Gen Z mê chụp ảnh film dù tốn kém, 'lọt hố' khó thoát ra do điểm khác biệt nào?

Khác với máy ảnh kỹ thuật số hay điện thoại có thể chụp hàng nghìn tấm ảnh, xem và xóa ngay những khung hình chưa ưng ý, máy ảnh filmđặt người chụp trước những giới hạn nhất định. Mỗi cuộn film thường chỉ có 24 đến 36 kiểu ảnh, kết quả không thể xem ngay sau khi bấm máy mà phải chờ qua công đoạn tráng, quét.

Đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của ảnh film, chú Vũ Đình Thanh - chủ phòng lab AEG tại Hà Nội, nhận thấy sức hút của film không chỉ nằm ở những bức ảnh được tạo ra. Theo chú, khoảng thời gian chờ đợi, việc không thể xem được ảnh ngay và giới hạn số kiểu chụp khiến người chơi trải qua những cảm xúc rất khác so với chụp ảnh số. Nhưng nếu niềm vui đến từ một khung hình đẹp ngoài mong đợi, thì sự thất vọng cũng có thể xuất hiện khi ảnh gặp lỗi hoặc không giống điều người chụp hình dung.

Theo chú Thanh, chính sự tổng hòa của những cảm xúc trái ngược ấy tạo nên trải nghiệm đặc biệt của người chơi film. Giá trị của một cuộn film vì thế không chỉ được quyết định bởi số bức ảnh đẹp, mà còn nằm ở những hồi hộp, bất ngờ và cả tiếc nuối đi cùng quá trình chụp.

Bạn Nguyễn Trần Kim Long, người sở hữu tài khoản Instagram chuyên đăng tải ảnh film với hơn 1.000 người theo dõi, cũng tìm thấy sự gắn bó từ chính những giới hạn này. Với Long, số lượng kiểu ảnh hữu hạn khiến mỗi lần bấm máy cần được cân nhắc kỹ lưỡng hơn: “Chụp film giúp mình rèn luyện khả năng quan sát và tập trung vào mọi chi tiết xung quanh - điều rất dễ bị bỏ qua khi chụp bằng điện thoại”. Trong mỗi buổi đi chụp, thay vì ghi lại thật nhiều khung hình, Long cố gắng quan sát kĩ và tận dụng từng lần bấm máy để có được những bức ảnh chỉn chu nhất.

Có lẽ, khi đã quen với việc lưu giữ gần như mọi khoảnh khắc bằng điện thoại hay máy ảnh kĩ thuật số, người ta lại tìm thấy một sức hút riêng trong việc không thể giữ lại tất cả từ ảnh film - nơi mỗi bức ảnh hiện ra đều mang theo một cảm xúc của riêng và thêm nhớ hơn khoảnh khắc đã bỏ lỡ.

Nếu những giới hạn tạo nên trải nghiệm riêng khi chụp, thì vẻ đẹp của ảnh film lại là lý do khiến nhiều người muốn tiếp tục khám phá nó. Một điều không thể phủ nhận là cơn sốt chơi ảnh film được thúc đẩy khi xu hướng Y2K, vintage.

Sắc màu hoài cổ thường là điều dễ nhận thấy nhất, nhưng không phải yếu tố duy nhất tạo nên sức hút của ảnh film. Đằng sau mỗi bức ảnh còn là cách ánh sáng được ghi lại trên vật liệu nhạy sáng, những hạt bạc hình thành hình ảnh và sự biến đổi về sắc độ trong từng điều kiện chụp. Vì thế, ảnh film không đơn thuần là một bức ảnh mang màu sắc cũ kỹ, mà có đặc tính hình ảnh gắn với chính quá trình tạo ra nó.

Những tông màu hoài cổ khiến ảnh film được yêu thích cũng là điều các ứng dụng chỉnh sửa và máy ảnh số tìm cách mô phỏng. Không khó để người dùng tìm một ứng dụng chỉnh ảnh cho ra màu film với hàng chục, hàng trăm mẫu (template). “Máy số có thể mô phỏng màu ảnh film, nhưng có một điều rất đặc biệt là những hạt bạc tạo nên hình ảnh trên film. Với mỗi điều kiện ánh sáng khác nhau, bức ảnh film lại có thể cho ra một tông màu khác nhau. Vì thế, việc bắt chước hoàn toàn màu sắc của ảnh film không đơn giản”, chú Thanh nhấn mạnh vào điểm riêng của bức ảnh có được từ ảnh film.

Càng gắn bó với film, người chụp càng có cơ hội khám phá những đặc điểm hình ảnh mình yêu thích, từ màu sắc, ánh sáng đến cách lựa chọn và sắp xếp các chi tiết trong khuôn hình. Khi ấy, ảnh film không còn đơn thuần là một trào lưu thị giác, mà trở thành một lựa chọn thẩm mỹ, nơi mỗi người có thể gửi gắm sở thích, cảm xúc và dấu ấn cá nhân vào từng bức ảnh.

Sự chú ý trên mạng xã hội có thể đưa ảnh film đến gần hơn với người trẻ, nhưng không đồng nghĩa tất cả sẽ gắn bó lâu dài. Người chơi không chỉ cần mua film mà còn phải chi trả cho công đoạn tráng, quét. Giá một cuộn film phổ thông dao động từ 240.000 - 350.000 đồng, phí tráng và quét có thể thêm 60.000 - 80.000 đồng. Như vậy, 36 kiểu ảnh có thể tiêu tốn khoảng 400.000 đồng, chưa kể chi phí bảo dưỡng thiết bị có thể tiêu tốn vài trăm đến vài triệu đồng (đối với ai sử dụng tủ chống ẩm cho máy ảnh).

Bạn Kim Long từng phải cân nhắc, chắt chiu mỗi “mở máy” vì chi phí film, dịch vụ tráng tăng cao khi mới tốt nghiệp đại học. Khó khăn tài chính khiến bạn hạn chế chụp film lại nhưng chưa từng nghĩ đến việc dừng lại.

Để duy trì sở thích, niềm yêu thích cần đủ lớn để họ tiếp tục dành thời gian, công sức và tiền bạc cho mỗi lần bấm máy. Với Kim Long, việc chia sẻ ảnh trên mạng xã hội chủ yếu vẫn là cách lưu giữ kỷ niệm và kết nối với những người cùng sở thích.

Nhưng lượng tương tác không làm thay đổi cách bạn chụp hay duy trì đam mê. Điều khiến Long tiếp tục gắn bó với ảnh film là tình yêu nhiếp ảnh và những trải nghiệm mà quá trình chụp mang lại, không phải sự chú ý từ người khác hay suy nghĩ “bắt trend”.

Không phải ai đến với ảnh film cũng sẽ trở thành người chơi lâu dài, nhưng cũng không thể đánh giá người “lướt qua” là người chưa hiểu hết thú vui của chụp film. Dù là phương thức nào, sức hút của nhiếp ảnh đôi khi không nằm ở việc có thể ghi lại bao nhiêu, nghệ hay không, mà ở giá trị của những gì mình quyết định lưu giữ.