Giá dầu thế giới tăng 50% do xung đột Iran, nguồn cung năng lượng toàn cầu đứt gãy

Xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu vượt mốc 110 USD/thùng và đe dọa 20% nguồn cung qua eo biển Hormuz, gây ra cú sốc nghiêm trọng nhất kể từ năm 1973.

Xung đột tại Trung Đông bùng phát từ ngày 28/02/2026 đã đẩy ngành năng lượng toàn cầu vào kịch bản khủng hoảng nghiêm trọng. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa gần như hoàn toàn đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Hệ quả trực tiếp là giá dầu chuẩn thế giới tăng vọt hơn 50%, vượt ngưỡng 110 USD/thùng, trong khi một số loại dầu khu vực Trung Đông đã chạm mốc 164 USD/thùng.

Cú sốc cung ứng lớn nhất trong lịch sử

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đánh giá đây là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử, vượt qua cả cuộc Khủng hoảng dầu mỏ năm 1973. Ước tính thị trường đang thiếu hụt khoảng 400 triệu thùng dầu, tương đương với 4 ngày tiêu thụ toàn cầu. Các cơ sở hạ tầng chiến lược bao gồm mỏ khí, nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu tại Trung Đông bị hư hại nặng nề và có thể mất nhiều năm để khôi phục hoàn toàn.

Sự đứt gãy này không chỉ giới hạn ở nhiên liệu mà còn lan rộng sang nhiều chuỗi cung ứng thiết yếu khác như hóa chất và nông nghiệp. Dưới đây là bảng thống kê biến động giá của một số mặt hàng năng lượng trọng yếu:

Các quốc gia triển khai biện pháp tiết kiệm khẩn cấp

Trước áp lực giá năng lượng leo thang, nhiều chính phủ đã phải can thiệp bằng các biện pháp tiết kiệm nghiêm ngặt. Tại Thái Lan, công chức được yêu cầu tạm dừng công tác nước ngoài và ưu tiên dùng cầu thang bộ. Bangladesh đã quyết định đóng cửa các trường đại học, trong khi Sri Lanka buộc phải áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu định mức.

Tại Anh, kế hoạch dự phòng năng lượng bao gồm việc hạ giới hạn tốc độ lái xe để tối ưu hóa tiêu thụ xăng dầu. IEA cũng khuyến nghị các doanh nghiệp tăng cường làm việc từ xa và hạn chế di chuyển bằng đường hàng không để giảm bớt áp lực lên kho dự trữ khẩn cấp. Dù IEA đã công bố kế hoạch giải phóng 400 triệu thùng dầu dự trữ, các chuyên gia cảnh báo con số này chỉ đủ bù đắp khoảng 20 ngày ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng.

Áp lực lên thị trường khí đốt và an ninh lương thực

Thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Theo ông Saad al-Kaabi, Giám đốc điều hành của QatarEnergy, xung đột có thể làm gián đoạn khoảng 12,8 triệu tấn LNG mỗi năm, tương đương 3% nguồn cung toàn cầu trong vòng 3 đến 5 năm tới. Tại châu Âu và châu Á, chi phí điện năng tiêu dùng được dự báo sẽ tăng cao do thiếu hụt nguồn cung khí đốt đầu vào.

Đáng lo ngại hơn, an ninh lương thực toàn cầu đang bị đe dọa trực tiếp khi 1/3 thương mại phân bón thế giới đi qua eo biển Hormuz hiện bị đình trệ. Giá phân bón gốc nitơ như urê đã tăng 30-40%, buộc nhiều nhà máy tại châu Á phải cắt giảm sản xuất. Ông Maximo Torero, nhà kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), nhận định nếu tình trạng này kéo dài, sản lượng các mặt hàng thiết yếu như ngũ cốc, thịt và sữa sẽ sụt giảm nghiêm trọng trên quy mô toàn cầu.

PHỐ HỘI

Nguồn Đà Nẵng: https://baodanang.vn/gia-dau-the-gioi-tang-50-do-xung-dot-iran-nguon-cung-nang-luong-toan-cau-dut-gay-3329248.html