EUDR thúc đẩy hàng Việt nâng cấp quản trị chuỗi cung ứng
EUDR đặt ra yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, minh bạch dữ liệu và quản trị chuỗi cung ứng, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp Việt chuyển đổi sản xuất bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Nhằm trao đổi về việc chuẩn bị, những khó khăn của doanh nghiệp và giải pháp đáp ứng quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), ngày 20/11, tại Hà Nội, Tạp chí Công Thương tổ chức tọa đàm với chủ đề “EUDR bước vào giai đoạn thực thi: Từ truy xuất nguồn gốc đến quản trị dữ liệu chuỗi cung ứng cho hàng Việt Nam”, góp phần duy trì xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng Việt Nam tại thị trường EU.

g nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) trao đổi tại toạ đàm
Theo ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), EUDR không nên được nhìn nhận đơn thuần là quy định nhập khẩu của EU mà còn phản ánh xu hướng quản trị thương mại mới, khi các thị trường ngày càng quan tâm đến cách thức sản phẩm được tạo ra, bên cạnh giá cả và chất lượng.
Việc đáp ứng EUDR vì vậy không chỉ phục vụ xuất khẩu sang EU mà còn giúp doanh nghiệp chủ động trước những tiêu chuẩn tương tự có thể được áp dụng tại các thị trường khác. Thay vì coi đây là gánh nặng, doanh nghiệp cần tận dụng yêu cầu mới để điều chỉnh quy trình sản xuất, tổ chức lại chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn. Thực tế, một số doanh nghiệp Việt Nam đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản trị sản xuất bền vững từ nhiều năm trước, tạo lợi thế đáng kể so với những đơn vị mới bắt đầu triển khai.
Để hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng nền tảng cơ sở dữ liệu EUDR và truy xuất nguồn gốc, hiện cơ bản hoàn thành, được đánh giá an toàn thông tin và kiểm thử, đang triển khai các bước để đưa vào vận hành chính thức. Cùng đó, bản đồ ranh giới rừng năm 2020 phiên bản 1 và nền tảng WebGIS được công bố ngày 20/10/2026, hỗ trợ doanh nghiệp, người dân và địa phương kiểm tra vùng sản xuất có chồng lấn với đất rừng hay không.

Quang cảnh Tọa đàm EUDR bước vào giai đoạn thực thi: Từ truy xuất nguồn gốc đến quản trị dữ liệu chuỗi cung ứng cho hàng Việt Nam
Theo bà Nguyễn Thị Hoài, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến cuối tháng 10/2026, Việt Nam đã có khoảng 400.000 ha cà phê được xây dựng cơ sở dữ liệu gắn tọa độ địa lý, chiếm hơn 50% diện tích cà phê cả nước. Đối với cao su, các doanh nghiệp lớn và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đã có trên 300.000 ha diện tích được cập nhật dữ liệu và tọa độ địa lý. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là dữ liệu còn phân tán, thiếu đồng bộ về cấu trúc và thông tin; hồ sơ đất đai, lịch sử sử dụng đất tại một số vùng sản xuất chưa đầy đủ; việc kết nối dữ liệu giữa đất đai, lâm nghiệp, trồng trọt và các hệ thống doanh nghiệp còn hạn chế. Nông hộ nhỏ, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ cũng gặp khó khăn về nhân lực, kỹ thuật thu thập tọa độ và chi phí quản lý dữ liệu.
Bà Nguyễn Thị Hoài cho rằng: Việc xây dựng dữ liệu vùng trồng mới là bước khởi đầu. Thời gian tới, cần tiếp tục xác minh, làm sạch, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu, kết nối với hệ thống truy xuất của từng chuỗi ngành hàng. Doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra vùng nguyên liệu trên nền tảng WebGIS, khoanh vùng rủi ro và phối hợp với cơ quan chuyên môn, địa phương xác minh các trường hợp phát sinh. Cảnh báo chồng lấn bản đồ không đồng nghĩa với kết luận vi phạm, mà cần được đối chiếu hồ sơ đất đai và tình trạng sản xuất thực tế.
Ở góc độ doanh nghiệp, EUDR đang làm thay đổi đáng kể yêu cầu từ các nhà nhập khẩu EU đối với ngành cà phê. Bà Lê Hằng, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần cà phê DETECH cho biết: Khách hàng không chỉ quan tâm chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn yêu cầu minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng trồng, từng mảnh vườn của nông hộ, hồ sơ thu mua, sơ chế đến lô hàng xuất khẩu.
Từ mùa vụ 2025-2026, DETECH đã triển khai truy xuất nguồn gốc đối với mạng lưới 7.500 nông hộ trồng cà phê Arabica Sơn La, áp dụng các chứng nhận Rainforest Alliance và 4C. Doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu tọa độ GPS, bản đồ đa giác (Polygon) từng mảnh vườn, diện tích canh tác, thông tin nhà sản xuất, hồ sơ thu mua và dữ liệu chứng minh nguồn nguyên liệu đáp ứng yêu cầu. Các thông tin này được lưu trữ, kiểm chứng và cung cấp cho khách hàng theo từng lô hàng xuất khẩu.
Quá trình triển khai cũng phát sinh chi phí đáng kể cho thu thập dữ liệu, định vị vùng trồng, đào tạo nông hộ và đánh giá độc lập. Với mạng lưới sản xuất rộng, nhiều hộ nông dân, đại lý thu mua và cơ sở sơ chế tham gia, doanh nghiệp phải đầu tư nhân lực để bảo đảm thông tin đầy đủ, thống nhất, tránh trùng lặp và đáp ứng khả năng kiểm chứng. Dù vậy, đây cũng là cơ hội nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện sinh kế nông dân, nhất là tại vùng Tây Bắc, nơi người trồng cà phê còn hạn chế khả năng tiếp cận thông tin, kỹ thuật canh tác bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu.

Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam
Đối với ngành gỗ, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho rằng: EUDR đặt ra yêu cầu cao hơn những hệ thống quản lý rừng bền vững và chứng nhận gỗ hợp pháp đã triển khai trước đây. Doanh nghiệp phải có bằng chứng điện tử tin cậy để truy xuất đến từng lô rừng, xác định vị trí khai thác, thời điểm và hành trình nguyên liệu qua chuỗi cung ứng. Trong khi ngành gỗ Việt Nam dự kiến đạt kim ngạch xuất khẩu trên 19 tỷ USD năm 2026, năng lực đáp ứng EUDR giữa các doanh nghiệp còn chưa đồng đều.
Những doanh nghiệp đã có nhiều năm xuất khẩu sang EU, quen thực hiện VPA/FLEGT và vận hành thử hệ thống EUDR cùng nhà nhập khẩu được đánh giá có sự chuẩn bị tốt hơn. Ngược lại, doanh nghiệp ít xuất khẩu sang EU có chuỗi cung ứng phức tạp, thu mua qua nhiều trung gian hoặc sử dụng nguyên liệu nhập khẩu sẽ gặp nhiều khó khăn hơn, nhất là khi nhà cung cấp chưa có đầy đủ bằng chứng điện tử về vùng khai thác và chuỗi nguồn cung.
Theo ông Ngô Sỹ Hoài, doanh nghiệp cần ưu tiên những vùng nguyên liệu có khả năng định vị, truy xuất rõ ràng để đáp ứng yêu cầu thị trường EU, đồng thời từng bước nâng cấp năng lực quản trị. Điểm nghẽn chung của các ngành hàng hiện nay là dữ liệu phân mảnh và thiếu sự kết nối giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng.
Để khắc phục, cần có nền tảng thông tin tích hợp, hướng dẫn thống nhất và phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý, địa phương, chủ rừng, nông hộ, thương lái, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu. Nhà nước cần kiến tạo dữ liệu nền như bản đồ rừng, quy hoạch sử dụng đất, dữ liệu địa chính và vùng trồng; doanh nghiệp giữ vai trò tổ chức chuỗi, thu thập, cập nhật và kiểm chứng thông tin; các hợp tác xã, tổ chức trung gian hỗ trợ nông hộ ghi chép, khai báo và quản lý giao dịch.
Bên cạnh đó, cần tăng cường đào tạo, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ số hóa vùng sản xuất và tạo điều kiện để hộ nông dân, doanh nghiệp nhỏ tham gia hệ thống truy xuất của các doanh nghiệp đầu chuỗi. Việc chia sẻ chi phí tuân thủ, trách nhiệm cung cấp dữ liệu và cam kết thu mua ổn định cần được thực hiện minh bạch, hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người sản xuất. Các cơ chế đối thoại với EU cũng cần tiếp tục được duy trì nhằm tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật, thúc đẩy công nhận và sử dụng dữ liệu tin cậy của Việt Nam, hạn chế việc khai báo trùng lặp.
Theo ông Ngô Chung Khanh, Việt Nam không nên tìm cách hạ thấp tiêu chuẩn EUDR mà cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp và nông hộ nâng cao năng lực đáp ứng. Việc đầu tư cho truy xuất nguồn gốc, dữ liệu đáng tin cậy và tuân thủ môi trường có thể làm tăng chi phí trước mắt, nhưng là khoản đầu tư chiến lược để tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn. Khi minh bạch nguồn gốc được gắn với chất lượng, tiêu chuẩn bền vững và xây dựng thương hiệu, hàng Việt sẽ có thêm nền tảng để tiếp cận các thị trường tiêu chuẩn cao.
EUDR vì vậy không chỉ là yêu cầu để duy trì xuất khẩu sang EU, mà còn là động lực thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất, quản trị dữ liệu và tổ chức chuỗi cung ứng theo hướng bền vững. Chủ động thích ứng, liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể và nâng cao năng lực truy xuất sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam củng cố niềm tin thị trường, nâng giá trị hàng hóa và tăng sức cạnh tranh trong dài hạn.
Nguồn Bnews: https://bnews.vn/eudr-thuc-day-hang-viet-nang-cap-quan-tri-chuoi-cung-ung/445110.html

