Giải ngân chương trình MTQG tại Lâm Đồng: Vì sao cấp cơ sở mãi chưa 'vào guồng'?
Dù nguồn vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) đã được tỉnh phân bổ, nhưng nhiều địa phương tại Lâm Đồng vẫn “ì ạch” triển khai. Bộ máy cơ sở lúng túng, thiếu quyết liệt đã khiến dòng vốn đầu tư công bị tắc nghẽn ngay từ vạch xuất phát.
Thông qua nguồn vốn từ các chương trình MTQG, diện mạo nông thôn mới tại nhiều vùng quê Lâm Đồng ngày thêm khởi sắc
Nhiều địa phương vẫn chưa chịu "chạy"
Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 đã đi được những bước đầu tiên. Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn hàng chục xã, phường trên địa bàn Lâm Đồng chưa thể hoàn thành việc phân bổ chi tiết nguồn vốn.
Theo kế hoạch, năm 2026, nguồn vốn thực hiện các chương trình MTQG tại Lâm Đồng hơn 1.261 tỷ đồng. Ngay sau khi được UBND tỉnh giao kế hoạch vốn, sở chuyên ngành đã chủ động giao vốn cho các địa phương. Vậy nhưng, đến nay, các xã, phường, đặc khu vẫn chưa phát sinh giải ngân.
Qua báo cáo mới nhất từ UBND tỉnh, đến 20/8/2026, Lâm Đồng mới chỉ có 88/124 địa phương thực hiện phân bổ kế hoạch vốn để triển khai; còn 36 xã, phường chưa thực hiện phân bổ nguồn vốn.
Những ngôi nhà mới, che mưa che nắng vẫn là mong mỏi của rất nhiều bà con đồng bào tại xã Quảng Khê (Lâm Đồng)
Những con số biết nói này một phần phản ánh sự chậm trễ về mặt thủ tục hành chính. Quan trọng hơn đó còn là minh chứng rõ nét cho thấy bộ máy thực thi ở cấp cơ sở đang vận hành một cách vô cùng ì ạch, thiếu chủ động.
Xã Sơn Điền là một trong những địa phương rất chậm trễ trong triển khai chương trình MTQG. Được biết, nguồn vốn chương trình MTQG của xã năm 2026 là hơn 9,2 tỷ đồng. Trong đó, vốn chuyển tiếp năm 2025 qua là 2,2 tỷ đồng; còn lại nguồn phân bổ mới.
Đến nay, HĐND xã đã thông qua nghị quyết phân bổ. Chính quyền địa phương đang trong quá trình hoàn thành các quyết định để giao vốn cho các chủ đầu tư.
Lý giải về sự chậm trễ này, Chủ tịch UBND xã Sơn Điền, Vũ Đức Nhuần cho biết, do xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, cốt lõi nhất là do Sơn Điền là địa bàn đặc biệt khó khăn nên rất khó trong huy động tỷ lệ nguồn vốn đối ứng.
Nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số xã Thuận An (Lâm Đồng) vẫn mong mỏi nguồn vốn hỗ trợ thông qua mô hình sinh kế để nâng cao thu nhập
"Hầu hết, khi triển khai các chương trình, dự án, các nhóm hộ, nhóm cộng đồng không thống nhất được tỷ lệ đối ứng dẫn đến chậm triển khai", ông Nhuần cho biết.
Tương tự, xã Tuyên Quang nguồn vốn chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 là hơn 27 tỷ đồng. Riêng năm 2026, địa phương được phân bổ hơn 4 tỷ đồng. Đến nay, chính quyền xã mới trình HĐND xã để thông qua nghị quyết. Sau khi có nghị quyết, UBND xã mới ban hành các quyết định phân bổ vốn.
Trong thực hiện các chương trình MTQG tại Lâm Đồng, ngoài nguồn vốn phân bổ năm 2026, còn hơn 887 tỷ đồng nguồn vốn chuyển tiếp từ năm 2025. Đến nay, Lâm Đồng mới giải ngân gần 203 tỷ đồng, đạt gần 23% kế hoạch. Kết quả này rất chậm so với yêu cầu đề ra.
Nhiều hộ đồng bào xã Tuy Đức (Lâm Đồng) vẫn cần lắm những ngôi nhà mới
Theo lý giải, một số địa phương chưa chủ động trong việc rà soát, xác định nhu cầu và thực hiện điều chỉnh nguồn vốn được kéo dài. Điều này dẫn đến việc đề xuất phương án xử lý nguồn vốn còn chậm, phải rà soát, điều chỉnh nhiều lần, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.
Trong tổng nguồn vốn năm 2026 hơn 1.261 tỷ đồng được Lâm Đồng phân khai cụ thể như sau: Nguồn vốn chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là 828,8 tỷ đồng; Chương trình MTQG về phát triển văn hóa gần 391,9 tỷ đồng; Chương trình MTQG phòng, chống ma túy là 42 tỷ đồng.
Gắn trách nhiệm từng cá nhân, tập thể
Thực hiện các chương trình MTQG giai đoạn mới được kỳ vọng là đòn bẩy thay đổi diện mạo nông thôn và giảm nghèo bền vững tại Lâm Đồng.
Thế nhưng, thực tế triển khai lại đang cho thấy không ít điểm nghẽn. Hàng loạt xã, phường vẫn chưa thể hoàn thành phân bổ vốn. Thậm chí, nhiều nơi còn tâm lý e dè của cán bộ dẫn đến chậm trong tất cả các khâu.
Hạ tầng giao thông tại các xã trên địa bàn Lâm Đồng đã, đang được đầu tư thông qua các chương trình MTQG
Liên quan đến giải ngân nguồn vốn chương trình MTQG, Giám đốc Sở Tài chính Lê Ngọc Tiến khẳng định, sự bị động của các địa phương là nguyên nhân cốt lõi. Theo ông Tiến, ngay khi có quyết định Trung ương, sở chuyên ngành đã hướng dẫn các địa phương rất kỹ càng.
Sở Tài chính đốc thúc xã, phường chủ động mọi bước về hồ sơ, thủ tục các dự án. Ngay khi tỉnh phân bổ vốn, các địa phương bắt tay vào làm ngay. Đốc thúc là vậy nhưng thực tế triển khai còn quá chậm so với yêu cầu.
Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính Lê Ngọc Tiến
Giám đốc Sở Tài chính Lâm Đồng Lê Ngọc Tiến
Theo ông Tiến, những chương trình mới cần khung quy định mới, các địa phương bắt buộc phải chờ. Riêng đối với 3 chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn thực hiện các thủ tục tương tự giai đoạn 2021 - 2025. Điều cốt lõi là các địa phương thiếu tính chủ động, thậm chí còn ỷ lại.
Trong thực tế, để đẩy nhanh giải ngân các chương trình MTQG, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Lâm Đồng liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo. Thậm chí, nhiều "tối hậu thư" về việc đẩy nhanh tiến độ các dự án được gửi đến các đơn vị, địa phương. Tuy nhiên, sự chuyển biến ở cấp cơ sở vẫn hết sức chậm chạp, kéo lùi hiệu quả dòng vốn của toàn tỉnh.
Nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Cư Jút (Lâm Đồng) được hỗ trợ xây nhà mới qua các chương trình MTQG
Điều đáng nói, sự “ì ạch” này không hoàn toàn do cơ chế, mà bắt nguồn từ trách nhiệm của người đứng đầu địa phương và năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ cơ sở.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Võ Ngọc Hiệp khẳng định, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo tại một số địa phương còn hạn chế. Quá trình tổ chức thực hiện chưa thực sự quyết tâm, quyết liệt, nhất là đối với nguồn vốn chuyển tiếp của năm 2025.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp lưu ý, tổng nguồn vốn chương trình MTQG chuyển tiếp của năm 2025 và phân bổ mới năm 2026 còn hơn 1.500 tỷ đồng chưa giải ngân. Nếu như không quyết tâm, không đặt ra mục tiêu cụ thể sẽ khó hoàn thành được kế hoạch trong năm 2026.
Các địa phương, đơn vị phải xác định rõ trách nhiệm của mình, nhất là trách nhiệm người đứng đầu. Trong quá trình triển khai phải phân cấp, phân quyền cụ thể, gắn trách nhiệm cho từng tập thể, cá nhân và lấy kết quả đạt được để đánh giá năng lực cán bộ.
Đồng chí Võ Ngọc Hiệp, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng
Phó Chủ tịch UBND tỉnh lưu ý, các đơn vị, địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, tránh tình trạng ỷ lại.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp yêu cầu, chủ đầu tư, đơn vị, địa phương xây dựng kế hoạch, lộ trình thực hiện cụ thể. Trong quá trình triển khai, các đơn vị nâng cao công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc, theo dõi, nhằm bảo đảm tiến độ về thời gian và chất lượng công trình, dự án.
Thực tế, việc tháo gỡ vướng mắc về thủ tục pháp lý thúc đẩy chương trình MTQG chỉ là điều kiện cần. Còn điều kiện đủ vẫn nằm ở quyết tâm hành động của đội ngũ cán bộ cơ sở.
Nhiều công trình nước sạch tại xã Đồng Nai Thượng được duy tu, sửa chữa thường xuyên, từng bước đáp ứng nhu cầu bà con Nhân dân
Khi tư duy "sợ sai, ngại khó" được gạt bỏ và năng lực thực thi được nâng cao, dòng vốn MTQG mới có thể khơi thông. Khi đó, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Lâm Đồng mới sớm đón nhận các dự án, những ngôi nhà và hàng ngàn mô hình sinh kế bền vững.
