F-15EX và F-35 - Hai hướng phát triển chiến đấu cơ khác nhau của Mỹ

Không quân Mỹ đang duy trì nhiều dòng chiến đấu cơ với những đặc điểm khác nhau nhằm đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại. Trong cấu trúc này, F-15EX Eagle II và F-35A Lightning II không hoàn toàn cạnh tranh để thay thế nhau, mà được phát triển theo những hướng bổ trợ.

F-15EX kế thừa nền tảng khí động học của F-15 Eagle, dòng máy bay được thiết kế từ cuối thập niên 1960.

Máy bay sử dụng 2 động cơ, có tốc độ tối đa được công bố ở mức Mach 2,5 và tải trọng vũ khí lớn.

Khả năng mang nhiều tên lửa không đối không giúp F-15EX phù hợp với nhiệm vụ phòng không, đánh chặn và cung cấp hỏa lực bổ sung trong các chiến dịch phối hợp.

Trong khi đó, F-35A được phát triển theo chương trình Joint Strike Fighter nhằm tạo ra một chiến đấu cơ thế hệ thứ 5 có khả năng tàng hình, cảm biến tiên tiến và thực hiện nhiều nhiệm vụ đa nhiệm.

Máy bay sử dụng 1 động cơ Pratt & Whitney F135, có tốc độ tối đa khoảng Mach 1,6 và được thiết kế nhằm giảm khả năng bị radar đối phương phát hiện.

Khác biệt quan trọng giữa 2 dòng máy bay nằm ở cách tiếp cận tác chiến. F-35A ưu tiên khả năng thâm nhập môi trường có hệ thống phòng không hiện đại.

Hình dạng thân, vật liệu hấp thụ sóng radar, khoang vũ khí bên trong và các biện pháp giảm dấu hiệu hồng ngoại giúp máy bay hạn chế khả năng bị phát hiện.

F-35A còn tích hợp nhiều cảm biến, gồm radar AESA AN/APG-81, hệ thống quang điện tử và cảm biến phân bố quanh thân.

Dữ liệu từ những hệ thống này được hợp nhất để tạo bức tranh tình huống chiến đấu cho phi công.

Khả năng chia sẻ dữ liệu với các nền tảng khác giúp F-35 đóng vai trò cảm biến và điều phối trong đội hình..

F-15EX không có mức độ tàng hình tương đương F-35A, nhưng sở hữu ưu thế về tải trọng vũ khí và khả năng mang nhiên liệu.

Máy bay có thể mang nhiều tên lửa hơn trong một số cấu hình, qua đó cung cấp hỏa lực lớn khi môi trường tác chiến cho phép.

Trong một chiến dịch phối hợp, F-35A có thể thực hiện nhiệm vụ phát hiện và xác định mục tiêu trong môi trường nguy hiểm, trong khi F-15EX đảm nhiệm vai trò mang và phóng lượng vũ khí lớn hơn.

Tuy nhiên, cách phối hợp cụ thể phụ thuộc vào kế hoạch tác chiến, hệ thống chỉ huy và điều kiện chiến trường.

Việc duy trì cả F-15EX và F-35A phản ánh chiến lược của Mỹ trong xây dựng lực lượng không quân đa dạng. Tàng hình, cảm biến, tốc độ và tải trọng là những yếu tố có giá trị khác nhau, không thể thay thế hoàn toàn cho nhau trong mọi nhiệm vụ.