Giảm 30% thuế: 'Phao cứu sinh' cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh

Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra vào chiều ngày 20/8, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã chính thức trình bày tờ trình về dự án Nghị quyết liên quan đến việc giảm thuế thu nhập cá nhân(TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận và cộng đồng kinh doanh chính là đề xuất giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm 2026 và 2027. Đối tượng thụ hưởng trực tiếp là các thực thể kinh tế có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.

Đây được coi là một hành động quyết liệt và kịp thời từ phía Chính phủ nhằm tạo ra xung lực mới cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi bền vững.

Thuế là “máu”, dòng tiền là “nhịp sống”

Tại Hội thảo “Hộ kinh doanh và động lực tăng trưởng”, tổ chức ngày 21/8, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, những phản ứng chính sách gần đây đối với khu vực hộ kinh doanh đang chuyển theo hướng thuận lợi và thực chất hơn.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, hộ kinh doanh không chỉ là khu vực tạo sinh kế cho một lượng lớn người dân, mà còn là một kênh phân phối quan trọng. Khi hoạt động của khu vực này gặp khó khăn, tác động không chỉ dừng ở từng hộ, mà còn ảnh hưởng đến doanh nghiệp và thị trường tiêu dùng. Vì vậy, việc tạo điều kiện để hộ kinh doanh hoạt động thuận lợi cũng có ý nghĩa đối với bán lẻ, tiêu dùng và mục tiêu tăng trưởng.

Chính phủ đề xuất giảm 30% thuế cho cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm trong kỳ tính thuế 2026, 2027.

Điều đáng chú ý, theo đại diện VCCI, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh đang có những điều chỉnh khá nhanh. Sau khi ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng lên, Chính phủ tiếp tục trình đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với cá nhân kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng.

Ông Đậu Anh Tuấn đánh giá, đây là một quyết định rất nhanh và rất kịp thời. Hơn nữa, những thay đổi này cần được nhìn trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý đối với hộ kinh doanh theo hướng ngày càng công khai, minh bạch hơn. Để quá trình này thuận lợi, khu vực kinh doanh cần những chính sách đơn giản, đúng nhu cầu và tạo động lực để chủ thể kinh doanh tuân thủ.

Dưới góc nhìn của những người trực tiếp đồng hành cùng doanh nghiệp, giá trị của việc giảm thuế còn vượt xa khỏi những con số trên giấy tờ. Ông Nguyễn Văn Thức, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH đại lý thuế BCTC, nhận định các doanh nghiệp nhỏ vốn là nhóm dễ tổn thương nhất trước những biến động khó lường của thị trường toàn cầu. Với nhóm đối tượng này, số tiền thuế được giữ lại chính là nguồn "máu" quý giá để họ duy trì các hoạt động thiết yếu như trả lương cho người lao động hoặc thu mua nguyên vật liệu.

“Một khoản hỗ trợ đúng lúc, đúng đối tượng chính là chiếc phao cứu sinh quyết định sự sống còn của doanh nghiệp trước các thách thức sinh tồn”, ông Thức nhấn mạnh.

Chia sẻ quan điểm này, TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho rằng dòng tiền chính là nhịp sống của mọi cơ sở kinh doanh. Việc áp dụng chính sách giảm thuế liên tiếp trong hai năm sẽ tạo ra một khoảng thời gian đủ dài để các đơn vị chủ động bố trí kế hoạch vốn và phục hồi khả năng tích lũy.

Quan trọng hơn, khi doanh nghiệp cảm nhận được rằng việc tuân thủ pháp luật và thực hiện nghĩa vụ thuế đi kèm với những lợi ích sát sườn, họ sẽ có thêm động lực tự thân để chuyển mình theo hướng hoạt động minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

Ở một khía cạnh khác, chuyên gia Trần Văn Quân, CEO VNTAC, lưu ý việc ban hành ưu đãi này phát đi một thông điệp vô cùng quan trọng từ phía cơ quan quản lý. Thông điệp đó là minh bạch không phải là để tận thu mà là để cùng phát triển. Điều này có tác dụng tâm lý rất lớn, khuyến khích các hộ kinh doanh mạnh dạn từ bỏ tư duy quản lý manh mún để chuyển dịch sang mô hình bài bản, có sổ sách hóa đơn rõ ràng. Đây chính là tiền đề then chốt cho lộ trình số hóa quản lý thuế mà Chính phủ đang hướng tới.

Hóa giải rào cản từ "vách đá thuế"

Dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi, các cơ quan thẩm tra của Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm cần hoàn thiện để chính sách đạt hiệu quả tối ưu nhất. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà đã đưa ra cảnh về hiện tượng “vách đá thuế”, một tình trạng mà doanh nghiệp có thể rơi vào thế được toàn bộ hoặc mất toàn bộ ưu đãi.

Cơ quan thẩm tra chỉ ra tình huống: hộ, cá nhân kinh doanh hoặc doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng được hưởng giảm thuế, trong khi một chủ thể khác chỉ có doanh thu cao hơn ngưỡng 10 tỷ đồng một mức rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi.

Nếu ranh giới chính sách được thiết kế theo cách “được toàn bộ hoặc mất toàn bộ”, sự chênh lệch rất nhỏ về doanh thu có thể tạo ra khác biệt lớn về quyền hưởng chính sách. Vì vậy, việc thiết kế một cơ chế chuyển tiếp hợp lý hoặc các bậc thang ưu đãi là yếu tố then chốt để chính sách thực sự thúc đẩy doanh nghiệp lớn mạnh thay vì kìm hãm họ trong quy mô nhỏ.

Bên cạnh đó, vấn đề chi phí tuân thủ cũng là một bài toán cần lời giải thấu đáo. Các chuyên gia lo ngại nếu để được giảm một đồng thuế mà doanh nghiệp phải tiêu tốn quá nhiều thời gian và công sức cho các thủ tục hành chính phức tạp thì ý nghĩa hỗ trợ sẽ bị triệt tiêu hoàn toàn. 

Việc Chính phủ đề xuất áp dụng trình tự rút gọn và cam kết không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính mới là một bước đi đúng đắn. Phương thức để người nộp thuế tự khai và tự xác định mức ưu đãi dựa trên dữ liệu sẵn có, kết hợp với việc cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm sẽ tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Bà Cao Thị Thanh Lan, Phòng Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), qua phản hồi và khảo sát, khó khăn của hộ, cá nhân kinh doanh hiện nay không chỉ nằm ở ngưỡng chịu thuế, mà còn ở việc thay đổi phương thức quản lý từ thuế khoán sang kê khai. Điều người kinh doanh quan tâm là cách thức nộp thuế phải phù hợp, đơn giản và thuận lợi hơn.

Dự kiến nghị quyết sẽ bắt đầu có hiệu lực từ quý III/2026. Đây là thời điểm vàng để mang lại luồng sinh khí mới, giúp cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tự tin hơn trong việc đầu tư và nắm bắt các chu kỳ kinh doanh cuối năm. Sự đồng hành của Chính phủ thông qua những chính sách thuế nhân văn và thiết thực hứa hẹn sẽ tạo ra đà tăng trưởng mạnh mẽ cho những năm tiếp theo, khẳng định vị thế của khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của đất nước.