EU đem tin vui lớn cho Ukraine, tiếp sức giúp Kiev 'thoát' một thảm họa

Báo Politico đưa tin, thông tin trên do Cộng hòa Cyprus, Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, thông báo trong ngày 4/2.

Thủ tướng Đức thăm vùng Vịnh: Tìm kiếm lối thoát giữa 'chính trị cường quốc'?

Trong một tuyên bố, Bộ trưởng Tài chính Cyprus Makis Keravnos nhấn mạnh, nguồn tài chính mới sẽ giúp Ukraine duy trì “khả năng chống chịu mạnh mẽ trước hành động của Nga”.

Nếu không có khoản vay này, Ukraine có nguy cơ cạn tiền vào tháng 4 tới, một kịch bản được đánh giá là thảm họa đối với nỗ lực quân sự cũng như vị thế đàm phán của Kiev trong các cuộc hòa đàm do Mỹ hậu thuẫn với Moscow.

Dù đã đạt được đồng thuận chính trị, EU vẫn còn một số rào cản cần tháo gỡ, trong đó có việc xác định các điều kiện giải ngân mà Ukraine phải đáp ứng, trước khi khối này có thể huy động vốn trên thị trường tài chính quốc tế. Khoản vay này được bảo đảm bằng ngân sách bảy năm của EU.

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn nhất giữa các nước thành viên là cách thức sử dụng khoản tiền và đối tượng hưởng lợi. Theo dự thảo thỏa thuận, khoảng một phần ba số tiền sẽ được dùng cho nhu cầu ngân sách thông thường, phần còn lại dành cho quốc phòng.

Pháp dẫn đầu nỗ lực thúc đẩy việc Ukraine chi tiêu càng nhiều càng tốt cho các tập đoàn công nghiệp quốc phòng châu Âu, trong bối cảnh người nộp thuế EU đang phải chi khoảng 3 tỷ Euro mỗi năm để trả lãi cho khoản vay. Ngược lại, Đức, Hà Lan và các nước Bắc Âu chủ trương trao cho Kiev sự linh hoạt tối đa trong chi tiêu.

Theo dự thảo văn bản mà Politico tiếp cận được, Ukraine sẽ được phép mua vũ khí từ các nước ngoài EU, bao gồm Mỹ và Anh, trong trường hợp EU không có sản phẩm tương đương hoặc khi có nhu cầu khẩn cấp. Tuy nhiên, các ngoại lệ này sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ các nước thành viên EU.

Danh mục vũ khí được phép mua ngoài khối bao gồm hệ thống phòng không – phòng thủ tên lửa, đạn dược cho máy bay chiến đấu và các năng lực tấn công tầm sâu. Nếu Anh hoặc các quốc gia thứ ba khác như Hàn Quốc – những nước đã ký thỏa thuận an ninh với EU và hỗ trợ Ukraine – muốn tham gia sâu hơn vào các gói mua sắm, họ sẽ phải đóng góp tài chính để chia sẻ chi phí lãi vay. Mức đóng góp sẽ tỷ lệ thuận với lợi ích mà các công ty quốc phòng của họ có thể thu được.

Canada, quốc gia đã tham gia chương trình vay vũ khí SAFE trị giá 150 tỷ Euro của EU, sẽ không phải đóng góp thêm để tham gia cơ chế hỗ trợ Ukraine, song vẫn phải xác định rõ các loại sản phẩm có thể được Kiev mua sắm.

Bước tiếp theo, Nghị viện châu Âu sẽ xem xét các sửa đổi pháp lý do Hội đồng EU đề xuất trước khi phê chuẩn chính thức. Nếu tiến trình diễn ra suôn sẻ, Ukraine sẽ nhận 45 tỷ Euro ngay trong năm nay theo từng đợt, phần còn lại dự kiến giải ngân vào năm 2027.

Ukraine chỉ phải hoàn trả khoản vay nếu Nga chấm dứt chiến dịch quân sự toàn diện và chi trả bồi thường xung đột. Trong trường hợp Moscow từ chối, EU sẽ cân nhắc tịch thu tài sản Nga bị phong tỏa tại các tổ chức tài chính trong khối để bù đắp.

Dù giúp Kiev duy trì khả năng chiến đấu, khoản vay này vẫn chưa đủ để đáp ứng toàn bộ nhu cầu tài chính của Ukraine. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ukraine sẽ cần ít nhất 135 tỷ Euro trong năm nay và năm tới để bảo đảm chi tiêu quân sự và ngân sách, ngay cả khi dự kiến nhận thêm 8 tỷ USD từ IMF.

Song song đó, Mỹ và EU đang xây dựng một kế hoạch tái thiết Ukraine với mục tiêu huy động khoảng 800 tỷ USD từ nguồn công và tư trong vòng 10 năm. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết để kế hoạch này trở thành hiện thực là chiến sự phải chấm dứt – một viễn cảnh hiện vẫn rất xa vời.

Bảo Minh