Giấc mơ AI và 'nút thắt' nhân lực

HUTECH lựa chọn cách đào tạo AI không dừng ở lý thuyết mà hướng thẳng vào năng lực ứng dụng. Ảnh: HUTECH

Trong làn sóng chuyển đổi số bùng nổ, Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình cách doanh nghiệp vận hành và cũng 'châm ngòi' cho một cuộc đua nhân lực chưa từng có. Từ lĩnh vực công nghệ, ngân hàng đến sản xuất, logistics hay thương mại điện tử,... các doanh nghiệp đồng loạt bước vào “cuộc săn đầu người” khốc liệt, sẵn sàng trả lương cao, thưởng nóng, tài trợ đào tạo để giành và giữ những nhân sự AI hiếm hoi đủ năng lực.

Nhu cầu tăng nóng, nhân lực vẫn “đuối”

Ông Nguyễn Trung Kiên, chuyên gia tư vấn giải pháp của Viettel AI, cho hay, Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những hướng đi mới cho vận hành doanh nghiệp, đặc biệt ở các tác vụ lặp lại và xử lý dữ liệu quy mô lớn.

“Không còn là khái niệm xa vời, AI đang thấm dần vào mọi mắt xích vận hành, từ hành chính, kế toán đến chăm sóc khách hàng”, ông Kiên nhận định, nhấn mạnh vai trò ngày càng thực tiễn của công nghệ này.

Tuy vậy, điểm nghẽn lớn nhất theo ông Kiên, vẫn nằm ở con người. Sự thiếu hụt nhân lực AI chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực như học máy và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, đang trở thành rào cản trực tiếp, có thể làm chậm nhịp chuyển đổi của doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Thực tế, bức tranh nhân lực AI ở Việt Nam hiện nay đã có nhiều khởi sắc, nhưng vẫn luôn trong tình trạng thiếu cả về chất và lượng.

Sinh viên Trường ĐH Lạc Hồng học tập theo dự án để gắn học tập với trải nghiệm thực tế ngành nghề. Ảnh: Lạc Hồng

Thống kê từ nền tảng tuyển dụng CareerViet mới đây cho thấy, nhu cầu tuyển kỹ sư Trí tuệ nhân tạo trong năm 2025 đã tăng tốc mạnh mẽ: Cao gấp đôi so với 2024 và gần 2,5 lần so với 2023, trải rộng ở các mảng như học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên hay thị giác máy tính.

Đáng chú ý, nhu cầu ở cấp quản lý tăng vọt 5-6 lần, cho thấy doanh nghiệp không còn chỉ tìm người “làm”, mà đang khát những người “dẫn dắt”, đủ năng lực xây dựng chiến lược và triển khai các dự án AI quy mô lớn.

Cơn khát nhân lực này cũng phơi bày khoảng trống ngày càng rõ nét. Tình trạng thiếu hụt diễn ra trên toàn chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, phát triển đến vận hành sản phẩm, ở cả tập đoàn lớn lẫn startup. Đổi lại, mặt bằng đãi ngộ cũng được kéo lên đáng kể: Từ 11 - 20 triệu đồng/tháng cho sinh viên mới ra trường, 16 - 37 triệu cho nhân sự cơ bản, 25 - 38 triệu cho trưởng nhóm và có thể đạt 40 - 60 triệu đồng ở cấp quản lý.

"Mỗi tin tuyển dụng kỹ sư AI trên nền tảng CareerViet thu hút trung bình 600 - 1.000 lượt xem, một con số phản ánh rõ sức nóng của thị trường. Đây là minh chứng cho mức độ hấp dẫn cao, nhưng cũng là dấu hiệu của một cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt", đại diện CareerViet nhận định.

Đào tạo chạy đua với thực tế

Trước áp lực từ thị trường, các trường đại học đã bắt đầu điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tăng cường nền tảng toán học, học máy, học sâu và các lĩnh vực cốt lõi của AI.

ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường ĐH Công Thương TPHCM (HUIT) cho hay, Trí tuệ nhân tạo đang nằm trong nhóm ngành “khát” nhân lực nhất hiện nay, không chỉ tại Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu, khi được ứng dụng ngày càng sâu rộng từ tài chính - ngân hàng đến thương mại điện tử, y tế, sản xuất hay logistics.

Ghi nhận từ thực tế đào tạo cho thấy nhu cầu tuyển dụng nhân sự AI, khoa học dữ liệu tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm có khả năng triển khai thực tế.

"Tuy nhiên, thị trường đang phân hóa rõ rệt: doanh nghiệp sẵn sàng trả giá cao cho người làm được việc, trong khi những ứng viên thiếu nền tảng, nhất là toán ứng dụng và kỹ năng thực hành, lại gặp nhiều rào cản", ông Sơn nói.

Theo ông Sơn, mặt bằng thu nhập vì thế cũng giãn rộng: Sinh viên mới ra trường có thể nhận 10 - 15 triệu đồng/tháng, nhưng với kỹ sư có 3 - 5 năm kinh nghiệm, con số có thể vọt lên 30 - 80 triệu đồng, thậm chí cao hơn ở các vị trí chuyên sâu hoặc dự án quốc tế.

"Xu hướng làm việc từ xa và toàn cầu hóa còn mở ra cơ hội tham gia các dự án nước ngoài với thu nhập tính bằng USD, nhưng đi kèm yêu cầu cao về ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh và tiếng Nhật", ông Sơn nhấn mạnh.

Dù cơ hội rộng mở, AI không phải “miền đất dễ”. Theo ông Sơn, người học cần nền tảng toán học vững, tư duy logic, khả năng tự học và tinh thần bền bỉ trước thách thức.

"Nhà trường có thể tạo môi trường và cơ hội, nhưng thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào mức độ chủ động và quyết tâm của mỗi cá nhân", ông Sơn chia sẻ.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Lạc Hồng thì cho biết, để đáp ứng thực tế từ thị trường lao động, ngành Trí tuệ nhân tạo tại Trường ĐH Lạc Hồng được thiết kế theo hướng “học để làm”, bám sát nhu cầu doanh nghiệp và xu thế công nghệ toàn cầu.

"Chương trình không chỉ trang bị nền tảng toán, lập trình, khoa học dữ liệu mà còn đi sâu vào các trụ cột như học máy, học sâu, thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên với phương pháp đào tạo theo dự án, nơi sinh viên trực tiếp phát triển sản phẩm AI ngay từ trên ghế giảng đường", ông Quỳnh nói.

Theo ông, điểm nhấn nằm ở sự kết nối đa tầng: Hợp tác chiến lược với Arizona State University để nâng chuẩn học thuật; gắn chặt với doanh nghiệp thông qua kiến tập, thực tập và các đề tài xuất phát từ bài toán thực tế.

"Cách tiếp cận này giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thị trường, đưa sinh viên vào guồng vận hành ngay khi còn đang học", ông Quỳnh khẳng định.

Từ đó, chất lượng đào tạo AI tại Trường ĐH Lạc Hồng không chỉ dừng ở cam kết, mà đã được kiểm chứng trên sân chơi quốc tế: Từ dấu ấn tại Intel AI Global Impact Festival 2025 đến giải Bạc tại Global Best M-Gov Award 2026 ở Dubai. Những kết quả này phản ánh năng lực nghiên cứu - ứng dụng của sinh viên và giảng viên, đồng thời cho thấy khả năng cạnh tranh toàn cầu ngày càng rõ nét.

HUTECH đầu tư hệ thống cánh tay robot công nghiệp đạt chuẩn quốc tế, nâng tầm chất lượng đào tạo. Ảnh: HUTECH

Còn theo ThS Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông, Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH), trong bối cảnh Trí tuệ nhân tạo trở thành động lực dẫn dắt chuyển đổi số toàn cầu, HUTECH lựa chọn cách tiếp cận thực dụng: đào tạo AI không dừng ở lý thuyết mà hướng thẳng vào năng lực ứng dụng.

Chương trình được thiết kế để sinh viên vừa nắm vững nền tảng, vừa giải quyết bài toán thực qua dự án, đồ án và các hoạt động nghiên cứu gắn với công nghệ.

Đi cùng đó là chiến lược “kéo doanh nghiệp vào giảng đường”. Sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc từ sớm thông qua kiến tập, thực tập tại các công ty công nghệ, đồng thời tham gia các sự kiện kết nối như HUTECH IT Open Day để hiểu rõ yêu cầu nghề nghiệp và chủ động định hình lộ trình phát triển.

Trong bối cảnh AI lan rộng across các lĩnh vực kinh tế - xã hội, cơ hội việc làm vì thế cũng mở rộng tương ứng: từ phát triển hệ thống AI, học máy, phân tích dữ liệu đến tự động hóa và các giải pháp chuyển đổi số.

"Đây không chỉ là ngành 'khát' nhân lực, mà còn là một trong những lĩnh vực có triển vọng thu nhập và tăng trưởng nghề nghiệp đáng kể trong những năm tới", bà Xuân Dung khẳng định.