Giảm nguy cơ cận thị: Trẻ cần ở ngoài trời bao lâu mỗi ngày?

Cận thị ở trẻ em chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có di truyền, môi trường và thói quen sinh hoạt. Trẻ dành nhiều thời gian cho các hoạt động nhìn gần nhưng ít ở ngoài trời có nguy cơ cận thị cao hơn. Vì vậy, tăng thời gian ở ngoài trời được xem là một biện pháp đơn giản có thể áp dụng trong sinh hoạt hằng ngày để giảm nguy cơ khởi phát cận thị.

1. Vì sao ở ngoài trời giúp giảm nguy cơ cận thị?

Cận thị xảy ra khi hình ảnh của vật ở xa hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Một nguyên nhân thường gặp là nhãn cầu phát triển dài hơn bình thường. Khi đó, trẻ nhìn các vật ở xa không rõ nhưng thường vẫn nhìn gần tương đối tốt. Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ có nhiều thời gian ở ngoài trời có nguy cơ khởi phát cận thị thấp hơn so với trẻ ít ra ngoài. WHO cũng đưa tăng thời gian ngoài trời vào nhóm biện pháp có thể giúp trì hoãn khởi phát và hỗ trợ làm chậm tiến triển cận thị.

Cơ chế của tác dụng này vẫn chưa được giải thích đầy đủ. Một giả thuyết được quan tâm là ánh sáng tự nhiên ngoài trời có thể tác động đến các tín hiệu sinh học ở võng mạc, trong đó có dopamine, từ đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển chiều dài nhãn cầu. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần cho trẻ ra nắng là có thể phòng được cận thị.

Điểm đáng chú ý là lợi ích được ghi nhận chủ yếu liên quan đến giảm nguy cơ khởi phát cận thị. Với trẻ đã bị cận, thời gian ngoài trời vẫn có lợi cho sức khỏe nói chung nhưng không thay thế kính thuốc hoặc các phương pháp kiểm soát cận thị do bác sĩ chuyên khoa mắt chỉ định.

Dành thời gian ngoài trời mỗi ngày có thể giúp trẻ giảm nguy cơ khởi phát cận thị. 

2. Thời gian bao lâu là phù hợp?

WHO hiện khuyến cáo trẻ dành ít nhất 90 phút ngoài trời vào ban ngày mỗi ngày. Thời gian này có thể chia thành nhiều khoảng, không nhất thiết phải thực hiện liên tục một lần.

Cha mẹ có thể tạo thói quen cho trẻ đi bộ, đạp xe, chơi bóng, chạy nhảy hoặc vui chơi tại công viên, sân trường và những không gian ngoài trời phù hợp. Không cần yêu cầu trẻ vận động với cường độ cao; điều quan trọng là trẻ thực sự ở ngoài trời và có thời gian tiếp xúc với ánh sáng ban ngày.

Việc duy trì đều đặn mỗi ngày có ý nghĩa hơn việc chỉ cho trẻ ra ngoài vào cuối tuần. Với trẻ đi học, cha mẹ có thể tận dụng thời gian trước hoặc sau giờ học, giờ nghỉ và cuối ngày để tăng thời gian ở ngoài trời.

Tuy nhiên, không nên vì muốn phòng cận thị mà để trẻ phơi nắng gay gắt trong thời gian dài. Trẻ cần tránh ánh nắng mạnh vào giữa trưa, ưu tiên khu vực có bóng râm và sử dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp khi ở ngoài trời lâu. Tăng thời gian ngoài trời không đồng nghĩa với việc để mắt tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

3. Cách giảm nguy cơ cận thị ở trẻ

Bên cạnh tăng thời gian ở ngoài trời, cha mẹ cần hình thành cho trẻ những thói quen phù hợp khi học tập, đọc sách và sử dụng thiết bị điện tử. 

Một số điểm cần lưu ý:

- Cho trẻ nghỉ mắt định kỳ khi nhìn gần trong thời gian dài: Khuyến khích trẻ thay đổi hoạt động, nhìn ra xa sau những khoảng thời gian học tập hoặc sử dụng màn hình liên tục.

- Giữ khoảng cách nhìn phù hợp: Khi đọc sách, học bài hoặc sử dụng thiết bị điện tử, tránh để trẻ cúi sát mặt vào sách, vở hoặc cầm màn hình quá gần mắt.

- Bố trí ánh sáng phù hợp: Đảm bảo khu vực học tập đủ sáng để trẻ nhìn rõ, hạn chế tình trạng phải cố nhìn hoặc nheo mắt khi đọc.

- Chú ý những thay đổi về thị lực: Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt khi nhìn xa, ngồi sát tivi hoặc màn hình, đưa sách lại gần mặt, khó nhìn chữ trên bảng hoặc thường xuyên đổi chỗ để nhìn rõ hơn, cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra thị lực.

- Khi trẻ đã bị cận thị, cần cho trẻ đeo kính đúng chỉ định và tái khám theo lịch. Bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ đánh giá độ cận, theo dõi sự thay đổi của thị lực và cân nhắc các biện pháp kiểm soát cận thị phù hợp khi cần.