EU hoãn đề xuất cấm dầu Nga giữa biến động Trung Đông và tranh cãi nội khối

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen dự hội nghị thượng đỉnh của Liên minh châu Âu tại Brussels, Bỉ, ngày 19/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh Euronews ngày 24/3, Ủy ban châu Âu (EC) đã quyết định lùi thời điểm công bố đề xuất cấm hoàn toàn nhập khẩu dầu Nga, trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông và những bất đồng sâu sắc giữa các quốc gia thành viên.

Theo thông tin từ EC, đề xuất vốn dự kiến công bố vào ngày 15/4 đã bị gỡ khỏi lịch trình mà chưa có thời điểm thay thế cụ thể. Người phát ngôn về năng lượng của EC Anna-Kaisa Itkonen cho biết vẫn chưa thể đưa ra mốc thời gian mới, nhưng khẳng định kế hoạch này vẫn được duy trì.

Quyết định trì hoãn diễn ra khi thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, khiến nguồn cung bị gián đoạn và giá dầu Brent duy trì trên mức 100 USD/thùng. Việc Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, bị phong tỏa đã làm gia tăng lo ngại về nguồn cung.

Giá dầu có dấu hiệu hạ nhiệt sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã có các cuộc trao đổi tích cực với Iran nhằm chấm dứt xung đột, dù phía Tehran ngay lập tức bác bỏ thông tin này. Diễn biến này kéo giá Brent từ 112 USD xuống còn khoảng 102 USD/thùng.

Trong nỗ lực ổn định thị trường, Mỹ cũng đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với dầu Nga, động thái gây phản ứng tiêu cực tại châu Âu. Nhiều ý kiến cho rằng điều này làm suy yếu lập trường chung của phương Tây trong việc hạn chế nguồn thu năng lượng của Nga.

EC nhấn mạnh việc trì hoãn không đồng nghĩa với thay đổi chính sách. Cơ quan này tiếp tục theo đuổi mục tiêu chấm dứt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch từ Nga. Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cảnh báo rằng việc quay trở lại sử dụng năng lượng Nga sau khi xung đột tại Ukraine kết thúc sẽ là một sai lầm mang tính chiến lược.

Đề xuất cấm dầu Nga lần này nằm trong lộ trình REPowerEU, nhằm đảm bảo tính lâu dài thay vì phụ thuộc vào các gói trừng phạt phải gia hạn định kỳ sáu tháng một lần. Khác với cơ chế trừng phạt truyền thống cần sự đồng thuận tuyệt đối, đề xuất mới chỉ cần đa số đủ điều kiện để được thông qua, qua đó hạn chế khả năng bị phủ quyết.

Tuy vậy, kế hoạch này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Hungary và Slovakia, hai quốc gia vẫn tiếp tục nhập khẩu dầu Nga nhờ cơ chế miễn trừ trước đó. Cả hai nước đã khởi kiện các quy định liên quan đến cấm khí đốt Nga và cảnh báo sẽ có hành động tương tự nếu lệnh cấm dầu được thông qua.

Căng thẳng càng gia tăng khi Hungary và Slovakia đang tranh cãi với Ukraine về đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu Nga giá rẻ sang Trung Âu. Ukraine cho rằng cơ sở hạ tầng đã bị hư hại nghiêm trọng và cần sửa chữa trước khi hoạt động trở lại. Ngược lại, Budapest và Bratislava cáo buộc việc gián đoạn là do động cơ chính trị, liên quan đến cuộc bầu cử tại Hungary. Tranh chấp này cũng đang làm đình trệ gói hỗ trợ tài chính trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine, cho thấy mức độ phức tạp của các vấn đề năng lượng trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.

Trong khi EU vẫn tiếp tục triển khai lộ trình loại bỏ khí đốt Nga, hướng tới chấm dứt nhập khẩu LNG vào năm 2026 và khí đốt qua đường ống vào năm 2027, thì những biến động mới từ Trung Đông đang gây sức ép lên thị trường năng lượng, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung và buộc khối phải thận trọng hơn trong quá trình thực hiện.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc