Gánh nặng nợ vay nghìn tỷ và bài toán cân đối dòng tiền tại Tập đoàn Bệnh viện TNH (bài 2)

Bài 2: Gánh nặng nợ vay nghìn tỷ và bài toán cân đối dòng tiền tại Tập đoàn Bệnh viện TNH

Ở bài viết trước, Tạp chí Kinh tế Môi trường đã phân tích những khó khăn trong hoạt động kinh doanh của TNH, từ tình trạng doanh thu chưa chuyển hóa thành lợi nhuận đến áp lực chi phí lãi vay và hiệu quả chưa đồng đều giữa các bệnh viện. Không chỉ dừng lại ở kết quả kinh doanh, tình hình tài sản, cơ cấu nguồn vốn và lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp cũng cho thấy những áp lực đáng chú ý, đặc biệt khi lượng tiền sẵn có suy giảm trong khi dư nợ vay tiếp tục gia tăng.

Tài sản vượt 3.000 tỷ đồng, tiền mặt chỉ chiếm 0,9%

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản của CTCP Tập đoàn Bệnh viện TNH (mã TNH) đạt 3.032,8 tỷ đồng, tăng 5,6% so với mức 2.873,4 tỷ đồng tại thời điểm đầu năm.

Đáng chú ý, cơ cấu tài sản của doanh nghiệp có sự dịch chuyển đáng kể từ chi phí xây dựng cơ bản dở dang sang tài sản cố định sau khi các dự án đầu tư hoàn thành và được đưa vào khai thác.

Cụ thể, tài sản ngắn hạn chỉ còn 113,3 tỷ đồng, giảm 54% so với đầu năm và chiếm 3,7% tổng tài sản. Trong đó, các khoản phải thu ngắn hạn giảm mạnh từ 154,2 tỷ đồng xuống còn 46,3 tỷ đồng, chủ yếu do giảm khoản trả trước cho người bán vật tư và xây dựng. Hàng tồn kho duy trì ở mức 29,6 tỷ đồng, gần như không thay đổi so với đầu năm.

Cơ cấu doanh thu và lợi nhuận theo cơ sở của TNH.

Ở chiều ngược lại, tài sản dài hạn đạt 2.919,5 tỷ đồng, chiếm 96,3% tổng tài sản, tăng 11,1% so với đầu năm. Trong đó, tài sản cố định đạt 2.662,8 tỷ đồng, chiếm 87,8% tổng tài sản, tăng 49,8%, tương ứng tăng 885,7 tỷ đồng.

Trong khi đó, chi phí xây dựng cơ bản dở dang giảm mạnh từ 677,5 tỷ đồng xuống còn 88 tỷ đồng.

Đáng chú ý hơn, dù quy mô tài sản tăng lên, lượng tiền mặt sẵn có của TNH lại suy giảm đáng kể.

Tại thời điểm cuối tháng 9/2026, tiền và các khoản tương đương tiền của doanh nghiệp chỉ còn 28,3 tỷ đồng, giảm 47,4% so với mức 53,7 tỷ đồng đầu năm. Khoản mục này chỉ chiếm 0,9% tổng tài sản và 24,9% tài sản ngắn hạn.

Trong cơ cấu tiền, tiền gửi ngân hàng không kỳ hạn giảm từ 52,4 tỷ đồng xuống còn 19,3 tỷ đồng. Trong đó, các khoản tiền gửi chủ yếu tại BIDV Thái Nguyên với 8,4 tỷ đồng và MB Thái Nguyên với 8,5 tỷ đồng. Ngược lại, tiền mặt tại quỹ tăng từ 1,1 tỷ đồng lên 8,9 tỷ đồng, chủ yếu xuất phát từ tiền thu hoạt động khám chữa bệnh hằng ngày.

Nợ vay TNH vượt 1.277 tỷ đồng

Không chỉ có sự mất cân đối trong cơ cấu tài sản, nguồn vốn của TNH cũng ghi nhận những thay đổi đáng chú ý theo hướng gia tăng sử dụng vốn vay.

Tại ngày 30/9/2026, tổng nợ phải trả của TNH đạt 1.394,7 tỷ đồng, tăng 24,7% so với đầu năm và chiếm 46% tổng nguồn vốn. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu giảm 6,7%, còn 1.638,1 tỷ đồng, tương ứng 54% tổng nguồn vốn.

Đáng chú ý, vốn góp của chủ sở hữu vẫn giữ nguyên ở mức 1.658 tỷ đồng. Tuy nhiên, do kết quả kinh doanh thua lỗ, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đã chuyển từ mức dương 7,2 tỷ đồng đầu năm sang âm 103,8 tỷ đồng vào cuối quý III/2026.

Tình hình một số chỉ tiêu tài chính của TNH qua các năm.

Đáng quan tâm hơn là quy mô nợ vay tài chính tiếp tục tăng mạnh. Tại ngày 30/9/2026, nợ vay ngắn hạn 1.277,2 tỷ đồng, tăng 235,9 tỷ đồng, tương ứng tăng 22,7% so với đầu năm. Khoản vay này chiếm tới 91,6% tổng nợ phải trả.

Trong cơ cấu nợ vay, các khoản vay ngắn hạn và nợ dài hạn đến hạn trả trong vòng 12 tháng đạt 248,6 tỷ đồng, tăng 25,9% so với mức 197,4 tỷ đồng đầu năm.

Cụ thể, dư nợ vay ngắn hạn tại các ngân hàng đạt 180 tỷ đồng. Trong đó, khoản vay tại BIDV Thái Nguyên là 98,1 tỷ đồng, với lãi suất từ 7,8-8,3%/năm; khoản vay tại MB Thái Nguyên đạt 81,9 tỷ đồng, với lãi suất 9,3%/năm. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có 68,6 tỷ đồng nợ vay dài hạn đến hạn trả trong vòng 12 tháng.

Đối với các khoản vay dài hạn sau 12 tháng, giá trị ghi nhận là 1.028,6 tỷ đồng, trong khi tổng dư nợ gốc dài hạn đạt 1.097,2 tỷ đồng.

Trong nhóm chủ nợ, MB - Chi nhánh Thái Nguyên là ngân hàng tài trợ vốn lớn nhất cho TNH, với dư nợ dài hạn 1.013,1 tỷ đồng, chiếm 92,3% tổng dư nợ gốc dài hạn. Nguồn vốn này được sử dụng để đầu tư các dự án Bệnh viện TNH Việt Yên và Bệnh viện TNH Lạng Sơn. Đáng chú ý, lãi suất vay dài hạn tại ngân hàng này dao động từ 9,4-12,4%/năm.

Bên cạnh đó, dư nợ dài hạn tại BIDV Thái Nguyên là 80,4 tỷ đồng, với lãi suất từ 8,9-10,5%/năm. Khoản vay dài hạn tại VCB Thái Nguyên là 3,8 tỷ đồng.

Việc gia tăng dư nợ vay để đầu tư mở rộng hệ thống bệnh viện đang khiến đòn bẩy tài chính của TNH ngày càng lớn. Tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu tăng từ 59,3% đầu năm lên 78% vào cuối quý III/2026. Tỷ lệ nợ vay trên tổng tài sản cũng tăng từ 36,2% lên 42,1%.

Đáng chú ý, chi phí lãi vay trong 9 tháng đầu năm đã lên tới 59,3 tỷ đồng, tăng 73,9% so với cùng kỳ. Khoản chi phí này cao gấp gần 4,9 lần lợi nhuận gộp 12,2 tỷ đồng mà doanh nghiệp tạo ra trong cùng kỳ.

Dòng tiền kinh doanh âm, hoạt động đầu tư tiếp tục tiêu tốn vốn lớn

Trong 9 tháng đầu năm 2026, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp âm 18,63 tỷ đồng, sâu hơn đáng kể so với mức âm 0,78 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, dù lợi nhuận trước thay đổi vốn lưu động vẫn đạt dương 6,11 tỷ đồng sau khi cộng lại các khoản chi phí khấu hao và lãi vay vào kết quả kinh doanh trước thuế, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh vẫn chuyển sang âm.

Một trong những nguyên nhân đáng kể là khoản tiền thực tế chi trả lãi vay. Trong 9 tháng, TNH đã thanh toán 58,92 tỷ đồng tiền lãi, tăng 77,1% so với mức 33,27 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Dòng tiền thuần từ hoạt động đầu tư âm 242,43 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2026, dù đã giảm so với mức âm 319,48 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Toàn bộ lượng tiền chi ròng này được sử dụng cho hoạt động mua sắm, xây dựng tài sản cố định và các tài sản dài hạn.

Đây là nguồn vốn phục vụ quá trình hoàn thiện, nghiệm thu các dự án Bệnh viện TNH Lạng Sơn, TNH Việt Yên và Trung tâm IVF Thái Nguyên.

Ở chiều ngược lại, dòng tiền từ hoạt động tài chính ghi nhận thặng dư 235,64 tỷ đồng, thấp hơn mức 300,77 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025. Trong đó, tiền thu từ đi vay mới đạt 533,86 tỷ đồng, trong khi tiền chi trả nợ gốc vay là 297,97 tỷ đồng. Doanh nghiệp còn chi 0,25 tỷ đồng để mua lại cổ phiếu quỹ.

Như vậy, trong 9 tháng đầu năm 2026, cả hoạt động kinh doanh và hoạt động đầu tư của TNH đều ghi nhận dòng tiền âm. Trong khi đó, dòng tiền tài chính dương nhờ hoạt động vay nợ đã góp phần bù đắp phần thiếu hụt từ hai hoạt động còn lại.

Hệ quả là lượng tiền và tương đương tiền cuối kỳ chỉ còn 28,25 tỷ đồng, giảm từ 53,66 tỷ đồng đầu kỳ. Mức suy giảm này tương ứng với khoản lưu chuyển tiền thuần âm 25,41 tỷ đồng trong 9 tháng.

So với cùng kỳ năm 2025, lượng tiền cuối kỳ cũng giảm từ 36,14 tỷ đồng xuống còn 28,25 tỷ đồng.

Phát hành 220 tỷ đồng trái phiếu chuyển đổi để cơ cấu nợ

Trước áp lực từ dư nợ vay và chi phí lãi suất gia tăng, TNH đang tìm kiếm giải pháp điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn thông qua phương án phát hành trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ năm 2026.

Theo phương án được Đại hội đồng cổ đông thông qua, doanh nghiệp dự kiến phát hành 2.200 trái phiếu, mệnh giá 100 triệu đồng/trái phiếu, tương ứng tổng giá trị huy động 220 tỷ đồng. Trái phiếu có kỳ hạn 24 tháng, lãi suất cố định 16%/năm.

Toàn bộ số tiền thu được dự kiến sử dụng để thanh toán nợ gốc vay tại Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) - Chi nhánh Thái Nguyên. Trong đó, 62,42 tỷ đồng được dùng để trả nợ vay ngắn hạn và 157,58 tỷ đồng thanh toán khoản vay dài hạn phục vụ đầu tư Bệnh viện TNH Việt Yên.

Đáng chú ý, trái phiếu có cơ chế chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông TNH. Sau 24 tháng, trái chủ có quyền chuyển đổi dư nợ gốc trái phiếu thành tối đa 22 triệu cổ phiếu với giá chuyển đổi 10.000 đồng/cổ phiếu. Ngoài ra, phần dư nợ lãi phát sinh cũng có thể được chuyển đổi thành tối đa 7,04 triệu cổ phiếu TNH theo phương án phát hành.