Giảm lãi suất, kiểm soát chặt tín dụng với nhóm khách hàng dư nợ lớn

Hôm nay 18/10, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT về việc triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Theo đó, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) tập trung nghiêm túc triển khai các hoạt động kinh doanh để cụ thể hóa các giải pháp, chính sách của Đảng và Nhà nước đi vào thực tiễn trong thời gian tới.

Cụ thể, các TCTD nghiêm túc thực hiện Chỉ thị số 01/CT-NHNN ngày 09/01/2026 của Thống đốc NHNN về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm ngành ngân hàng trong năm 2026 nhằm góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn hệ thống các TCTD, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững và kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đặt ra.

Trụ sở Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: SBV.

Tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động

Các TCTD thực hiện nghiêm các quy định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất; tập trung mọi nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai các giải pháp đồng bộ, quyết liệt để giảm mặt bằng lãi suất.

NHNN yêu cầu trước mắt điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn đến an ninh tài chính - tiền tệ; giảm lãi suất cho vay khách hàng, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Thực hiện các giải pháp để tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng nguồn vốn tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế; cấp tín dụng liên quan đến triển khai các công trình, dự án trọng điểm, khả thi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và các ngành, lĩnh vực cần khuyến khích; tăng cường hợp vốn để cấp tín dụng đối với các dự án lớn; tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô tín dụng.

Đảm bảo phát triển hài hòa, cân đối giữa huy động vốn với tín dụng. Thường xuyên rà soát cơ cấu nguồn vốn theo loại tiền, kỳ hạn, đa dạng hóa kênh huy động; kiểm soát rủi ro thanh khoản và mất cân đối kỳ hạn thông qua việc kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn; đồng thời, tăng cường tỷ trọng nguồn vốn trung, dài hạn để bảo đảm cân đối bền vững giữa nguồn vốn và sử dụng vốn.

Kiểm soát chặt chẽ hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, các khách hàng, nhóm khách hàng có dư nợ lớn. Trong đó, chú trọng theo dõi, đánh giá mức độ rủi ro tập trung tín dụng lớn tại các nhóm khách hàng và người có liên quan, cơ cấu tín dụng theo khách hàng, các dự án có quy mô lớn; lưu ý các nhóm khách hàng có một hoặc một số dấu hiệu như: cùng người quản lý hoặc đại diện theo pháp luật hoặc người sở hữu trên 5% vốn điều lệ của khách hàng, chung tài sản bảo đảm (TSBĐ), chung một chủ sở hữu TSBĐ, tập trung vốn vào cùng một dự án, có chung nguồn trả nợ…

Ngân hàng vi phạm sẽ bị xem xét lại room tín dụng

Đặc biệt, NHNN nghiêm cấm việc tạo lập hồ sơ cấp tín dụng với các nhu cầu vốn nêu trên nhằm rút vốn vay tại TCTD để sử dụng sai mục đích, lách quy định về cho vay một khách hàng, nhóm khách hàng liên quan, lách điều kiện cấp tín dụng, giới hạn cấp tín dụng, né tránh sự kiểm soát dòng tiền của các cơ quan quản lý, gây tiềm ẩn rủi ro lớn đến an toàn hoạt động của hệ thống các TCTD.

“Trong thời gian tới, NHNN sẽ áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm trong việc cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân đối với các nhu cầu vốn trên”, cơ quan điều hành nhấn mạnh.

Cũng theo yêu cầu từ NHNN, các TCTD cần tăng cường kiểm soát chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý TSBĐ, đặc biệt kiểm soát việc thẩm định, đánh giá lại làm tăng giá trị TSBĐ trong giai đoạn hiện nay, rà soát bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và quy định nội bộ về nhận, định giá, quản lý và xử lý TSBĐ.

Thực hiện định giá TSBĐ sát với giá trị thị trường, thường xuyên cập nhật, đánh giá lại giá trị TSBĐ; xác định tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị TSBĐ phù hợp với mức độ rủi ro và đặc điểm, khả năng thanh khoản của từng loại TSBĐ.

Theo dõi chặt chẽ tình trạng và giá trị TSBĐ trong quá trình quản lý khoản vay, kịp thời có biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý khi giá trị TSBĐ suy giảm, bảo đảm khả năng thu hồi nợ và hạn chế tổn thất khi phát sinh rủi ro; chủ động phối hợp với các cơ quan có liên quan để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xử lý TSBĐ và thu hồi nợ.

Theo dõi sát diễn biến các nhóm nợ nhất là nợ nhóm 2 và nợ xấu; tăng cường theo dõi, quản lý các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã cơ cấu, cơ cấu lại thời hạn trả nợ; thường xuyên đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng, kịp thời cập nhật mức độ rủi ro và có biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm kịp thời xử lý, thu hồi các khoản nợ đến hạn, nợ quá hạn, ngăn ngừa nguy cơ chuyển thành nợ xấu.

Đặc biệt lưu ý một số TCTD có quy mô và tốc độ gia tăng nợ xấu ở mức cao cần theo dõi, quản lý chặt chẽ các khoản cấp tín dụng, chủ động rà soát, đánh giá nguyên nhân nợ xấu tăng cao để có các giải pháp xử lý kịp thời nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hoạt động của TCTD.

Từ nay đến cuối năm 2026, đối với các TCTD không tuân thủ và không thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, rủi ro trong hoạt động ngân hàng, ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật, NHNN căn cứ tính chất, mức độ rủi ro xem xét áp dụng các biện pháp:

Xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp năm 2027; Yêu cầu thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.