Giải bài toán ngập úng ở Hà Nội: Quy hoạch phải đi trước

10 dự án chống ngập giúp giảm thiểu ngập lụt tại các điểm úng ngập cục bộ

Thực hiện 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I gồm 5 dự án hồ điều hòa (Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương) và 5 dự án hệ thống gồm cải tạo hạ lưu Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương nối với sông Tô Lịch; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước giải quyết úng ngập khu vực dọc Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm hồ điều tiết mực nước hồ khu vực Tô Lịch). Các dự án này đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành phục vụ giải quyết úng ngập trong các trận mưa vừa qua. Đối với 2 dự án khẩn cấp giai đoạn II: gồm 2 dự án hồ điều hòa (Chèm và Liên Mạc 1) đang triển khai đầu tư từ nguồn vốn xã hội hóa.

Việc triển khai 10 dự án khẩn cấp với nhiệm vụ đã tăng tỷ lệ thực hiện các dự án thoát nước theo quy hoạch được duyệt cũng như tăng năng lực tiêu thoát nước, kết nối hệ thống (như kết nối Võ Chí Công - Ciputra - Trạm bơm Phú Thượng - sông Hồng; khu Tây Hồ Tây - Nguyễn Văn Huyên - sông Tô Lịch; khu Ngoại Giao Đoàn, Ressco, Eco Home - kênh Thụy Phương, Hoàng Minh Thào, Võ Chí Công - sông Nhuệ, Tô Lịch; Đại lộ Thăng Long - trạm bơm Cầu Ngà 1, Đồng Tếp, Bắc An Khánh - sông Cầu Ngà; khu Mỹ Đình - hồ Phú Đô; khu đô thị Khai Sơn - Trạm bơm cầu Đông Trù; Sông Nhuệ - kênh La Khê - Trạm bơm Yên Nghĩa; khu vực An Khánh - kênh La Khê…. Các dự án trên cũng giúp tăng dung tích điều hòa khoảng 4,8 triệu m3.

Mưa lớn chiều 31/7 đã khiến nút Cổ Linh (khu vực Aeon) Long Biên ngập một đoạn dài gây ách tắc giao thông.

Đánh giá của Sở Xây dựng cũng cho thấy, tăng năng lực tiêu thoát nước của hệ thống giảm thiểu ngập lụt tại các điểm úng ngập cục bộ (trên các tuyến giao thông chính, các điểm ngập sâu kéo dài) với khoảng 120 điểm/160 điểm tại 35 phường thuộc lưu vực Tô Lịch, Tả Nhuệ (khu vực Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ressco, Eco Home, Ciputra, Võ Chí Công, khu vực Mỹ Đình), Hữu Nhuệ (khu đô thị dọc Đại lộ Thăng Long, khu Miêu Nha, khu vực Hà Đông), Long Biên (hầm chui xe lửa Gia Lâm, nút giao Cổ Linh, khu Khai Sơn); điều tiết nước mưa, cải thiện môi trường…

Tuy nhiên, những trận mưa lớn trong những ngày vừa qua vẫn xuất hiện nhiều điểm ngập úng. Mới đây nhất, trận mưa to chiều tối và đêm hôm qua (31/7), trên địa bàn thành phố vẫn còn rất nhiều điểm ngập úng, khu vực Long Biên lượng mưa đo được trên 115mm. Do mưa lớn trong thời gian ngắn gây quá tải hệ thống thoát nước hiện có, trên địa bàn khu vực phía Bắc Hà Nội có 2 điểm ngập gây ảnh hưởng đến giao thông trong giờ cao điểm là tại đường Nguyễn Gia Bồng và nút Cổ Linh (khu vực Aeon) Long Biên. Ngập úng đúng giờ tan tầm khiến nhiều người dân di chuyển vất vả, tắc đường. Nhiều người thậm chí phải chờ nước rút và hết tắc đường gần 2 tiếng đồng hồ mới về được đến nhà. Nhiều người dân phản ánh, một số tuyến đường từ khu vực chân cầu Vĩnh Tuy, qua cầu vượt trước Aeon Mall Long Biên đến nút giao Thạch Bàn bị ngập sâu. Nước dâng cao khiến nhiều ô tô gầm thấp và xe máy bị chết máy, phải dừng giữa đường.

Đánh giá về trận mưa này, Sở Xây dựng Hà Nội giải thích, đây là 2 điểm ngập đã xác định giải pháp ứng trực đảm bảo thoát nước trong Kế hoạch thoát nước mùa mưa 2026. Các khu vực nằm trong phạm vi tác động của các dự án khẩn cấp không ngập như: (Đại lộ Thăng Long, Mỹ Đình, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ressco, Eco Home, Ciputra, Võ Chí Công…). Các đơn vị duy trì thoát nước đã tổ chức ứng trực đảm bảo tiêu thoát nước kịp thời, nước rút nhanh, đến 19h30 nước rút gần hết và đến 20h nước cơ bản rút hoàn toàn. So sánh với trận mưa cường độ tương tự các năm trước đây khu vực phải mất (từ 8-12 giờ nước mới rút hết).

Quy hoạch tốt là quy hoạch phải có dự báo

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước chưa được thực hiện đầy đủ theo quy hoạch, công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu và việc kết nối giữa các khu vực chưa đồng bộ. Qua rà soát, đánh giá, thành phố xác định một trong những nguyên nhân chủ yếu gây úng ngập là hệ thống thoát nước chưa được thực hiện theo quy hoạch; công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu; việc khớp nối hệ thống thoát nước chưa đồng bộ. Đáng chú ý, công suất các công trình đầu mối hiện đạt khoảng 20%; diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 18,7% so với quy hoạch năm 2013.

Lực lượng chức năng ứng trực đảm bảo tiêu thoát nước chiều tối 31/7. Ảnh: Sở Xây dựng Hà Nội

Câu chuyện ngập úng của Hà Nội dù đã được nỗ lực giải quyết nhiều năm qua nhưng vẫn hoàn toàn được giải quyết triệt để. Nhận xét về bài toán ngập úng của Hà Nội, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội – Viện trưởng Viện Tài nguyên môi trường và phát triển cộng đồng, giải quyết vấn đề ngập úng của đô thị nói chung và của Thủ đô Hà Nội nói riêng là một bài toán tổng hợp của quy hoạch, của tăng dân số, của quản trị đô thị. Đây là bài toán khó nhưng theo bà An, Hà Nội đã có thành quả bước đầu để giải quyết điểm nghẽn này.

“Đầu tiên, chúng ta phải bắt đầu từ công tác dự báo, dự báo dân số để có quy hoạch tốt. Bây giờ, Hà Nội đã có 11 triệu dân, với số dân này, chúng ta sẽ quy hoạch thế nào. Cụ thể là quy hoạch thoát nước, quy hoạch xây dựng, bố trí nhà chung cư, bố trí đô thị. Đây là vấn đề đầu tiên, quy hoạch bao giờ cũng phải đi trước một bước”, bà An phân tích.

Sau khoảng 25 phút, nước ngập tại phố Đàm Quang Trung đã rút dần.

Bà An chia sẻ, quy hoạch tốt là quy hoạch phải có dự báo. Dự báo chuẩn, dự báo trên cơ sở các số liệu khoa học và các dữ liệu của Hà Nội có. Ví dụ như dân số dự kiến sẽ tăng bao nhiêu, rồi vấn đề là khi dân số tăng thì các hạ tầng xã hội tăng thế nào, trường học tăng bao nhiêu, y tế bao nhiêu. Và trên cơ sở đấy là chúng ta liên quan đến quy hoạch cụ thể và trong đó cái quy hoạch xây dựng thì cái quy hoạch hạ tầng là quy hoạch thoát nước là vô cùng quan trọng để giải quyết vấn đề ngập úng. Cho nên đây là một bài toán tổ hợp của nhiều các lĩnh vực và vấn đề nó liên quan đến quản trị đô thị hiện đại. Nếu giải quyết được vấn đề này thì mới giải quyết được ngập úng, chứ không đơn thuần chỉ là câu chuyện của ngành xây dựng.

“Đây là vấn đề tôi cho là cực kỳ quan trọng. Quy hoạch đúng thì Hà Nội sẽ phát triển đúng và chắc chắn Hà Nội sẽ giải quyết được điểm nghẽn, tức là không có úng ngập sau mưa nữa", bà An nhấn mạnh.