EU tiến gần hơn tới việc siết chặt trẻ em sử dụng mạng xã hội

Ảnh chụp từ youtube của DW

Sau khi Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, nhiều nước thành viên EU, trong đó có Đan Mạch và Hy Lạp, đã kêu gọi khối này triển khai các biện pháp tương tự.

Hiện EU khẳng định mọi phương án vẫn đang được cân nhắc, từ việc cấm hoàn toàn trẻ em sử dụng mạng xã hội cho đến áp dụng các hạn chế đối với một số dịch vụ hoặc tính năng cụ thể.

Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy Brussels không nghiêng về giải pháp cấm toàn diện. Các quan chức EU nhấn mạnh chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra trước khi nhóm chuyên gia do Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen giao nhiệm vụ công bố báo cáo vào ngày 13/7.

Trước đó, bà Ursula von der Leyen từng bày tỏ sự ủng hộ đối với việc áp dụng các biện pháp hạn chế, trong khi một thông báo chính thức được dự kiến đưa ra vào tháng 9, dù thời điểm này vẫn có thể thay đổi.

"Vấn đề không phải là khi nào trẻ em hay thanh thiếu niên được tiếp cận mạng xã hội, mà là khi nào mạng xã hội được phép tiếp cận trẻ em và thanh thiếu niên của chúng ta", bà phát biểu vào tuần trước.

Áp lực ngày càng lớn từ các quốc gia thành viên

Ủy ban châu Âu đang chịu áp lực từ một số nước thành viên, trong đó có Pháp, vốn đã xây dựng dự luật riêng nhằm hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, hôm 6/7, Brussels đã yêu cầu Paris sửa đổi dự luật này với lý do một số nội dung đã vượt quá thẩm quyền của Ủy ban châu Âu. EU cũng nhấn mạnh rằng việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ giới hạn ở mạng xã hội.

Ủy viên phụ trách bảo vệ người tiêu dùng của EU, Michael McGrath, nói với AFP: "Dù quyết định về giới hạn độ tuổi như thế nào, chúng ta cũng phải giải quyết các mô hình kinh doanh và lựa chọn thiết kế đang định hình trải nghiệm trực tuyến của trẻ em mỗi ngày".

Theo nhiều nguồn tin, nhóm chuyên gia của EU cũng không nhiều khả năng sẽ đề xuất lệnh cấm hoàn toàn đối với mạng xã hội.

Có thể tập trung vào các tính năng gây nghiện

Giới quan sát cho rằng báo cáo của EU có thể đi theo hướng tương tự khuyến nghị của một hội đồng chuyên gia tại Đức công bố tháng trước. Hội đồng này đưa ra hai lựa chọn: quy định độ tuổi tối thiểu theo luật là 13 tuổi – tương đương quy định hiện hành của nhiều nền tảng – hoặc áp đặt các hạn chế đối với từng dịch vụ và tính năng riêng lẻ.

Ủy ban châu Âu, cơ quan giám sát các quy định kỹ thuật số của khối, cũng đang theo dõi sát sao việc Australia triển khai lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Quá trình thực hiện tại Australia đã gặp không ít khó khăn, vì vậy Brussels có thể lựa chọn cách tiếp cận khác.

Thay vì cấm các nền tảng như Instagram, Snapchat hay TikTok, EU có thể áp dụng phương pháp đánh giá rủi ro, theo đó cấm hoặc hạn chế những tính năng bị coi là gây hại đối với trẻ em.

Xu hướng siết quản lý lan rộng

Các biện pháp hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội đang ngày càng phổ biến trên thế giới. Anh và Indonesia đã triển khai những bước đi tương tự, trong khi nhiều quốc gia thành viên EU như Hy Lạp và Tây Ban Nha cũng đang xây dựng các quy định riêng. Tuy nhiên, Estonia vẫn kiên quyết phản đối việc áp đặt lệnh cấm.

Kết quả khảo sát của YouGov công bố ngày 9/7 đối với hơn 5.100 người trưởng thành tại Pháp, Đức, Italy, Ba Lan và Tây Ban Nha cho thấy, đa số người dân mong muốn các nền tảng loại bỏ những thiết kế bị cho là gây hại như tính năng cuộn vô tận (infinite scroll) hay hệ thống gợi ý nội dung được cá nhân hóa.

Giữa cấm đoán và tăng trách nhiệm của nền tảng

Các tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số cho rằng cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội không phải là giải pháp tối ưu. Theo họ, EU nên tận dụng các công cụ pháp lý hiện có để buộc các nền tảng trở nên an toàn hơn đối với trẻ em.

Ông Simeon de Brouwer, đại diện tổ chức bảo vệ quyền số EDRi, nhận định: "Chúng tôi không cho rằng loại bỏ trẻ em khỏi mạng xã hội là câu trả lời. Điều cần làm là thực thi nghiêm các quy định hiện hành". Ông cũng bày tỏ hy vọng các quy định mới về bảo vệ người tiêu dùng sẽ đủ mạnh và tham vọng.

Ông Michael McGrath cho biết đạo luật mới dự kiến được ban hành vào cuối năm nay sẽ chính thức coi trẻ em là nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương và yêu cầu các nền tảng phải "được thiết kế để bảo vệ trẻ em ngay từ đầu".

Quan điểm này nhận được sự ủng hộ rộng rãi của người dân châu Âu. Theo khảo sát của YouGov, 75% số người được hỏi cho rằng các nền tảng trực tuyến không nên cho phép trẻ vị thành niên sử dụng cho đến khi doanh nghiệp chứng minh được sản phẩm của mình an toàn.

Ông Michiel van Hulten, Giám đốc phụ trách EU của tổ chức Reset Tech, cho rằng: "Trọng tâm phải là buộc các nền tảng chịu trách nhiệm chứng minh sản phẩm của họ an toàn trước khi được phép cung cấp cho trẻ em, hoặc cho bất kỳ ai".

EU tăng cường thực thi các quy định hiện hành

EU hiện sở hữu một công cụ pháp lý quan trọng là Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), yêu cầu các nền tảng trực tuyến lớn nhanh chóng loại bỏ nội dung độc hại, nguy hiểm và cấm quảng cáo nhắm mục tiêu tới trẻ em.

Tuy nhiên, ông de Brouwer cho rằng, Brussels vẫn còn khá thận trọng trong việc thực thi đạo luật này. Theo ông, đến nay EU mới chỉ yêu cầu TikTok điều chỉnh các thiết kế có tính gây nghiện, trong khi chủ yếu yêu cầu Meta tăng cường xác minh độ tuổi người dùng.

Dẫu vậy, một quan chức EU tiết lộ với AFP rằng trước khi mùa hè kết thúc, Ủy ban châu Âu dự kiến sẽ công bố kết luận điều tra đối với Facebook và Instagram của Meta trong vụ việc xem xét liệu các dịch vụ này có góp phần tạo ra hành vi gây nghiện đối với trẻ em hay không.