Giải thưởng môi trường Goldman 2026 vinh danh 6 nhà hoạt động nữ

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử giải thưởng, toàn bộ người nhận đều là phụ nữ.

Sáu gương mặt được vinh danh gồm Iroro Tanshi của Nigeria, Borim Kim của Hàn Quốc, Sarah Finch của Vương quốc Anh, Theonila Roka Matbob của Papua New Guinea, Alannah Acaq Hurley của Mỹ và Yuvelis Morales Blanco của Colombia.

Các nhà hoạt động nữ được vinh danh tại lễ trao Giải thưởng Môi trường Goldman 2026. Ảnh chụp màn hình

Yuvelis Morales Blanco, đại diện khu vực Nam và Trung Mỹ, đã đấu tranh với các tập đoàn dầu khí và góp phần ngăn chặn việc khai thác dầu bằng phương pháp nứt vỡ thủy lực tại Colombia.

Lớn lên trong gia đình làm nghề đánh cá bên sông Magdalena, cô bắt đầu hoạt động sau vụ tràn dầu năm 2018 khiến nhiều gia đình phải di dời và hàng nghìn động vật chết.

Dù bị đe dọa và phải rời nơi ở một thời gian, nỗ lực của Yuvelis Morales Blanco đã góp phần dừng các dự án và đưa vấn đề này vào chương trình nghị sự trong cuộc bầu cử năm 2022.

Nhiều người được trao giải năm nay tập trung vào cuộc chiến chống nhiên liệu hóa thạch, nguồn phát thải chính gây biến đổi khí hậu.

Tại châu Á, Borim Kim thành lập tổ chức Youth 4 Climate Action và giành thắng lợi tại Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc, buộc chính phủ điều chỉnh chính sách khí hậu nhằm bảo vệ quyền lợi của các thế hệ tương lai. Đây là vụ kiện khí hậu do giới trẻ dẫn dắt đầu tiên thành công tại châu lục này.

Ở châu Âu, Sarah Finch cùng nhóm hoạt động Weald Action Group đã kiên trì phản đối hoạt động khoan dầu tại đông nam nước Anh trong hơn một thập kỷ. Nỗ lực này dẫn tới phán quyết quan trọng của Tòa án Tối cao năm 2024, yêu cầu đánh giá tác động của việc đốt nhiên liệu hóa thạch đối với khí hậu trước khi cấp phép khai thác.

Phát biểu tại lễ trao giải, Finch cho biết các cộng đồng địa phương đã đứng lên bảo vệ môi trường sống trước nguy cơ ô nhiễm và công nghiệp hóa. Cô nhấn mạnh chiến thắng pháp lý này là bước tiến lớn, song các chính phủ vẫn cần giảm sản xuất nhiên liệu hóa thạch và đẩy mạnh đầu tư vào năng lượng sạch.

Sarah Finch cũng kêu gọi người dân chủ động lên tiếng, kết nối với các tổ chức xã hội và đưa vấn đề khí hậu trở thành ưu tiên chung, khẳng định sức mạnh của cộng đồng có thể tạo ra thay đổi lớn.

Hai nhà hoạt động khác tập trung vào tác động môi trường từ khai khoáng. Tại Papua New Guinea, Theonila Roka Matbob đã dẫn dắt chiến dịch buộc tập đoàn Rio Tinto khắc phục hậu quả môi trường từ mỏ đồng Panguna sau nhiều thập kỷ.

Trong khi đó, Alannah Acaq Hurley, thành viên cộng đồng bản địa Yup’ik tại Mỹ, đã cùng 15 bộ tộc ngăn chặn dự án khai thác quy mô lớn đe dọa hệ sinh thái tại vùng Bristol Bay, nơi có quần thể cá hồi tự nhiên lớn nhất thế giới.

Tại châu Phi, Iroro Tanshi đã phát hiện lại một loài dơi quý hiếm đang bị đe dọa và đang nỗ lực bảo vệ môi trường sống của chúng tại khu bảo tồn núi Afi trước nguy cơ cháy rừng do con người gây ra.

Khung cảnh lễ trao giải tại San Francisco, Mỹ. Ảnh chụp màn hình

Chia sẻ tại sự kiện, Alannah Acaq Hurley cho rằng giải thưởng không chỉ dành cho cá nhân mà còn ghi nhận nỗ lực của các cộng đồng bản địa trong việc gìn giữ lối sống hài hòa với thiên nhiên.

Cô nhấn mạnh các giá trị truyền thống như tôn trọng, biết ơn và cân bằng với môi trường là nền tảng quan trọng để ứng phó với khủng hoảng hiện nay, đồng thời, khẳng định thế hệ trẻ cần tiếp nối trách nhiệm bảo vệ đất đai và môi trường sống.

Giải thưởng Môi trường Goldman, thường được gọi là “Nobel Xanh”, được khởi xướng từ năm 1989 và trao cho các nhà hoạt động tiêu biểu ở sáu khu vực trên thế giới. Mỗi người nhận giải được trao 200.000 USD.

Ông John Goldman, Phó Chủ tịch Quỹ Môi trường Goldman, cho biết những người được vinh danh năm nay là minh chứng cho sức mạnh của lòng dũng cảm, sự bền bỉ và niềm tin trong việc tạo ra những thay đổi tích cực cho môi trường toàn cầu.