến quyền tự do kinh doanh của các chủ thể có liên quan.

Do đó, kiến nghị trên chưa đủ cơ sở thực hiện, Thanh tra NHNN sẽ tiếp tục nghiên cứu và đánh giá trong thời gian tới.