Gia Lai đẩy mạnh sản xuất cà phê đặc sản, mục tiêu 2.340 ha vào năm 2030

Ngành cà phê tại Gia Lai đang chứng kiến làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình sản xuất thông thường sang cà phê chất lượng cao, lấy dòng Robusta làm trọng tâm. Thay vì tập trung vào sản lượng, nhiều nông hộ và hợp tác xã đã chú trọng vào khâu thu hái trái chín và kỹ thuật sơ chế phức tạp để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường cà phê đặc sản (Specialty Coffee).

Khẳng định vị thế Fine Robusta trên bản đồ thế giới

Dòng cà phê Robusta chất lượng cao (Fine Robusta) của Gia Lai ngày càng khẳng định được bản sắc riêng nhờ chất lượng ổn định và hương vị đa dạng. Theo báo cáo từ thị trường, năm 2025 đã ghi nhận lô cà phê Robusta từ địa phương này đạt 87,5 điểm theo thang đo của Viện Chất lượng Cà phê (CQI), lọt vào top 3 thế giới.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, cho biết sản phẩm Robusta chất lượng cao của địa phương hiện không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu lớn. Khách hàng đặc biệt ưa chuộng nhờ hàm lượng caffein cao, hậu vị ngọt và hương vị đặc trưng. Hiện nay, nhiều thành viên của HTX đã bắt đầu liên kết để hình thành vùng nguyên liệu chuyên canh đáp ứng tiêu chuẩn đặc sản.

Sự thay đổi từ tư duy sản xuất đến kỹ thuật sơ chế

Để đạt được chứng nhận cà phê đặc sản, các nhà vườn phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt từ canh tác đến hậu cần. Ông Phan Hữu Dương, một nông hộ tại xã Ia Ly, chia sẻ rằng làm cà phê đặc sản là một hành trình dài đòi hỏi sự đồng bộ. Với 4,5 ha canh tác, gia đình ông thu hoạch khoảng 12 tấn cà phê nhân mỗi năm, toàn bộ đều được hái chín và phơi trên giàn.

Hiện nay, các phương pháp sơ chế phổ biến được áp dụng bao gồm sơ chế khô (Natural), sơ chế mật ong (Honey) và lên men yếm khí (Anaerobic). Ông Dương nhấn mạnh, chất lượng hạt nhân chịu tác động lớn bởi độ tuổi cây trồng (thường trên 10 năm) và điều kiện khí hậu. Việc kiểm soát chặt chẽ quá trình lên men và rang xay giúp duy trì các đặc tính như hương socola, lớp crema dày và vị béo đặc trưng.

Nhu cầu trải nghiệm cà phê đặc sản ngày càng tăng, mở ra nhiều cơ hội cho cà phê Robusta Gia Lai.

Thách thức về vốn đầu tư và tính minh bạch thị trường

Mặc dù mang lại giá trị gia tăng cao, việc chuyển đổi sang cà phê chất lượng cao đòi hỏi mức đầu tư lớn về công sức và thiết bị. Anh Nguyễn Nhất Tín, chủ thương hiệu Zen Coffee tại xã Ia Hrú, cho biết quy trình này cần các hệ thống máy bắn màu, giàn phơi hiện đại. Nếu không có đầu ra ổn định, nông dân rất dễ quay lại mô hình sản xuất thương mại đại trà.

Ở góc độ tiêu thụ, thị trường đang có sự thay đổi rõ rệt trong yêu cầu của khách hàng. Theo anh Lê Hoàng Long, một người kinh doanh trong ngành, người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến tính nguyên chất mà còn yêu cầu sự minh bạch về nguồn gốc, giống cây, phương pháp sơ chế và mức độ rang. Đây chính là yếu tố cốt lõi để duy trì giá trị của dòng cà phê đặc sản.

Theo định hướng phát triển, tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ phát triển hơn 2.340 ha cà phê đặc sản. Việc tập trung vào chất lượng thay vì số lượng được xem là hướng đi bền vững để nâng cao thu nhập cho nông dân và khẳng định thương hiệu cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.

PHỐ HỘI