Nga có thể khai tử tuần dương hạm hạt nhân 28.000 tấn, chiến hạm lớn nhất thế giới

Tuần dương lớp Kirov của Nga. Ảnh: MW.

Tuần dương hạm Pyotr Velikiy có thể sắp bị loại biên sau khi một ủy ban chuyên trách đánh giá con tàu đã xuống cấp đến mức không còn khả năng phục hồi với chi phí hợp lý. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn chưa được công bố.

Ngày 30/10, ông Vladimir Maltsev, người đứng đầu Phong trào Hỗ trợ Hải quân Toàn Nga, tiết lộ kết luận sơ bộ của ủy ban. Dù vậy, ông vẫn cho rằng nếu có thể, Nga nên tiến hành hiện đại hóa chiến hạm này, bởi lớp Kirov thuộc nhóm những thiết kế tàu chiến thành công nhất trong lịch sử.

“Ủy ban đã đưa ra quyết định sơ bộ, nhưng kết luận cuối cùng vẫn chưa được công bố: Tuần dương hạm không thể phục hồi. Con tàu đã có mức độ hao mòn nhất định”, ông Maltsev nói.

Được khởi đóng tại Leningrad năm 1986 và đưa vào biên chế năm 1998, Pyotr Velikiy là chiếc tuần dương hạm lớp Kirov cuối cùng gia nhập Hải quân Nga.

Con tàu dài khoảng 251 m, có lượng giãn nước xấp xỉ 28.000 tấn. Cùng với chiếc cùng lớp Đô đốc Nakhimov, đây là hai chiến hạm mặt nước lớn nhất thế giới.

Trong khi Đô đốc Nakhimov đã trải qua quá trình hiện đại hóa sâu rộng để tích hợp các loại vũ khí và hệ thống trên tàu thế hệ mới, Pyotr Velikiy ngày càng trở nên lạc hậu. Để tiếp tục duy trì khả năng tác chiến, con tàu cũng cần được nâng cấp với quy mô tương tự.

Tuy nhiên, chi phí hiện đại hóa quá lớn khiến nhiều nhà phân tích cho rằng Nga có thể đạt hiệu quả kinh tế cao hơn nếu khởi động một chương trình đóng tàu khu trục mới. Những chiến hạm được thiết kế theo tiêu chuẩn hiện đại sẽ có chi phí vận hành thấp hơn và phù hợp hơn với yêu cầu tác chiến hiện nay.

Tuần dương hạm lớp Kirov Pyotr Velikiy của Hải quân Nga. Ảnh: MW.

Bài học đắt giá từ quá trình hiện đại hóa tàu Đô đốc Nakhimov

Quá trình hiện đại hóa kéo dài của tuần dương hạm Admiral Nakhimov cho thấy những khó khăn khổng lồ khi khôi phục các chiến hạm chủ lực được đóng từ thời Liên Xô.

Những trục trặc kỹ thuật khiến dự án kéo dài hơn một thập kỷ. Tình hình còn phức tạp hơn do các yêu cầu nâng cấp liên tục thay đổi, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, thiếu hụt nhân lực và mức độ phức tạp của việc tái thiết một trong những chiến hạm mặt nước lớn, hiện đại nhất từng được chế tạo.

Ngày 25/7/2025, Đô đốc Nakhimov được đưa trở lại mặt nước sau thời gian dài nằm tại nhà máy. Đến tháng 8 cùng năm, con tàu lần đầu tiên tự vận hành và ra khơi sau 28 năm.

Ngày 1/6/2026, chiến hạm bắt đầu giai đoạn cuối của chương trình thử nghiệm trên biển và hoàn tất các đợt thử nghiệm vào tháng 8.

Quá trình này cho thấy việc hiện đại hóa một chiến hạm cỡ lớn từ thời Liên Xô không đơn thuần là thay thế vũ khí hay thiết bị điện tử. Đây là dự án tái thiết phức tạp, đòi hỏi nguồn lực lớn và thời gian kéo dài, ngay cả khi con tàu vẫn còn tiềm năng phục vụ.

Tàu tuần dương hạt nhân lớp Kirov của Nga, Đô đốc Nakhimov, sau khi được tân trang. Ảnh: MW.

Soái hạm Hạm đội phương Bắc nằm bờ từ năm 2022

Tuần dương hạm Pyotr Velikiy đã neo tại cầu cảng ở Severomorsk từ mùa thu năm 2022.

Theo kế hoạch ban đầu, việc hiện đại hóa con tàu sẽ được triển khai sau khi quá trình nâng cấp chiếc cùng lớp Đô đốc Nakhimov hoàn tất vào năm 2018. Tuy nhiên, dự án của Đô đốc Nakhimov kéo dài nhiều năm so với tiến độ dự kiến, khiến nhà máy đóng tàu Sevmash ở Severodvinsk không thể bắt đầu công việc với Pyotr Velikiy.

Đến khi tàu Đô đốc Nakhimov tiến gần giai đoạn cuối của đợt đại tu, Pyotr Velikiy được cho là đã hết tuổi thọ phục vụ.

Nếu Pyotr Velikiy bị loại biên, Đô đốc Nakhimov sẽ trở thành chiến hạm mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất còn hoạt động trên thế giới.

Hai tàu còn lại thuộc lớp Kirov là Đô đốc Ushakov và Đô đốc Lazarev trước đó đã bị rút khỏi biên chế, sau khi tiêu chuẩn bảo dưỡng và duy trì kỹ thuật của Hải quân Nga suy giảm đáng kể trong những năm hậu Xô viết.

Việc Pyotr Velikiy có bị loại biên hay không vẫn cần chờ quyết định chính thức. Nhưng nếu kịch bản này xảy ra, Nga sẽ mất thêm một trong những chiến hạm biểu tượng của hạm đội mặt nước, còn Đô đốc Nakhimov sẽ là đại diện cuối cùng của lớp tuần dương hạm hạt nhân khổng lồ Kirov.