Gần 6 triệu xã viên sẽ được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ

Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tới đây được hỗ trợ về vốn, giống khi chuyển đổi sang sản xuất bền vững, nông nghiệp hữu cơ… Ảnh: Dương Miền.

Theo Bộ Tài chính, Luật Hợp tác xã (HTX) năm 2023 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 tạo hành lang pháp lý mới, thúc đẩy khu vực kinh tế tập thể phát triển theo hướng minh bạch, năng động. Tính đến ngày 31/12/2025, cả nước có hơn 35.000 HTX với gần 6 triệu thành viên tham gia; có 216 liên hiệp HTX với hơn 1.000 HTX thành viên; gần 66.000 tổ hợp tác với hơn 1 triệu thành viên, đồng thời có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động (tăng 20% so với năm 2020). Có khoảng 4.700 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị và 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Phan Mạnh, Nghị định số 113/2024/NĐ-CP của Chính phủ liên quan đến các HTX, liên minh HTX… vẫn quy định thẩm quyền của UBND cấp huyện, dẫn đến lúng túng trong tổ chức thực hiện tại một số địa phương. Một số tiêu chí thụ hưởng chính sách còn ở mức cao, gây khó khăn cho các HTX quy mô nhỏ hoặc mới thành lập trong việc tiếp cận hỗ trợ. Việc tổ hợp tác chưa có tư cách pháp nhân tiếp tục là rào cản trong ký kết hợp đồng và tiếp cận tín dụng. Trong tổ chức thực hiện, tiến độ chuyển đổi, sắp xếp lại hoạt động của các HTX theo quy định mới còn chậm, công tác giải thể đối với các HTX ngừng hoạt động kéo dài gặp nhiều khó khăn do vướng mắc về nghĩa vụ tài chính, hồ sơ pháp lý và người đại diện. Trong khi đó, nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách nhà nước còn phân tán, chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Việc Chính phủ ban hành nghị định thay thế Nghị định số 113/2024/NĐ-CP là cần thiết và phù hợp với thực tế.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, Chính phủ vừa ban hành dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật HTX với nhiều chính sách hỗ trợ. Dự thảo hướng dẫn phân loại HTX theo quy mô lớn, vừa, nhỏ và siêu nhỏ.

Chính phủ cũng đưa ra nhiều chính sách ưu đãi. Cụ thể, trong lĩnh vực nông nghiệp, đối tượng hỗ trợ là HTX, liên hiệp HTX ngoài việc được hưởng chính sách hỗ trợ theo quy định, còn được hưởng các hỗ trợ về vốn, giống, trang thiết bị ứng dụng khoa học và công nghệ khi HTX, liên hiệp HTX chuyển đổi sang sản xuất bền vững, nông nghiệp hữu cơ, thích ứng với biến đổi khí hậu theo các đề án, chương trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt phù hợp với cấp quản lý ngân sách.

Bên cạnh đó, Chính phủ còn hỗ trợ chi phí xây dựng kết cấu hạ tầng vùng nguyên liệu khi HTX, liên hiệp HTX nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất hoặc thuê đất, đất có mặt nước của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân để hình thành vùng nguyên liệu sản xuất nông nghiệp tập trung: Xây dựng công trình thủy lợi, giao thông nội đồng trong lĩnh vực trồng trọt, lâm nghiệp, diêm nghiệp…

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, HTX, liên hiệp HTX còn được hưởng chính sách hỗ trợ tiếp cận và nghiên cứu thị trường. Theo đó, các đơn vị này được cung cấp thông tin về pháp lý, kinh tế; khảo sát và nghiên cứu thị trường; thông tin dự báo, cảnh báo các biện pháp phòng vệ thương mại áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam trên Cổng thông tin quốc gia về HTX và các trang thông tin điện tử của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của hội, đoàn thể, UBND cấp tỉnh; Hỗ trợ kinh phí xây dựng, triển khai, tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử; Ưu tiên, hỗ trợ kinh phí tham gia chương trình sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ có nguồn gốc địa phương, có đặc trưng về giá trị kinh tế, văn hóa, lợi thế của địa phương... Kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

Hiện đang thiếu cơ chế hỗ trợ kinh phí giải thể HTX, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý dứt điểm các HTX ngừng hoạt động kéo dài. Từ đó, UBND cấp xã và cơ quan đăng ký kinh doanh hiện chưa có căn cứ để bố trí ngân sách nhà nước thực hiện nhiệm vụ này. Về phía Bộ Tài chính đã chủ động đề xuất tới Chính phủ bổ sung quy định về hỗ trợ kinh phí cho hoạt động giải thể HTX như hướng dẫn tại Nghị định số 193/2013/NĐ-CP của Chính phủ.