Giám sát an toàn thực phẩm từ cơ sở: Khi cộng đồng tham gia giám sát bảo vệ bữa ăn sạch

Với đặc thù là địa phương phát triển mạnh về tiểu thủ công nghiệp, xã Hoài Đức đang quản lý tổng cộng 592 cơ sở sản xuất và kinh doanh thực phẩm. Trong đó, lĩnh vực y tế chiếm tỷ trọng lớn nhất với 395 cơ sở, tiếp theo là 98 cơ sở thuộc lĩnh vực nông nghiệp và 99 cơ sở thuộc lĩnh vực công thương.

Áp lực quản lý còn đến từ sự hiện diện của 2 làng nghề thực phẩm nổi tiếng là làng nghề chế biến lương thực thực phẩm Lưu Xá và làng nghề bún bánh Cao Xá Hạ cùng hoạt động, kinh doanh buôn bán khá sôi động tại 2 khu chợ hạng III là Đức Thượng và Giang Xá.

Khu vực sơ chế thực phẩm tại Trường Mầm non Đức Thượng. Ảnh: VH

Nhận diện được những khó khăn nội tại, UBND xã Hoài Đức đã quyết định kiện toàn hệ thống các Tổ tự giám sát an toàn thực phẩm tại cộng đồng. Thay vì chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách mỏng, giờ đây, mỗi thôn xóm và tổ dân phố đều hình thành một lá chắn đa tầng để bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Dựa trên điều kiện thực tế, xã Hoài Đức đã thiết lập 5 Tổ tự giám sát với tổng số 95 thành viên, phân bổ phù hợp theo đặc thù từng khu vực. Cụ thể, khu vực Kim Chung huy động 19 người, Trạm Trôi 10 người, Đức Giang 16 người, Đức Thượng 28 người và Di Trạch là 22 người.

Mạng lưới này được vận hành dựa trên sự kết nối chặt chẽ giữa chuyên môn và phong trào dân cư. Trong đó, cán bộ y tế đóng vai trò dẫn dắt về kỹ thuật, phối hợp cùng các trưởng thôn, tổ trưởng dân phố và những người có uy tín.

Chợ cóc, chợ tạm - nơi tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm đang được đẩy mạnh xử lý. Ảnh: VH

Sự tham gia của đại diện Hội Phụ nữ, Hội Nông dân hay Đoàn Thanh niên đã biến công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trở thành một cuộc vận động xã hội sâu rộng. Đây chính là lực lượng sát dân nhất, dễ dàng nắm bắt biến động của từng bếp ăn, cơ sở sản xuất để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường trong việc sử dụng phụ gia hay hóa chất độc hại.

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, các Tổ tự giám sát còn đảm nhận vai trò là cánh tay nối dài của chính quyền trong việc rà soát, lập danh sách và theo dõi sát sao các cơ sở sản xuất, dịch vụ ăn uống, đặc biệt là thức ăn đường phố. Các thành viên có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến kiến thức và vận động nhân dân tích cực tố giác các hành vi sản xuất thực phẩm không an toàn đến cơ quan chức năng.

Bên cạnh việc tiếp nhận thông tin phản ánh, các tổ còn trực tiếp tư vấn, hướng dẫn các quy định về điều kiện an toàn thực phẩm và giám sát chặt chẽ các nguy cơ ngộ độc, bệnh truyền qua thực phẩm tại địa bàn quản lý. Một nhiệm vụ quan trọng khác là theo dõi việc khắc phục sau kiểm tra của các tổ chức, cá nhân vi phạm và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả dựa trên tình hình thực tế. Tùy vào đặc thù địa bàn, các tổ trưởng sẽ chủ động phân công thành viên tham gia giám sát định kỳ hoặc đột xuất, bảo đảm tính khách quan và thường xuyên.

Theo đại diện lãnh đạo xã Hoài Đức, từ khi thành lập xã đến nay, lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra 81 cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm, phát hiện và xử phạt 36 trường hợp vi phạm với tổng số tiền 236 triệu đồng, đồng thời buộc tiêu hủy hàng hóa không bảo đảm chất lượng trị giá 8,7 triệu đồng.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, xã Hoài Đức xác định tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền theo chiều sâu, tăng cường kiểm tra đột xuất, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chủ cơ sở trong việc chấp hành quy định. Việc kết hợp giữa giám sát thường xuyên và xử lý nghiêm minh sẽ là giải pháp then chốt để duy trì hiệu quả.

Mặt khác, xã Hoài Đức cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về an toàn thực phẩm đến từng hộ gia đình. Các buổi tập huấn, hội nghị truyền thông được tổ chức thường xuyên, giúp người dân nhận diện nguy cơ mất an toàn thực phẩm và cách phòng tránh. Đồng thời, nội dung bảo đảm an toàn thực phẩm được lồng ghép vào các phong trào như xây dựng đời sống văn hóa, nông thôn mới, qua đó nâng cao nhận thức toàn xã hội.

Việc triển khai quyết liệt mạng lưới tự giám sát tại xã Hoài Đức minh chứng cho quyết tâm khắc phục các điểm nghẽn về an toàn thực phẩm đúng tinh thần chỉ đạo của thành phố. Đây không chỉ là giải pháp tình thế mà là bước đi căn cơ để bảo vệ sức khỏe con người, giữ vững giá trị thương hiệu cho những làng nghề truyền thống lâu đời của Hoài Đức.