Gắn nông nghiệp tuần hoàn với du lịch trải nghiệm

Thành lập từ năm 2009, HTX Nấm Tam Đảo được biết đến là một trong những đơn vị tiên phong sản xuất đông trùng hạ thảo ứng dụng công nghệ cao. Hiện mỗi năm HTX sản xuất trên 15 tấn đông trùng hạ thảo tươi, trở thành một trong những cơ sở có quy mô lớn trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung gia tăng sản lượng, HTX đã lựa chọn một hướng đi bền vững hơn, đó là xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp đa giá trị, trong đó mỗi công đoạn sản xuất đều tạo ra giá trị gia tăng và kết nối chặt chẽ với nhau trong một chuỗi tuần hoàn.

Nuôi cấy nấm Đông trùng hạ thảo trong phòng lạnh tại HTX Nấm Tam Đảo.

Từ đó, mô hình trồng dâu, nuôi tằm được hình thành và trở thành nền tảng của chuỗi sản xuất tuần hoàn. Những vùng dâu dưới chân núi Tam Đảo không chỉ cung cấp thức ăn cho tằm mà còn tạo vùng nguyên liệu ổn định cho cả chuỗi liên kết. Tơ tằm được dệt thành khăn lụa - một sản phẩm OCOP đặc trưng của HTX. Nhộng tằm tiếp tục trở thành nguồn nguyên liệu nuôi cấy đông trùng hạ thảo. Phân tằm cùng các phụ phẩm sau nuôi cấy được xử lý thành phân hữu cơ để quay trở lại chăm sóc vùng dâu và cây trồng.

Nhờ tận dụng tối đa phụ phẩm trong từng công đoạn, mô hình sản xuất gần như không phát sinh chất thải, vừa giảm chi phí đầu vào, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và tuần hoàn.

Không chỉ thay đổi quy trình sản xuất, HTX đã đổi mới tư suy sản xuất trong việc tạo chuỗi liên kết sản xuất bền vững. Đến nay, HTX đã xây dựng mạng lưới liên kết với khoảng 120 hộ trồng dâu, nuôi tằm, hình thành vùng nguyên liệu khoảng 150 ha, tập trung chủ yếu tại Phú Thọ và Lào Cai. Người dân được hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn và bao tiêu sản phẩm đầu ra.

HTX Nấm Tam Đảo thu mua sản phẩm cho các hộ liên kết trồng dâu, nuôi tằm tại xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai.

Sự liên kết chặt chẽ này không chỉ giúp người dân yên tâm đầu tư lâu dài mà còn tạo ra vùng nguyên liệu ổn định về chất lượng và sản lượng - yếu tố quyết định để phát triển chế biến sâu và xây dựng thương hiệu nông sản.

Anh Nguyễn Đức Quyết, xã Tiên Lữ, tỉnh Phú Thọ là một trong những hộ gia đình đang liên kết trồng dâu nuôi tằm với HTX cho biết: "Gia đình tôi trồng khoảng một mẫu dâu tằm và vừa bước vào những lứa tằm đầu tiên. Khi liên kết với HTX Nấm Tam Đảo, chúng tôi được hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm nên rất yên tâm sản xuất".

Từ nguồn nguyên liệu được tạo ra trong chuỗi liên kết, HTX không ngừng đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để phát triển các sản phẩm chế biến sâu. Bên cạnh đông trùng hạ thảo tươi, nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao đã được đưa ra thị trường như đông trùng hạ thảo sấy thăng hoa, bột nano đông trùng hạ thảo, trà thảo mộc đông trùng hạ thảo, khăn lụa tơ tằm Âu Cơ cùng nhiều dòng sản phẩm chăm sóc sức khỏe và quà tặng.

Mỗi sản phẩm không chỉ được nâng cao giá trị bằng công nghệ mà còn được hoàn thiện về mẫu mã, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là yếu tố giúp sản phẩm của HTX nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Đến nay, HTX đã có 13 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 4 sao. Mỗi sản phẩm không chỉ là kết quả của quá trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ mà còn phản ánh chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị nông sản và xây dựng thương hiệu nông nghiệp Tam Đảo trên thị trường.

Năm 2026, HTX tiếp tục mở rộng không gian phát triển bằng việc đưa du lịch trải nghiệmvào chuỗi giá trị. Khu trải nghiệm nông nghiệp được đầu tư đồng bộ, cho phép du khách trực tiếp tham gia các hoạt động như hái dâu, cho tằm ăn, tìm hiểu quy trình ươm tơ, nuôi cấy đông trùng hạ thảo, chế biến sản phẩm và thưởng thức không gian sinh thái dưới chân núi Tam Đảo.

Ở đây, người nông dân trực tiếp tham gia giới thiệu quy trình sản xuất, chia sẻ tri thức, quảng bá nghề truyền thống và lan tỏa những giá trị của nông nghiệp xanh. Mỗi chuyến tham quan trở thành một hoạt động quảng bá thương hiệu tự nhiên, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về nguồn gốc, chất lượng và giá trị của từng sản phẩm.

Du khách đến tham quan được trải nghiệm các hoạt động hái dâu, chăm tằm.

Chị Nguyễn Phương Anh, du khách từ Hà Nội chia sẻ: "Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là các sản phẩm đông trùng hạ thảo hay khăn lụa mà là được tận mắt chứng kiến toàn bộ quy trình sản xuất. Khi hiểu được công sức và công nghệ phía sau mỗi sản phẩm, tôi càng tin tưởng và sẵn sàng lựa chọn sản phẩm của HTX."

Theo anh Nguyễn Quốc Huy - Giám đốc HTX Nấm Tam Đảo, mục tiêu của HTX là xây dựng mô hình nông nghiệp đa giá trị, trong đó sản xuất tuần hoàn là nền tảng, liên kết sản xuất là động lực, chế biến sâu là giải pháp gia tăng giá trị, còn du lịch trải nghiệm là kênh quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường. Anh cho biết: "Chúng tôi không đặt mục tiêu chỉ tạo ra nhiều sản phẩm hơn mà hướng đến tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị sản xuất. Khi người dân tham gia chuỗi liên kết, doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, sản phẩm có thương hiệu và du khách trực tiếp trải nghiệm thì giá trị của nông nghiệp sẽ được nhân lên nhiều lần. Đó cũng là con đường để HTX phát triển bền vững".

Farm Tam Đảo tiếp tục mở rộng không gian để du khách trải nghiệm các hoạt động nông nghiệp.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, những mô hình như HTX Nấm Tam Đảo cho thấy, muốn nâng cao thu nhập cho người dân không chỉ dựa vào tăng sản lượng mà cần đồng thời phát triển chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu, mở rộng liên kết và khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, sinh thái, du lịch. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nền nông nghiệp hiện đại, xanh, tuần hoàn và bền vững, góp phần tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn phát triển mới.