Eugene Onegin: 8 dêm diễn và cuộc gặp gỡ văn hóa Việt - Nga

Trong khuôn khổ chuyến lưu diễn tại Việt Nam tháng 10/2026 của Eifman Ballet, đêm diễn Eugene Onegin đã vinh được đón tiếp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và ông Gennady Stepanovich Bezdetko, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam. (Nguồn: Đoàn nghệ thuật Eifman Ballet)

Tối 31/10, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô (Hà Nội), đêm diễn cuối cùng của Eugene Onegin chính thức khép lại chương trình lưu diễn tại Việt Nam của đoàn nghệ thuật Eifman Ballet đến từ St. Petersburg, Liên bang Nga.

Với 4 đêm diễn tại TP. Hồ Chí Minh và bốn đêm tại Hà Nội, chương trình đòi hỏi sự chuẩn bị công phu, phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị và khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn cao về chuyên môn biểu diễn, kỹ thuật sân khấu.

Giá trị lớn nhất của chuỗi tám đêm diễn không chỉ nằm ở quy mô tổ chức, mà chính là sự đón nhận nồng nhiệt và đồng điệu từ phía khán giả. Khán phòng luôn được lấp đầy bởi những người tìm đến tác phẩm bằng tình yêu nghệ thuật hàn lâm, tạo nên một bầu không khí văn hóa giàu cảm xúc.

Từ kiệt tác văn học Nga đến ngôn ngữ ballet đương đại

Được chuyển thể từ tiểu thuyết thơ cùng tên của đại thi hào Alexander Pushkin, Eugene Onegin là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho phong cách sáng tạo của biên đạo múa Boris Eifman. Không lựa chọn cách tái hiện nguyên tác theo lối kể chuyện tuyến tính, Eifman khai thác thế giới nội tâm phức tạp của các nhân vật bằng ngôn ngữ ballet đương đại.

Tình yêu, sự kiêu hãnh, những khát vọng, lựa chọn và nuối tiếc được chuyển tải qua chuyển động cơ thể, nhịp điệu và tương tác sân khấu.

Được chuyển thể từ tiểu thuyết thơ cùng tên của đại thi hào Alexander Pushkin, Eugene Onegin là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho phong cách sáng tạo của biên đạo múa Boris Eifman. (Ảnh: Thúy Hằng)

Onegin và Tatyana không chỉ là những nhân vật của văn học Nga thế kỷ XIX. Qua cách nhìn của Eifman, họ hiện lên với những xung đột tâm lý gần gũi với con người hôm nay. Tình yêu không đơn thuần là sự rung động mà còn là câu chuyện về trách nhiệm, sự trưởng thành và khả năng đối diện với những quyết định của chính mình.

Một trong những điểm đặc sắc của vở diễn là sự kết hợp giữa âm nhạc của Pyotr Tchaikovsky và những sáng tác rock của Alexander Sitkovetsky. Hai chất liệu tưởng chừng khác biệt tạo nên sự tương phản, đồng thời mở rộng khả năng biểu đạt của tác phẩm.

Những chuyển động mạnh mẽ, giàu tính biểu cảm của các vũ công, kết hợp với thiết kế sân khấu, ánh sáng và phục trang, tạo nên một không gian nghệ thuật giàu tính biểu tượng. Ballet ở đây không chỉ là vẻ đẹp của kỹ thuật hình thể mà còn trở thành phương tiện diễn đạt những trạng thái tâm lý phức tạp, đôi khi không thể gọi tên bằng ngôn từ.

Chính cách tiếp cận ấy giúp Eugene Onegin vượt ra ngoài khuôn khổ một tác phẩm chuyển thể, trở thành cuộc đối thoại giữa di sản văn học cổ điển và tư duy sáng tạo đương đại.

Sự đồng điệu và những tràng pháo tay không ngớt

Thước đo chính xác nhất cho thành công của một tác phẩm nghệ thuật chính là sự phản hồi của người xem. Tại cả hai điểm diễn, mỗi khi tấm màn nhung khép lại, toàn bộ khán phòng lại bùng nổ trong những tràng pháo tay kéo dài không ngớt. Khán giả Việt Nam đã dành cho các nghệ sĩ Nga sự trân trọng và mến mộ sâu sắc qua những tiếng reo hò tán thưởng, những đóa hoa tươi và cả những giọt nước mắt đồng cảm với số phận nhân vật.

Giá trị nghệ thuật đỉnh cao của Eugene Onegin đã chinh phục công chúng đến mức có những khán giả, sau khi thưởng thức đêm diễn đầu tiên, đã lập tức tìm kiếm cơ hội để quay lại nhà hát lần thứ hai. Họ muốn được một lần nữa sống trong không gian âm nhạc ấy, để cảm nhận sâu hơn từng thông điệp ẩn sau mỗi bước nhảy của các vũ công.

Những chuyển động mạnh mẽ, giàu tính biểu cảm của các vũ công, kết hợp với thiết kế sân khấu, ánh sáng và phục trang, tạo nên một không gian nghệ thuật giàu tính biểu tượng. (Ảnh: Thúy Hằng)

Đặc biệt, chuỗi đêm diễn là điểm hẹn xúc động của những thế hệ người Việt Nam từng sinh sống, học tập và làm việc tại Liên bang Nga. Đối với họ, tiếng nhạc của Tchaikovsky và hình tượng văn học của Pushkin không chỉ là nghệ thuật, mà còn là một phần ký ức tuổi trẻ, là tâm hồn Nga gắn bó suốt nhiều thập kỷ. Cuộc hội ngộ này đã khơi dậy những tình cảm nguyên vẹn, làm sống lại một vùng không gian văn hóa thân thuộc đầy hoài niệm.

Công sức phía sau những khoảnh khắc thăng hoa

Để có được những giờ phút thăng hoa của nghệ sĩ, phía sau mỗi đêm diễn là nhiều tháng chuẩn bị và sự phối hợp của cả một tập thể. Theo nghệ sĩ Nguyễn Bảo Anh, Giám đốc Nghệ thuật Dàn nhạc Giao hưởng Sài Gòn (SPO), ê-kíp đã dành nhiều tháng làm việc, trực tiếp phối hợp và giám sát các hạng mục kỹ thuật, từ mặt sàn múa chuyên dụng đến hệ thống âm thanh, ánh sáng theo những yêu cầu khắt khe của Eifman Ballet.

Một dấu ấn đáng chú ý là SPO trực tiếp đảm nhiệm phần âm nhạc của vở diễn thay vì sử dụng nhạc nền thu âm sẵn. Các nhạc công Việt Nam cùng hòa tấu những tác phẩm của Tchaikovsky và phần âm nhạc mang âm hưởng rock của Alexander Sitkovetsky, tạo nên sự cộng hưởng trực tiếp với các nghệ sĩ múa trên sân khấu.

Đây là công việc đòi hỏi sự chính xác cao, bởi âm nhạc không đơn thuần đóng vai trò làm nền mà còn tham gia định hình nhịp điệu, cảm xúc và cấu trúc biểu diễn. Sự ăn ý giữa dàn nhạc và vũ công là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng của tác phẩm.

Ballet ở đây không chỉ là vẻ đẹp của kỹ thuật hình thể mà còn trở thành phương tiện diễn đạt những trạng thái tâm lý phức tạp, đôi khi không thể gọi tên bằng ngôn từ. (Ảnh: Thúy Hằng)

Bên cạnh SPO, đội ngũ kỹ thuật, hậu cần, điều phối và tổ chức tại Việt Nam cũng phải đảm bảo hàng loạt yêu cầu chuyên môn để chương trình được vận hành xuyên suốt tại hai địa điểm biểu diễn. Nếu các nghệ sĩ Eifman Ballet mang đến kỹ thuật và ngôn ngữ biểu diễn đặc trưng của ballet Nga thì đội ngũ Việt Nam góp phần tạo nên những điều kiện cần thiết để tác phẩm được trình diễn trọn vẹn.

Thành quả ấy không chỉ thuộc về những người xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu mà còn có dấu ấn của những người làm việc thầm lặng phía sau cánh gà. Chương trình do Dàn nhạc Giao hưởng Sài Gòn (SPO) phối hợp cùng Nhà hát Ca múa nhạc Quốc gia Việt Nam tổ chức thực hiện.

Dấu ấn ngoại giao và giao lưu văn hóa quốc tế

Đặc biệt, trong khuôn khổ chuyến lưu diễn tại Việt Nam tháng 10/2026 của Eifman Ballet, đêm diễn Eugene Onegin đã vinh được đón tiếp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và ông Gennady Stepanovich Bezdetko, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam đến thưởng thức tác phẩm.

Sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao Việt Nam cùng đại diện ngoại giao Liên bang Nga tại đêm diễn là dấu ấn có ý nghĩa, cho thấy vai trò của nghệ thuật trong kết nối văn hóa, tăng cường sự thấu hiểu và vun đắp tình hữu nghị giữa hai quốc gia.

Đây cũng là sự ghi nhận đối với nỗ lực của các đơn vị tổ chức trong việc đưa những tác phẩm nghệ thuật có giá trị quốc tế đến gần hơn với công chúng Việt Nam.