Linh hoạt ứng phó với 'cú sốc' năng lượng

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay không phải là hiện tượng bất ngờ, nhưng mức độ phức tạp và lan rộng của nó, đặc biệt trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông kéo dài, đã tạo ra những áp lực chưa từng có đối với chuỗi cung ứng năng lượng. Giá dầu thô thế giới biến động mạnh, nguồn cung gián đoạn cục bộ, chi phí vận chuyển gia tăng… tạo nên những thách thức lớn cho các quốc gia nhập khẩu xăng dầu như Việt Nam.

Thủ tướng khảo thị sát dự án kho dự trữ xăng dầu thuộc Khu Kinh tế Nghi Sơn. Ảnh: Dương Giang-TTXVN

Trong bối cảnh đó, ngay từ đầu tháng 3/2026 Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 36/NQ-CP về các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu “không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu” trong mọi tình huống. Cùng với đó là hàng loạt chỉ đạo điều hành được ban hành liên tục, thể hiện rõ sự theo dõi sát sao và phản ứng nhanh của Chính phủ trước diễn biến phức tạp của thị trường.

Một trong những giải pháp quan trọng là việc tập trung bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế. Trên tinh thần “không để thiếu nguồn cung xăng dầu, không để ách tắc sản xuất, kinh doanh”, các doanh nghiệp đầu mối được chỉ đạo xây dựng kế hoạch nhập khẩu linh hoạt, đồng thời tăng cường dự trữ hàng hóa. Đáng chú ý, Chính phủ cho phép Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên của PVN đang hoạt động trong lĩnh vực chế biến, kinh doanh dầu thô được chủ động hơn trong việc mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận nguồn cung.

Ở trong nước, các nhà máy lọc dầu như Nghi Sơn và Dung Quất được yêu cầu vận hành tối đa công suất, nâng cao sản lượng chế biến. Mới đây nhất, Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) vừa phát đi thông báo nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn duy trì vận hành tối đa và đảm bảo nguồn cung đến hết tháng 5/2026, trong khi nhà máy lọc dầu Dung Quất được duy trì vận hành ở mức 120% công suất quy đổi, nhằm gia tăng nguồn cung cho thị trường nội địa, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ nhà máy Nghi Sơn khi cần thiết. Đây là những yếu tố then chốt giúp giảm áp lực nhập khẩu trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động.

Song song với bảo đảm nguồn cung, công tác điều hành giá xăng dầu cũng được triển khai linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường thế giới. Liên bộ Công Thương - Tài chính phối hợp chặt chẽ trong việc điều chỉnh giá theo chu kỳ, đồng thời sử dụng hiệu quả Quỹ bình ổn giá xăng dầu để hạn chế các cú sốc tăng giá đột biến. Đáng chú ý, Chính phủ đã quyết định tạm ứng nguồn ngân sách để bổ sung cho Quỹ bình ổn giá, qua đó tăng “dư địa” điều hành khi giá dầu thế giới biến động mạnh. Đây là giải pháp mang tính kỹ thuật nhưng có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc giữ ổn định mặt bằng giá trong nước.

Bên cạnh đó, các chính sách tài khóa cũng được sử dụng linh hoạt. Bộ Tài chính được giao nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu, thậm chí giảm về mức 0% trong một số thời điểm nhằm tăng nguồn cung và hạ nhiệt giá trong nước. Việc kết hợp đồng bộ các công cụ thuế, phí, quỹ bình ổn đã tạo nên “bộ đệm” hiệu quả cho nền kinh tế.

Một yếu tố quan trọng khác là việc Chính phủ đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các “nút thắt” trong cơ chế quản lý và kinh doanh xăng dầu. Việc khẩn trương sửa đổi các nghị định liên quan, đặc biệt là Nghị định 80 về kinh doanh xăng dầu, được triển khai theo trình tự rút gọn nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cũng được rà soát, điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian thông quan, giúp xăng dầu nhập khẩu nhanh chóng được đưa vào lưu thông.

Điểm đáng ghi nhận trong công tác điều hành thời gian qua là sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Bộ Công Thương giữ vai trò nòng cốt trong quản lý nguồn cung, Bộ Tài chính điều hành giá và chính sách thuế, Bộ Ngoại giao thúc đẩy hợp tác năng lượng, trong khi các địa phương chủ động giám sát thị trường. Mặt khác, Chính phủ cũng đẩy mạnh ngoại giao năng lượng, làm việc với các đối tác quốc tế để bảo đảm nguồn cung dầu thô, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận chuyển, đặc biệt qua các tuyến đường biển quan trọng. Sự phối hợp này đã tạo nên một “mạng lưới ứng phó” đa tầng, giúp Việt Nam không chỉ duy trì nguồn cung ổn định mà còn kiểm soát tốt tâm lý thị trường, tránh xảy ra các biến động tiêu cực.

Không chỉ dừng ở giải pháp ngắn hạn, Chính phủ còn thúc đẩy các giải pháp mang tính chiến lược như xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia. Việc khảo sát, triển khai nhanh dự án kho dự trữ tại Nghi Sơn được coi là bước đi quan trọng nhằm nâng cao “sức chống chịu” của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Trong cuộc họp mới đây với Tổ công tác an ninh năng lượng, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu Bộ Công thương cần phối hợp với các bộ, cơ quan nghiên cứu các giải pháp để sớm nâng cao năng lực tự chủ năng lượng của đất nước, như tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng; nghiên cứu tiếp tục tái cơ cấu các đầu mối kinh doanh xăng dầu; nâng cao năng lực dự trữ năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu an ninh năng lượng dài hạn; thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả…

Rõ ràng, việc giữ vững ổn định thị trường xăng dầu trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế. Xăng dầu là đầu vào của nhiều ngành sản xuất, dịch vụ; do đó, ổn định giá xăng dầu góp phần trực tiếp kiềm chế lạm phát, giữ vững các cân đối lớn. Thực tế cho thấy, với sự chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và doanh nghiệp, Việt Nam đã tránh được tình trạng thiếu hụt xăng dầu cục bộ, không để gián đoạn sản xuất, kinh doanh, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và đời sống nhân dân.

Trong một thế giới đầy biến động, việc giữ vững ổn định thị trường xăng dầu là minh chứng rõ nét cho năng lực điều hành của Chính phủ và sự phối hợp hiệu quả của cả hệ thống chính trị. Những kết quả đạt được không chỉ giúp “giữ nhịp” cho nền kinh tế mà còn củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, thách thức phía trước vẫn còn nhiều khi tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp và điều đó đòi hỏi sự kiên định, chủ động và đổi mới mạnh mẽ hơn nữa trong công tác quản lý, điều hành để “mạch máu” năng lượng của nền kinh tế luôn được lưu thông thông suốt, góp phần đưa đất nước phát triển ổn định và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Hoài Nam