EVN đề xuất loạt giải pháp gỡ vướng cho các dự án điện trọng điểm

Tiến độ thực tế của nhiều dự án vẫn chịu tác động bởi các thủ tục ngoài phạm vi kiểm soát của chủ đầu tư.

Theo báo cáo gửi Ban Chỉ đạo Nhà nước các chương trình, công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng, trong tháng 8/2026 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhiều dự án nguồn điện lớn tiếp tục được triển khai theo kế hoạch. Một số công trình đã chuyển sang các bước thi công quan trọng, trong khi các dự án điện khí, điện hạt nhân đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục và cơ chế cần thiết.

Ở khối lưới điện, khối lượng triển khai cũng được đẩy mạnh. Chỉ trong tháng 8, các đơn vị thuộc EVN khởi công 20 và đóng điện 16 công trình lưới điện 110-500 kV. Lũy kế 8 tháng, đã có 118 công trình được khởi công và 116 công trình đóng điện.

Tuy nhiên, tiến độ thực tế của nhiều dự án vẫn chịu tác động bởi các thủ tục ngoài phạm vi kiểm soát của chủ đầu tư. Một trong những điểm nghẽn được EVN chỉ ra là sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch điện với quy hoạch tại địa phương. Một số dự án chưa được cập nhật vào quy hoạch tỉnh, quy hoạch phân khu hoặc kế hoạch sử dụng đất hằng năm. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, không ít khu vực còn phát sinh chồng lấn với quy hoạch đường sắt, cao tốc, khu công nghiệp, đô thị, đất quốc phòng - an ninh và khu vực khoáng sản.

Việc thống nhất hướng tuyến, vị trí trạm biến áp cũng có thể kéo dài. Có trường hợp sau khi chủ đầu tư đã hoàn thành thỏa thuận, địa phương tiếp tục đề nghị điều chỉnh hướng tuyến, buộc phải khảo sát và lập lại phương án.

Cùng với đó là hàng loạt thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, đất rừng, đất lúa, đánh giá tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy, thẩm định thiết kế và cấp phép thi công giao chéo.

Giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn phổ biến nhất. Việc chậm xác định giá đất, chứng thư thẩm định giá hết hiệu lực, khó xác định nguồn gốc đất, chậm kiểm đếm hoặc chưa thống nhất phương án bồi thường khiến nhiều dự án chưa thể bàn giao mặt bằng.

Một số hộ dân chưa đồng thuận về đơn giá, chưa nhận tiền hoặc chưa bàn giao mặt bằng tại vị trí móng cột và hành lang tuyến. Tại một số địa phương, quỹ đất tái định cư cũng chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo EVN, vấn đề đáng lưu ý là tiến độ nguồn và lưới điện chưa phải lúc nào cũng đồng bộ. Việc chậm các công trình đấu nối có thể khiến nhà máy điện sau khi hoàn thành không thể giải tỏa hết công suất, trong khi nhu cầu phụ tải tại các trung tâm công nghiệp ngày càng tăng.

Đối với một số dự án nguồn, cơ chế đầu tư và giá điện cũng đang là vấn đề cần tháo gỡ. Các dự án thủy điện mở rộng chưa có hướng dẫn đầy đủ về xác định giá bán điện và khung giá điện, gây khó khăn trong đánh giá hiệu quả đầu tư. Với các dự án nhiệt điện khí, tiến độ nguồn khí chưa được xác định rõ cũng ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng triển khai.

Đối với điện hạt nhân Ninh Thuận, việc hoàn thiện các thủ tục liên quan đến chủ trương đầu tư điều chỉnh và cơ chế hợp tác là điều kiện quan trọng để triển khai các bước tiếp theo.

Trên cơ sở đó, EVN đưa ra một loạt kiến nghị với các bộ, ngành và địa phương.

Với Bộ Tài chính, EVN kiến nghị nghiên cứu các chính sách ưu đãi về thuế, tiền thuê đất, cơ chế tài chính và hạch toán tài sản; đồng thời xem xét cơ chế bảo lãnh, tín dụng ưu đãi thí điểm cho các dự án truyền tải liên vùng quy mô lớn. EVN cũng kiến nghị bổ sung vốn ngân sách cho một số công trình truyền tải đặc biệt quan trọng, trong đó có hệ thống lưới điện đồng bộ với các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Với Bộ Công Thương, EVN đề nghị sớm hoàn thiện danh mục lưới điện truyền tải quan trọng từ 220 kV trở lên thuộc phạm vi độc quyền Nhà nước; thúc đẩy cơ chế để chủ đầu tư nguồn điện có thể tham gia đầu tư lưới truyền tải đồng bộ thuộc danh mục xã hội hóa. Đồng thời, cần sớm có hướng dẫn về giá bán điện và khung giá điện cho các dự án thủy điện mở rộng.

Đối với các địa phương, EVN đề nghị xử lý đồng thời các thủ tục về quy hoạch, hướng tuyến, đất đai, đất rừng, khoáng sản và giải phóng mặt bằng; ưu tiên nguồn lực cho các công trình dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026-2027.