FDI giải ngân kỷ lục nhưng chỉ có khoảng 10/1.600 doanh nghiệp nhóm này hiện diện trên sàn chứng khoán

Hơn 1.600 doanh nghiệp trên sàn, FDI chỉ khoảng 10 cái tên

Tại Hội thảo “Lộ trình Niêm yết cho Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” diễn ra ngày 17/9, các chuyên gia đã cùng chỉ ra thực tế, dù khu vực FDI ngày càng đóng góp lớn vào nền kinh tế, số doanh nghiệp thuộc nhóm này tham gia thị trường chứng khoán vẫn rất hạn chế.

Theo ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN, năm 2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp tại Việt Nam đạt hơn 38,4 tỷ USD. Vốn thực hiện đạt trên 27,6 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2024.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN. Ảnh: BTC. 

Đà tăng tiếp tục được duy trì trong năm nay. Đến hết tháng 8/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ năm trước. Vốn thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12% và là mức cao nhất của cùng kỳ trong 5 năm.

Trong đó, vốn đăng ký mới tăng 96,8%, còn giá trị góp vốn, mua cổ phần tăng 50,1%.

Ở góc độ đóng góp cho nền kinh tế, ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc SSI, cho biết trong năm gần nhất, khu vực FDI đã giải ngân khoảng 27,6 tỷ USD và tạo ra hơn 3/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

"Các doanh nghiệp FDI không phải là những vị khách trong nền kinh tế Việt Nam. Trong hơn ba thập kỷ, họ đã xây dựng nên một phần lớn của nền kinh tế", ông Nguyễn Đức Thông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, tỷ trọng của nhóm doanh nghiệp này trên thị trường chứng khoán lại ở mức rất thấp.

Theo UBCKNN, từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động đến nay, có 11 doanh nghiệp FDI chuyển đổi thực hiện niêm yết và đăng ký giao dịch, chủ yếu trong giai đoạn 2003 - 2017. Trong quá trình hoạt động, 4 doanh nghiệp đã rời sàn do kinh doanh thua lỗ.

“Số lượng doanh nghiệp FDI đang niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam là rất nhỏ, chỉ khoảng 10 doanh nghiệp trong hơn 1.600 doanh nghiệp, ” Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết.

Theo ông Nguyễn Đức Thông, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, khoảng 12 triệu tài khoản nhà đầu tư, với quy mô thị trường khoảng 350 tỷ USD. Trong khi đó, số doanh nghiệp FDI chỉ vào khoảng 10 và kể từ năm 2017 đến nay chưa có thêm doanh nghiệp FDI mới niêm yết.

“Chiếm 3/4 kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhưng trên thị trường chứng khoán Việt Nam, sự hiện diện của doanh nghiệp FDI lại gần như không đáng kể ", CEO SSI Nguyễn Đức Thông nói.

Không chỉ ít về số lượng, quy mô của nhóm doanh nghiệp FDI trên sàn cũng còn nhỏ. Tính đến cuối năm 2025, 10 doanh nghiệp này có tổng vốn điều lệ khoảng 12.000 tỷ đồng và tổng tài sản khoảng 44.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 0,15% toàn thị trường.

 Hoạt động sản xuất tại một nhà máy có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam. Ảnh: Báo Chính phủ. 

Mở đường cho doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu, định hướng chính sách hiện nay là tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn và thị trường chứng khoán tương tự doanh nghiệp trong nước.

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được xác định là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài và đối xử bình đẳng với các khu vực kinh tế khác theo quy định pháp luật. Đây cũng là kênh tiếp nhận công nghệ, phương thức quản trị hiện đại, nâng cao chất lượng nhân lực và mở rộng thị trường.

Một số thay đổi về khung pháp lý đã được triển khai trong thời gian qua.

Tháng 9/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 155/2020/NĐ-CP, với các quy định theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, gắn IPO với niêm yết, cải thiện quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài và quản trị công ty, từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế.

Đến tháng 2/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC sửa đổi Thông tư 96/2020/TT-BTC và bổ sung các quy định trong lĩnh vực chứng khoán. Theo quy định mới, nhà đầu tư nước ngoài có thể giao dịch chứng khoán thông qua tổ chức môi giới toàn cầu mà không phải mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước, qua đó giảm thủ tục, thời gian và chi phí đối với các quỹ đầu tư lớn.

Một bước tiếp theo là việc tiếp tục sửa đổi Luật Chứng khoán trong năm 2026. Theo ông Hoàng Văn Thu, nội dung sửa đổi hướng đến giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả, đồng thời tiết giảm chi phí cho doanh nghiệp. Dự kiến nội dung này sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10.

“Luật Chứng khoán sẽ tiếp tục được cập nhật, sửa đổi theo hướng giảm bớt điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp”, ông Thu khẳng định.

Niêm yết không chỉ để huy động vốn

Từ góc độ doanh nghiệp, Tổng Giám đốc SSI Nguyễn Đức Thông cho rằng việc đưa thêm doanh nghiệp FDI lên sàn không nên chỉ được nhìn dưới góc độ huy động vốn.

Theo ông, trở thành công ty đại chúng có thể giúp doanh nghiệp nâng chuẩn quản trị, tăng mức độ minh bạch, đồng thời thay đổi cách khách hàng, đối tác và nhà đầu tư nhìn nhận thương hiệu. Doanh nghiệp cũng có thêm khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn trong nước để mở rộng hoạt động. Với doanh nghiệp FDI, việc niêm yết còn có thể thể hiện cam kết hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Bối cảnh thị trường vốn cũng đang có nhiều thay đổi. Theo lãnh đạo SSI, những điều chỉnh về chính sách, hạ tầng giao dịch và quá trình chuyển dịch từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi đang tạo điều kiện để Việt Nam tiếp cận thêm các nhóm nhà đầu tư quốc tế.

Nhóm nhà đầu tư này quan tâm đến các doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh thực chất, chất lượng hoạt động và chuẩn quản trị tốt - những đặc điểm mà theo ông Thông, nhiều doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam có thể đáp ứng. Những thay đổi gần đây của Luật Chứng khoán và các nghị định liên quan cũng tạo ra lộ trình pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp FDI tiến tới niêm yết.

Việc thúc đẩy doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán diễn ra trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo tăng mạnh trong những năm tới.

Theo ông Hoàng Văn Thu, nhu cầu vốn cho nền kinh tế giai đoạn 2026 - 2030 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, bình quân 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, cao hơn gấp đôi giai đoạn 2021 - 2025.

Trong bối cảnh đó, thị trường vốn được định hướng đóng vai trò lớn hơn trong cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, thông qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng cũng như phát triển các định chế tài chính trung gian.

Việc có thêm doanh nghiệp FDI tham gia thị trường đại chúng, theo lãnh đạo SSI, không chỉ mở thêm một kênh huy động vốn cho doanh nghiệp mà còn gia tăng lựa chọn cho nhà đầu tư, bổ sung chiều sâu cho thị trường chứng khoán và tăng kết nối giữa Việt Nam với dòng vốn quốc tế.

"Khi có thêm doanh nghiệp FDI tham gia thị trường đại chúng tại Việt Nam, tất cả các bên đều được hưởng lợi", ông Nguyễn Đức Thông nhận định.