Giá phân bón sẽ tiếp tục tăng mạnh, ứng phó cách nào?

Giá phân bón sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026

Dưới tình hình căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông như hiện nay, giá phân bón tại Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, sau đó neo ở mức nền cao, do Ấn Độ tiếp tục mở thầu mua 1,5 triệu tấn Ure trước 3-2026 và nhu cầu phân bón ở nước này vẫn duy trì khá cao.

Dây chuyền sản xuất phân đạm tại Công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau. Ảnh: Công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng chi phí bảo hiểm, logistics. Cùng với đó, Trung Quốc hạn chế xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026. Đặc biệt, mức thuế nhập khẩu mới của EU với phân bón từ Nga và Belarus gây siết chặt nguồn cung, thuế nhập khẩu phân bón dự kiến tăng dần trong ba năm, từ 6,5% lên khoảng 100% vào năm 2028.

Theo thông tin từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam, tính giữa tháng 3-2026, toàn bộ 8 loại phân bón chủ chốt trên thị trường đều ghi nhận mức tăng giá thẳng đứng. Giá urê thế giới đã chạm mốc 674 USD/tấn. Phân lân DAP đạt 851 USD/tấn.

Tuy nhiên, giới chuyên gia kỳ vọng, giá gạo vẫn duy trì ở mức hợp lý giúp cải thiện khả năng chi trả của người nông dân. Cùng với đó, nhu cầu phân bón lớn cho vụ mùa xuân - hè trong khu vực và đẩy nhanh việc cải tạo đất, tái gieo trồng sau bão.

Đáng lưu ý, Luật thuế VAT 5% cho phân bón chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7- 2025 giúp tăng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân bón trong nước. Việc áp thuế 5% với mặt hàng phân bón giúp doanh nghiệp được khấu trừ thuế đầu vào, đồng thời tăng thêm tính cạnh tranh với mặt hàng phân bón nhập khẩu.

Đối với Việt Nam, quốc gia vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu phân bón như urê, kali và DAP, “cú sốc” giá này có thể lan rộng toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp. Không chỉ làm tăng chi phí sản xuất và gây áp lực lên giá nông sản, biến động này còn tác động trực tiếp tới lạm phát thông qua nhóm lương thực - thực phẩm, qua đó ảnh hưởng đến thu nhập nông dân và tiêu dùng nội địa.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Phân bón Vinacam Vũ Duy Hải bày tỏ lo lắng khi thị trường phân bón trong nước có thể sẽ “leo thang” từ tháng 4-2026 trở đi, khi nguồn dự trữ phân bón trong dân đã cạn dần và nhu cầu sử dụng phân bón tăng cao hơn khi bước vào chính vụ.

Đa dạng nguồn nhập khẩu, nâng hiệu quả sử dụng

Để ứng phó trong bối cảnh này, nhiều chuyên gia đồng quan điểm, cần sớm đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và xây dựng cơ chế dự trữ phù hợp để giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung cứng. Song song đó, việc nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, thúc đẩy chuyển đổi sang phân hữu cơ và tăng cường năng lực sản xuất trong nước sẽ là những giải pháp căn cơ.

Dây chuyền sản xuất phân NPK của Công ty cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao. Ảnh: Công ty cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao.

TS Phùng Hà - Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhận định, Việt Nam hiện đã cơ bản tự chủ được nguồn cung Urê trong nước, điều này giúp giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung so với trước đây. Tuy vậy, Việt Nam vẫn có thể chịu tác động gián tiếp từ việc giá phân bón tăng, đặc biệt là các nguyên liệu đầu vào như lưu huỳnh.

Do đó, các doanh nghiệp sản xuất phân bón cần duy trì và nâng cao sản lượng trong điều kiện cho phép, ưu tiên cung ứng cho thị trường nội địa, đồng thời tăng cường tiết kiệm năng lượng và phát triển các dòng phân bón hiệu quả cao. Các doanh nghiệp thương mại cũng cần đa dạng hóa nguồn cung, tìm kiếm thêm đối tác ngoài khu vực Trung Đông nhằm giảm phụ thuộc vào một thị trường.

Khuyến cáo tới nông dân, chuyên gia Nguyễn Lân Hùng – Tổng thư ký Hiệp hội các ngành sinh học Việt Nam cho rằng, giải pháp ứng phó hiệu quả nhất là áp dụng “4 đúng” (đúng loại, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách), thay thế phân hóa học bằng hữu cơ, phân vi sinh, và tăng cường cải tạo đất để nâng cao hiệu suất hấp thụ dinh dưỡng, giảm lượng phân bón sử dụng.

Theo Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quang Hiếu, một trong những định hướng quan trọng là bảo đảm cân đối cung - cầu trong nước, duy trì hoạt động ổn định của các nhà máy sản xuất, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin thị trường để tránh hiện tượng đầu cơ, găm hàng gây biến động giá bất hợp lý.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan để theo dõi chặt hoạt động xuất khẩu phân bón, bảo đảm ưu tiên nguồn cung cho thị trường trong nước, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm của sản xuất nông nghiệp.

Trong trường hợp thị trường thế giới biến động mạnh hoặc xuất hiện nguy cơ mất cân đối cung - cầu trong nước, các cơ quan quản lý nhà nước sẽ xem xét các biện pháp điều hành phù hợp theo quy định pháp luật, trong đó có các công cụ về thương mại và điều tiết thị trường.

“Ở thời điểm hiện tại, nguồn cung phân bón trong nước vẫn cơ bản ổn định, nên chưa đặt ra yêu cầu phải áp dụng các biện pháp hành chính mạnh như hạn chế xuất khẩu, mà trước hết vẫn ưu tiên theo dõi sát diễn biến thị trường và điều hành linh hoạt”, ông Nguyễn Quang Hiếu cho hay.

Ánh Ngọc