Gia tăng giá trị sản vật Cù Lao Chàm

Bà Lê Thị Bích Công với sản phẩm trá lá rừng Cù Lao Chàm của mình. Ảnh: VĨNH LỘC

Biến lá rừng thành sản phẩm lưu niệm đặc trưng

Nằm trong vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, quần đảo Cù Lao Chàm (xã đảo Tân Hiệp) sở hữu hệ sinh thái thực vật phong phú cùng hệ thống giá trị văn hóa bản địa đặc sắc. Đến đây, du khách không chỉ tham quan các di tích, trải nghiệm nghề truyền thống như đan võng ngô đồng, vá lưới, làm bánh ít lá gai… mà còn được thưởng thức nhiều món ăn ngon chế biến từ rau rừng địa phương. Tuy nhiên, một thực tế dễ nhận thấy là nơi đây vẫn thiếu vắng các sản phẩm lưu niệm mang dấu ấn riêng biệt, khiến phần lớn du khách rời đảo mà chưa tìm được món quà thực sự đặc trưng để mang về.

Nhận thấy khoảng trống đó, đầu năm 2025, bà Lê Thị Bích Công bắt đầu hành trình nghiên cứu các loại cây lá bản địa, đầu tư thiết kế bao bì và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Sau gần một năm chuẩn bị, đến tháng 2/2026, HTX Mộc Chàm – Đặc sản thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa bản địa Cù Lao Chàm chính thức ra đời, đánh dấu bước ngoặt trong nỗ lực nâng tầm giá trị sản vật địa phương.

Danh mục sản phẩm của HTX khá đa dạng, từ trà lá rừng, rong biển tự nhiên, nhàu lát khô, dứa dại đến muối thảo dược ngâm chân. Trong đó, trà lá rừng được xem là sản phẩm tiêu biểu, kết tinh từ tri thức dân gian lâu đời của cư dân đảo. “Từ xưa, người dân Cù Lao Chàm đã biết dùng lá rừng pha trà để tạo nên thức uống thanh mát, hỗ trợ giấc ngủ và cải thiện sức khỏe. Tuy nhiên, tri thức này chủ yếu được khai thác thô, giá trị kinh tế thấp và chưa truyền tải được câu chuyện văn hóa. Vì vậy, sản phẩm của chúng tôi không chỉ đơn thuần để bán, mà còn kể về sự giao thoa giữa con người và thiên nhiên xứ đảo qua từng gói trà”, bà Công chia sẻ.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, mỗi sản phẩm đều được đầu tư kỹ lưỡng từ khâu tuyển chọn nguyên liệu, quy trình chế biến đến bao bì thân thiện với môi trường. Đặc biệt, túi lọc trà được làm từ sợi cây ngô đồng – một loài cây bản địa đặc hữu, vừa góp phần bảo vệ môi trường, vừa gợi nhắc đến nghề thủ công truyền thống độc đáo của cư dân nơi đây.

Bên cạnh đó, HTX cũng đẩy mạnh phát triển các sản phẩm thủ công từ sợi ngô đồng nhằm bảo tồn tri thức truyền thống và tạo sinh kế bền vững cho người dân thông qua hoạt động du lịch.

Phát triển theo hướng bền vững

Sinh ra và lớn lên tại Cù Lao Chàm, bà Lê Thị Bích Công (SN 1992) thấu hiểu sâu sắc những giá trị bản địa quý giá. Trong bối cảnh du lịch xã đảo tăng trưởng mạnh, bà nhận thấy cơ hội lớn để đưa sản vật địa phương vươn ra thị trường, vừa đáp ứng nhu cầu mua sắm của khách, vừa định vị thương hiệu điểm đến bằng những món quà lưu niệm đặc sắc, khác biệt.

Dù mới ra mắt, sản phẩm trà lá rừng Cù Lao Chàm đã nhanh chóng nhận được sự đón nhận tích cực. Tại Triển lãm sản phẩm đặc trưng tiêu biểu, định hướng xuất khẩu TP. Đà Nẵng năm 2026 (diễn ra từ ngày 16 – 20/4 tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Đà Nẵng), gian hàng của HTX Mộc Chàm luôn thu hút đông đảo khách tham quan. Chỉ sau 4 ngày, hơn 100 đơn vị sản phẩm đã được cung ứng ra thị trường.

Sản phẩm của HTX được khách hàng quan tâm tại Triển lãm sản phẩm đặc trưng tiêu biểu, định hướng xuất khẩu thành phố Đà Nẵng năm 2026. Ảnh: VĨNH LỘC

Tuy nhiên, theo bà Lê Thị Bích Công, trước mắt HTX không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận hay sản xuất đại trà. Thay vào đó, đơn vị chủ trương cung ứng có giới hạn nhằm khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ một cách bền vững. “Nghe có vẻ nghịch lý trong kinh doanh, nhưng chúng tôi giới hạn mỗi ngày chỉ bán khoảng 50 gói (loại 200g). Mục tiêu chính là giới thiệu giá trị văn hóa và tài nguyên bản địa cho du khách làm quà lưu niệm, chứ không tiêu thụ theo hướng hàng hóa thương mại thông thường”, bà Công bộc bạch.

Hiện tại, HTX đang xây dựng mô hình tích hợp gồm: chuẩn hóa trà lá rừng; phát triển sản phẩm thủ công gắn với workshop trải nghiệm; thiết kế không gian sản xuất kết hợp du lịch cộng đồng “Sống cùng người dân”. Tại đây, du khách có thể tự tay làm trà, tìm hiểu cách thu hái thảo dược hay trải nghiệm nhịp sống bản địa. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm sâu sắc và mang tính cá nhân hóa.

Có thể thấy, giữa áp lực du lịch ngày càng lớn lên Cù Lao Chàm, lựa chọn “đi chậm” nhưng chắc chắn là giải pháp căn cơ. Chiến lược này không chỉ giúp bảo tồn nguồn nguyên liệu, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo việc làm cho cộng đồng, mà còn góp phần gìn giữ tri thức bản địa, mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc, khác biệt và bền vững nhất.