Giải pháp nâng cao sức đề kháng cho cơ thể

TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai.

Hệ miễn dịch - nền tảng tạo nên sức đề kháng của cơ thể

Theo TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, hệ miễn dịch là một mạng lưới phức tạp gồm các cơ quan như da, niêm mạc, tuyến ức, lá lách cùng các tế bào bạch cầu, protein và nhiều chất trung gian hóa học khác trong cơ thể.

Hệ thống này hoạt động như một "hàng rào bảo vệ" giúp cơ thể nhận diện và chống lại các tác nhân gây bệnh. Khi hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, cơ thể có khả năng ngăn chặn sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng; đồng thời hạn chế mức độ tổn thương cơ quan nếu các tác nhân này đã xâm nhập vào cơ thể.

Không chỉ tiêu diệt mầm bệnh, hệ miễn dịch còn giúp ức chế sự nhân lên của các tế bào ung thư và tham gia vào quá trình chữa lành tổn thương, phục hồi sức khỏe và giúp cơ thể thích nghi với những thách thức mới từ môi trường. Chính vì vậy, sức đề kháng của mỗi người phụ thuộc rất lớn vào khả năng hoạt động của hệ miễn dịch.

Khi hệ miễn dịch suy yếu, sức đề kháng bị ảnh hưởng ra sao?

Nhiều bệnh lý có thể làm rối loạn hoặc suy giảm hoạt động của hệ miễn dịch, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức đề kháng của cơ thể. Trong đó, phản ứng dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với những tác nhân vốn không gây hại, dẫn đến nhiều triệu chứng dị ứng từ nhẹ đến nặng. Ngược lại, các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống hay viêm khớp dạng thấp xuất hiện khi hệ miễn dịch mất khả năng phân biệt lạ - quen và tấn công các tế bào khỏe mạnh của chính cơ thể.

Một số người bị mắc bệnh suy giảm miễn dịch tiên phát (bẩm sinh) do yếu tố di truyền, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng và mắc bệnh hơn bình thường. Các bệnh truyền nhiễm như HIV/AIDS hoặc việc sử dụng các thuốc có tác dụng ức chế miễn dịch như corticosteroid cũng có thể làm suy yếu khả năng phòng vệ của cơ thể. Bên cạnh đó, một số loại ung thư như bệnh bạch cầu và u lympho có thể cản trở quá trình sản xuất tế bào máu cần thiết cho hoạt động miễn dịch. Những rối loạn này cho thấy việc duy trì một hệ miễn dịch cân bằng và khỏe mạnh là điều kiện quan trọng để bảo đảm sức đề kháng của cơ thể.

Hệ miễn dịch hoạt động như một "hàng rào bảo vệ" giúp cơ thể nhận diện và chống lại các tác nhân gây bệnh.

Tăng cường hệ miễn dịch, giải pháp nâng cao sức đề kháng

TS.BS. Nguyễn Hữu Trường cho biết, hệ miễn dịch cần duy trì sự cân bằng tinh tế: Đủ mạnh để chống lại bệnh tật nhưng không phản ứng quá mức gây dị ứng hoặc các rối loạn tự miễn. Để đạt được điều đó, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh nhằm hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò nền tảng: Cơ thể cần được cung cấp đầy đủ rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và chất béo lành mạnh. Một số vi chất quan trọng đối với hệ miễn dịch gồm vitamin B6 có trong thịt gà, cá hồi, cá ngừ, chuối, rau xanh và khoai tây; vitamin C có trong các loại trái cây họ cam quýt, dâu tây, cà chua, bông cải xanh, cải bó xôi; vitamin E có trong hạnh nhân, dầu hướng dương, hạt hướng dương, bơ đậu phộng và cải bó xôi.

Hoạt động thể chất thường xuyên: Điều này giúp tăng cường lưu thông máu và bạch huyết, tạo điều kiện để các tế bào miễn dịch và các cytokine – nhóm các protein hỗ trợ chống viêm và chống nhiễm trùng - di chuyển hiệu quả trong cơ thể. Mỗi người nên duy trì tập luyện với cường độ vừa phải đến mạnh khoảng 30 phút mỗi ngày.

Uống đủ nước: Đây cũng là yếu tố cần thiết để duy trì hoạt động của hệ miễn dịch. Bạch huyết - chất lỏng vận chuyển các tế bào miễn dịch đi khắp cơ thể - chủ yếu được cấu tạo từ nước. Khi cơ thể mất nước, sự lưu thông của bạch huyết có thể bị chậm lại, ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.

Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hệ miễn dịch. Trong giai đoạn ngủ sâu, cơ thể tăng cường sản sinh các cytokine và kháng thể tham gia vào hoạt động miễn dịch. Người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 giờ mỗi ngày để duy trì sức khỏe miễn dịch.

Giảm căng thẳng: Căng thẳng kéo dài cũng là một trong những yếu tố làm suy giảm chức năng miễn dịch. Vì vậy, việc thực hành các biện pháp giảm căng thẳng như hít thở sâu, thiền định, tập thể dục, làm vườn hoặc đi dạo có thể góp phần duy trì sức đề kháng. Bên cạnh đó, cần hạn chế sử dụng rượu bia và không hút thuốc lá để bảo vệ hệ miễn dịch.