Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam: Kinh tế Việt Nam trong năm 2026 duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ và trên diện rộng

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam. (Ảnh: NHA TRANG)

Đánh giá cao đà bứt phá mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam khi nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 lên mức 7,8%, trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (Ngân hàng Phát triển châu Á - sau đây gọi là ADB) tại Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát rủi ro vĩ mô, nâng cao năng suất và tạo đột phá thể chế để Việt Nam có thể tăng trưởng bền vững và hướng tới mục tiêu thu nhập cao vào năm 2045.

Tăng trưởng tích cực tuy nhiên cần nhận diện rủi ro tiềm ẩn

Phóng viên: ADB đánh giá tình hình kinh tế Việt Nam từ đầu năm 2026 đến nay như thế nào và những yếu tố nào sẽ định hình tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2027?

Ông Shantanu Chakraborty: ADB đánh giá tình hình kinh tế Việt Nam trong năm 2026 duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ và trên diện rộng. Nền kinh tế bước vào năm nay với động lực vững chắc, được hỗ trợ bởi các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đầu tư công, xuất khẩu và nhu cầu trong nước. Trong bản cập nhật Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) tháng 9/2026, ADB đã nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam lên 7,8% trong năm 2026 và 7,6% trong năm 2027, phản ánh kết quả tăng trưởng cao hơn dự kiến trong nửa đầu năm.

Trong giai đoạn 2026-2027, tăng trưởng sẽ chịu tác động của một số yếu tố. Về mặt tích cực, việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, hoạt động sản xuất ổn định, dòng vốn FDI tiếp tục chảy vào Việt Nam, cùng sự phục hồi của khu vực dịch vụ và sức cầu trong nước sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng. Việc tiếp tục cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng trong duy trì đầu tư của khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, triển vọng kinh tế vẫn tiềm ẩn những rủi ro. Là một nền kinh tế có độ mở cao, Việt Nam dễ chịu tác động trước những thay đổi của nhu cầu bên ngoài, bất định trong chính sách thương mại, giá năng lượng, áp lực tỷ giá và các điều kiện tài chính toàn cầu. Ở trong nước, tăng trưởng tín dụng nhanh, sự phụ thuộc vào nhập khẩu và áp lực lạm phát là những yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ.

Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam nhận định, là một nền kinh tế có độ mở cao, Việt Nam dễ chịu tác động trước những thay đổi của nhu cầu bên ngoài. (Ảnh minh họa: ĐỖ BẢO)

Phóng viên: Theo ADB, Việt Nam cần lưu ý những rủi ro trong nước và bên ngoài nào và có giải pháp như thế nào để duy trì đà tăng trưởng theo mục tiêu mà Chính phủ Việt Nam đã đặt ra?

Ông Shantanu Chakraborty: Theo ADB, những rủi ro chính từ bên ngoài bao gồm nhu cầu toàn cầu suy yếu, bất định trong chính sách thương mại, các hàng rào thuế quan và phi thuế quan, căng thẳng địa chính trị, giá năng lượng tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và áp lực tỷ giá. Những rủi ro này có thể tác động đến Việt Nam thông qua xuất khẩu, nguồn nguyên liệu đầu vào nhập khẩu, chi phí logistics, dòng vốn đầu tư, thị trường tài chính và niềm tin của doanh nghiệp. Do Việt Nam hội nhập sâu rộng vào mạng lưới thương mại và sản xuất toàn cầu, những cú sốc từ bên ngoài có thể nhanh chóng tác động đến sản xuất, xuất khẩu và FDI.

Các rủi ro trong nước cũng đòi hỏi sự quan tâm sát sao trong điều hành chính sách. Tăng trưởng nhanh dựa vào đầu tư, đặc biệt nếu phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, có thể làm gia tăng những điểm dễ tổn thương của khu vực tài chính. ADB lưu ý rằng, việc mở rộng tín dụng nhanh gắn với mô hình tăng trưởng dựa vào đầu tư có thể làm gia tăng rủi ro tài chính, trong khi các doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn.

Những rủi ro khác bao gồm áp lực lạm phát, biến động tỷ giá, những quan ngại về chất lượng tài sản, mức độ rủi ro liên quan đến bất động sản, cũng như khả năng nhập khẩu tăng cao nhưng không nhanh chóng chuyển hóa thành những cải thiện về năng suất, sản lượng hoặc xuất khẩu. Do đó, thách thức trong điều hành chính sách là vừa duy trì tăng trưởng cao, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, chất lượng tín dụng và năng lực sản xuất trong nước.

Phóng viên: ADB nhận định ra sao về xu hướng lạm phát của Việt Nam và các yếu tố nào tạo ra áp lực lên lạm phát trong năm tới?

Ông Shantanu Chakraborty: ADB dự báo lạm phát tại Việt Nam vẫn trong tầm kiểm soát, mặc dù áp lực tăng giá đã trở nên rõ nét hơn so với thời điểm đầu năm. Trong bản cập nhật ADO tháng 9/2026, ADB dự báo lạm phát ở mức 4,3% trong năm 2026 và 4,0% trong năm 2027; trong đó, dự báo cho năm 2026 cao hơn so với lần cập nhật trước. Điều này phản ánh nhu cầu trong nước mạnh hơn, hoạt động đầu tư gia tăng, tăng trưởng tín dụng và những áp lực chi phí từ bên ngoài.

Áp lực lạm phát được dự báo đến từ cả các yếu tố trong và ngoài nước. Ở trong nước, tăng trưởng mạnh, đầu tư công được đẩy nhanh, nhu cầu tín dụng gia tăng và tiêu dùng cao hơn có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá. Về bên ngoài, Việt Nam cần theo dõi diễn biến giá năng lượng, chi phí vận tải và logistics, nguyên liệu nhập khẩu, biến động tỷ giá và tác động lan truyền từ việc giá hàng hóa toàn cầu tăng cao.

Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo năm 2026 kinh tế Việt Nam sẽ tăng lên 7,8%. (Ảnh: NHA TRANG)

Điểm mấu chốt là kiểm soát lạm phát vẫn đóng vai trò thiết yếu để duy trì tăng trưởng. Nếu kỳ vọng lạm phát gia tăng, dư địa chính sách tiền tệ sẽ bị thu hẹp và chi phí để hỗ trợ tăng trưởng cũng sẽ tăng lên. Do đó, Việt Nam cần tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ một cách thận trọng, tăng cường theo dõi giá cả, triển khai các biện pháp hỗ trợ tài khóa có mục tiêu khi cần thiết, đồng thời thúc đẩy các giải pháp từ phía cung nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về năng lượng, logistics, nguồn cung thực phẩm và đầu vào sản xuất.

Tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045

Phóng viên: Trong tiến trình duy trì đà tăng trưởng, ADB có khuyến nghị gì để thành quả kinh tế thực sự chuyển hóa thành việc làm chất lượng, thu nhập bền vững và cơ hội công bằng cho mọi tầng lớp xã hội?

Ông Shantanu Chakraborty: Để tăng trưởng thực sự mang lại việc làm tốt hơn và thu nhập cao hơn, Việt Nam cần chú trọng hơn đến năng suất, phát triển kỹ năng và tính bao trùm. Tăng trưởng GDP cao là quan trọng, nhưng người dân cảm nhận thành quả của tăng trưởng thông qua cơ hội việc làm tốt hơn, tiền lương thực tế cao hơn, chất lượng dịch vụ được cải thiện và khả năng tiếp cận rộng rãi hơn với các cơ hội kinh tế.

Thứ nhất, Việt Nam cần nâng cao kỹ năng của lực lượng lao động. Trong bối cảnh công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, sản xuất xanh và các ngành chế tạo có giá trị cao tiếp tục phát triển, người lao động cần được trang bị tốt hơn các kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng số, ngoại ngữ, quản lý và giải quyết vấn đề. Dư địa lớn để nâng cao năng suất không chỉ nằm ở việc đào tạo một nhóm nhỏ chuyên gia công nghệ trình độ cao, mà còn ở việc giúp hàng triệu người lao động sử dụng công nghệ và các công cụ số hiệu quả hơn trong công việc hằng ngày.

Dây chuyền sản xuất hiện đại góp phần nâng cao năng suất lao động. (Ảnh minh họa: ĐỖ BẢO)

Thứ hai, các doanh nghiệp trong nước cần nâng cao năng suất. Do phần lớn người lao động làm việc tại các doanh nghiệp trong nước, những cải thiện về phương thức quản trị, ứng dụng công nghệ, khả năng tiếp cận tài chính và liên kết thị trường có thể tác động trực tiếp đến tiền lương và chất lượng việc làm.

Thứ ba, thành quả tăng trưởng cần đến được với những khu vực và nhóm đối tượng có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Điều này đòi hỏi tiếp tục đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề, dịch vụ y tế, kết nối giao thông, khả năng tiếp cận công nghệ số, dịch vụ đô thị và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Tăng trưởng bao trùm không tách rời năng lực cạnh tranh; đây là yếu tố thiết yếu để duy trì tăng trưởng trong dài hạn.

Phóng viên: Trong 5-10 năm tới, ADB có khuyến nghị gì để Việt Nam tránh bẫy thu nhập trung bình và tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045?

Ông Shantanu Chakraborty: Trong 5-10 năm tới, Việt Nam cần ưu tiên chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào các yếu tố đầu vào sang tăng trưởng dựa trên năng suất. Mục tiêu không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, với năng suất cao hơn, khu vực doanh nghiệp trong nước vững mạnh hơn, đổi mới sáng tạo sâu rộng hơn, kỹ năng phù hợp hơn với nhu cầu phát triển, giá trị gia tăng trong nước cao hơn và khả năng chống chịu tốt hơn.

Ông Shantanu Chakraborty khẳng định: Việt Nam cần ưu tiên chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào các yếu tố đầu vào sang tăng trưởng dựa trên năng suất. (Ảnh minh họa: ĐỖ BẢO)

Thứ nhất, Việt Nam cần nâng cao năng lực thực thi thể chế. Mặc dù đã xác định những định hướng chiến lược mạnh mẽ, các cải cách cần được triển khai nhất quán, gắn với những kết quả có thể đo lường và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần nhìn thấy những cải thiện thực chất về thủ tục hành chính, tính dự báo của chính sách và khả năng tiếp cận đất đai, năng lượng, cơ sở hạ tầng, tài chính và lao động có kỹ năng.

Thứ hai, Việt Nam cần nâng cao năng lực của các doanh nghiệp trong nước. Điều này bao gồm hỗ trợ doanh nghiệp nội địa mở rộng quy mô, ứng dụng công nghệ, cải thiện quản trị doanh nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và liên kết hiệu quả hơn với khu vực FDI cũng như các chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, Việt Nam cần mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn. Phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển dịch năng lượng, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng của khu vực tư nhân sẽ đòi hỏi thị trường vốn phát triển sâu rộng hơn, cơ sở nhà đầu tư tổ chức đa dạng hơn và một hệ thống ngân hàng có khả năng chống chịu tốt.

Thứ tư, Việt Nam cần đầu tư vào nguồn nhân lực và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh. Phát triển kỹ năng, tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, phát triển năng lượng sạch, hạ tầng số và đô thị bền vững sẽ đóng vai trò then chốt đối với năng lực cạnh tranh trong tương lai. Để tránh bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cần duy trì những cải thiện bền vững về năng suất, thay vì chỉ dựa vào việc gia tăng quy mô đầu tư.