EU rút đề xuất trao quy chế “thành viên liên kết” cho Canada do bất đồng nội khối

Liên minh châu Âu (EU) đã rút đề xuất trao quy chế “thành viên liên kết” cho Canada khỏi dự thảo tuyên bố chung trước thềm hội nghị thượng đỉnh EU–Canada diễn ra tại Montreal trong hai ngày 29–30/10. Thay vào đó, hai bên dự kiến cam kết hướng tới một mối quan hệ “ngày càng gắn kết chặt chẽ hơn”, nhưng không bao gồm tư cách thành viên đầy đủ của EU.

Theo hãng tin Reuters ngày 28/10, dự thảo tuyên bố mới nêu rõ EU và Canada sẽ tiếp tục đàm phán để xác định nội dung quan hệ song phương, với mục tiêu hoàn thiện khuôn khổ hợp tác tại hội nghị thượng đỉnh năm 2027. Đề xuất ban đầu do Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đưa ra hồi tháng 9, nhưng vấp phải bất đồng giữa các nước thành viên.

Đức là một trong những nước phản đối mạnh mẽ nhất cách gọi “thành viên liên kết”. Pháp, Italy và Hy Lạp cũng nêu quan ngại trong quá trình thảo luận dự thảo. Theo Euronews, vấn đề cốt lõi là quy chế này chưa có định nghĩa pháp lý trong các hiệp ước của EU, trong khi phạm vi quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm chưa được làm rõ.

Các nhà ngoại giao EU lo ngại việc sử dụng một khái niệm chưa được xác định có thể tạo ra bất ổn pháp lý, đồng thời làm dấy lên kỳ vọng tương tự từ những quốc gia khác muốn thắt chặt quan hệ với khối. Berlin cũng muốn các nước thành viên thống nhất cụ thể nội dung hợp tác trước khi thông qua một tên gọi mang ý nghĩa chính trị rộng hơn.

Tuy nhiên, việc loại bỏ thuật ngữ “thành viên liên kết” không đồng nghĩa EU từ bỏ mục tiêu tăng cường quan hệ với Canada. Theo Reuters, dự thảo tuyên bố vẫn đề cập đến các lĩnh vực hợp tác như an ninh kinh tế, kết nối hạ tầng cáp ngầm giữa châu Âu, Canada và châu Á, nghiên cứu khả thi về xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Canada sang châu Âu, cũng như tạo thêm cơ hội làm việc xuyên Đại Tây Dương cho thanh niên hai bên.

Nỗ lực này diễn ra trong bối cảnh Thủ tướng Canada Mark Carney tìm cách đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế và an ninh, giảm sự phụ thuộc vào Mỹ sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế đối với hàng hóa Canada. Mỹ tiếp nhận gần 70% lượng hàng xuất khẩu của Canada, trong khi EU chiếm khoảng 9% tổng kim ngạch thương mại của nước này.

Việc thắt chặt quan hệ với châu Âu vì thế là một hướng đi trong nỗ lực mở rộng không gian hợp tác của Ottawa. Tuy nhiên, đề xuất quy chế thành viên liên kết cho thấy ngay cả khi các bên cùng muốn tăng cường quan hệ, EU vẫn phải giải quyết những khác biệt về pháp lý và cách thức thiết kế quan hệ với các đối tác bên ngoài khối.

Phát biểu với báo giới trước hội nghị, ông Carney cho rằng điều quan trọng không nằm ở tên gọi mà ở những lợi ích thực tế mà thỏa thuận có thể mang lại cho người dân, doanh nghiệp và Canada nói chung. Hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán trong khoảng một năm để xác định rõ hơn nội dung quan hệ trong tương lai.