Gia tăng giá trị từ tái cơ cấu trồng trọt

Mô hình sản xuất rau thủy canh của Công ty TNHH Sản xuất đầu tư Techpro (phường Tích Lương) đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đổi mới trên những cánh đồng

Vụ mùa năm nay, gia đình bà Bùi Thị Bình, xóm Phú Sơn, xã Phú Lương đã chuyển sang gieo cấy các giống lúa mới thay cho giống cũ được canh tác nhiều năm. Bà Bình cho biết: Trước đây gia đình sử dụng giống Kháng Dân nhưng năng suất không ổn định, cây dễ đổ, chất lượng gạo chưa đáp ứng yêu cầu thị trường. Được ngành Nông nghiệp hướng dẫn, gia đình chuyển sang các giống RI6 và Ngọc Nương phù hợp hơn với điều kiện đồng đất địa phương.

Câu chuyện của gia đình bà Bình phản ánh quá trình tái cơ cấu ngành trồng trọt ở Thái Nguyên. Nếu trước đây trọng tâm là tăng sản lượng thì nay mục tiêu hướng đến nâng cao hiệu quả kinh tế, lựa chọn cây trồng phù hợp với từng vùng sinh thái, từng bước thay thế các giống năng suất thấp bằng giống chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Máy gặt đập liên hợp được đưa vào sản xuất, góp phần đẩy mạnh cơ giới hóa, nâng cao hiệu quả canh tác và gia tăng giá trị trên từng đơn vị diện tích.

Theo thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh chuyển đổi gần 788ha đất lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn như rau màu, cây ăn quả, cây dược liệu và lúa chất lượng cao. Song song với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhiều địa phương mở rộng vùng sản xuất tập trung, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, áp dụng quy trình VietGAP, sản xuất hữu cơ, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất. Các giải pháp này góp phần nâng cao chất lượng nông sản, giảm chi phí sản xuất, nâng sức cạnh tranh và mở rộng đầu ra cho sản phẩm.

Khi sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm, khả năng tham gia chuỗi liên kết cũng được nâng lên, giúp người sản xuất ổn định đầu ra và giảm thiểu rủi ro trước biến động của thị trường.

Thái Nguyên xác định nông nghiệp là lĩnh vực còn nhiều dư địa để gia tăng và đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh. Trọng tâm là nâng hiệu quả sử dụng đất, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa và hoàn thiện chuỗi giá trị, thay vì chỉ chú trọng tăng sản lượng.

Từ những cánh đồng chuyển đổi giống lúa đến các vùng sản xuất tập trung được đầu tư bài bản, quá trình tái cơ cấu đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trên đồng ruộng. Những kết quả này góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tạo thêm động lực cho khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của tỉnh.

Cây chè giữ vai trò hạt nhân tăng giá trị

Trong chiến lược tái cơ cấu ngành trồng trọt, cây chè tiếp tục giữ vị trí ngành hàng chủ lực, hiệu quả kinh tế và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng nông nghiệp của tỉnh. Với gần 24.000ha, sản lượng hằng năm trên 270 nghìn tấn búp tươi, Thái Nguyên tập trung nâng cao chất lượng, phát triển thương hiệu và hoàn thiện chuỗi giá trị theo tinh thần Nghị quyết số 11 của Tỉnh ủy về phát triển cây chè trở thành ngành hàng “tỷ đô” vào năm 2030.

Lớp tập huấn về quản lý sức khỏe cây trồng trên cây chè tại xóm 13, xã Đồng Hỷ giúp người dân cập nhật kỹ thuật canh tác an toàn, hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm.

Định hướng này đang được hiện thực hóa tại nhiều hợp tác xã (HTX). Tiền thân là vùng nguyên liệu của Công ty CP Chè Sông Cầu, HTX Trà Minh Đeng, xóm 13, xã Đồng Hỷ hiện phát triển gần 100ha chè với 48 thành viên và 85 hộ liên kết. Các hộ được hỗ trợ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời sản xuất theo quy trình VietGAP, ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm tạo ra sản phẩm an toàn. Mỗi năm, đơn vị đạt sản lượng khoảng 120 tấn búp khô, giá bán trung bình 400-500 nghìn đồng/kg.

Ông Nguyễn Thế Kiên, Phó Giám đốc HTX Trà Minh Đeng cho biết: “Chúng tôi luôn chú trọng đến chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và tốt cho sức khỏe người tiêu dùng. Mục tiêu là xây dựng trà sạch từ vùng nguyên liệu đến chế biến, từng bước nâng cao giá trị thương hiệu chè Thái Nguyên”.

Hợp tác xã Trà Thủy Thuật, xóm Phúc Trìu, xã Đại Phúc phát triển 5ha chè hữu cơ và 7 ha chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, từng bước nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Bên cạnh VietGAP, nhiều đơn vị đang phát triển vùng chè hữu cơ để đáp ứng phân khúc thị trường cao cấp. HTX Trà Thủy Thuật, xóm Phúc Trìu, xã Đại Phúc hiện có 15 thành viên, xây dựng 5ha chè hữu cơ và 7ha chè VietGAP. Mỗi năm vùng nguyên liệu cung cấp khoảng 60 tấn chè búp tươi, tương đương hơn 10 tấn chè thành phẩm chất lượng cao. Để tạo ra sản phẩm có giá trị cao, đơn vị sử dụng phân bón hữu cơ, đạm cá, đỗ tương ủ vi sinh thay thế phân bón hóa học, đồng thời kiểm soát chặt quy trình chăm sóc, thu hái và chế biến.

Ông Ngô Viết Thuật, Giám đốc HTX Trà Thủy Thuật chia sẻ: “HTX mong muốn phát triển chè theo hướng hữu cơ để nâng cao giá trị sản phẩm. Chúng tôi chú trọng ngay từ khâu chăm sóc, tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao và đáp ứng yêu cầu của thị trường”.

Thực tế từ Trà Minh Đeng và Trà Thủy Thuật cho thấy giá trị cây chè ngày càng được quyết định bởi chất lượng, quy trình sản xuất và thương hiệu. Đến cuối năm 2025, giá trị sản phẩm từ cây chè của Thái Nguyên đạt khoảng 14.800 tỷ đồng, tạo nền tảng hướng tới mục tiêu 25.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Gia tăng giá trị từ tái cơ cấu trồng trọt

Hiệu quả của quá trình tái cơ cấu được phản ánh qua các chỉ số tăng trưởng. Sau khi khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02% trong năm 2025, 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục đạt mức tăng 4,22%, cao hơn cùng kỳ năm trước và đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP của toàn tỉnh. Dù tỷ trọng chưa lớn so với công nghiệp và dịch vụ, nông nghiệp vẫn là khu vực tạo nền tảng ổn định, đồng thời mở rộng dư địa phát triển thông qua nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Cán bộ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn người dân theo dõi sinh trưởng của cây trồng, góp phần nâng cao chất lượng sản xuất và giá trị nông sản.

Theo ông Nguyễn Tá, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, kết quả đạt được mới là bước khởi đầu của quá trình chuyển từ phát triển theo sản lượng sang phát triển theo chất lượng. Ngành chuyên môn tiếp tục triển khai Nghị quyết số 11 của Tỉnh ủy về phát triển cây chè trở thành cây tỷ đô vào năm 2030; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển giống chất lượng cao, mở rộng sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn và ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao giá trị trên từng đơn vị diện tích, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh.

Năm 2026, ngành trồng trọt phấn đấu đạt tổng sản lượng lương thực có hạt 590.800 tấn, đồng thời nâng giá trị sản phẩm từ cây chè lên khoảng 16.800 tỷ đồng. Xa hơn là mục tiêu xây dựng ngành chè đạt quy mô 25.000 tỷ đồng vào năm 2030, tạo động lực lan tỏa cho toàn ngành nông nghiệp và đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Từ những kết quả bước đầu của quá trình tái cơ cấu, ngành trồng trọt đang từng bước chuyển từ mục tiêu gia tăng sản lượng sang nâng cao giá trị và sức cạnh tranh. Đây sẽ là nền tảng để nông nghiệp Thái Nguyên phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, đóng góp ngày càng thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh trong giai đoạn mới.