Giảm số môn thi lớp 10: Giảm áp lực nhưng còn ý kiến băn khoăn

Thí sinh TP Hồ Chí Minh tại điểm Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Ảnh: Hương Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Bên cạnh nhiều ý kiến ủng hộ phương án thi lớp 10 hai môn Toán và Ngữ văn vì cho rằng giúp giảm áp lực cho học sinh cũng có ý kiến băn khoăn về nguy cơ dẫn đến học lệch, ảnh hưởng đến mục tiêu phát huy năng lực và phẩm chất học sinh.

Giảm áp lực

Theo quy định áp dụng từ năm 2025, việc tuyển sinh lớp 10 công lập được thực hiện bằng phương thức thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp, tùy từng tỉnh, thành phố. Với phương thức thi tuyển, kỳ thi gồm ba môn, trong đó, Toán và Ngữ văn là hai môn chung, còn môn thứ ba sẽ do địa phương lựa chọn (công bố trước ngày 31/3 hằng năm) nhưng không được chọn cùng một môn thi thứ ba quá ba năm liên tiếp. Hai năm nay, TP Hồ Chí Minh tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập với ba môn bắt buộc là Toán, Văn và Ngoại ngữ.

Em Minh Anh, học sinh Trường Trung học cơ sở Võ Trường Toản, phường Sài Gòn đồng tình phương án thi hai môn trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Theo Minh Anh, việc giảm số môn giúp học sinh có thêm thời gian tập trung ôn luyện để đạt kết quả tốt hơn. Với môn Tiếng Anh, Minh Anh cho rằng, dù đây là môn học, công cụ rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay nhưng không phải học sinh nào cũng có thế mạnh và đạt kết quả cao, bởi còn phụ thuộc vào năng khiếu và sở thích. Nếu thực sự yêu thích, học sinh vẫn có thể học tốt dù môn này có được đưa vào kỳ thi hay không.

Còn em Hồng Vy, học sinh Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Trường Thạnh, phường Long Phước cho biết, để chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10, ngay trong thời gian hè em đã tham gia học thêm hai môn Toán và Ngữ Văn. Do chưa biết môn thi thứ ba nên em chưa tập trung ôn riêng nhưng vẫn cố gắng học đều các môn còn lại. Nếu phương án thi hai môn được áp dụng, áp lực thi cử sẽ giảm bớt, đồng thời Vy có thêm thời gian tập trung cho hai môn thi.

Đồng tình với phương án thi hai môn Toán và Ngữ văn trong tuyển sinh lớp 10, thầy Cao Đức Khoa, Phó Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du, phường Bến Thành cho rằng, hai môn này có thể đáp ứng yêu cầu đánh giá năng lực học sinh, phục vụ công tác tuyển sinh. Việc giảm một môn thi cũng góp phần giảm áp lực cho học sinh và phụ huynh, trong bối cảnh kỳ thi lớp 10 nhiều năm qua luôn được xem là một kỳ thi căng thẳng.

Theo thầy Khoa, không nên quá lo ngại việc học sinh học lệch nếu chỉ thi hai môn. Các em vẫn phải hoàn thành yêu cầu chương trình ở tất cả các môn và đáp ứng các điều kiện để được công nhận hoàn thành chương trình trung học cơ sở. Trên thực tế nhiều năm TP Hồ Chí Minh thi ba môn Toán, Văn và Ngoại ngữ, học sinh vẫn duy trì học tốt các môn còn lại, dù có xu hướng đầu tư nhiều hơn cho các môn thi.

Riêng với Tiếng Anh, thầy Khoa nhìn nhận đây là công cụ quan trọng trong học tập, giao tiếp, hội nhập và việc học môn này trở thành nhu cầu của mỗi học sinh. Vì vậy, dù có được đưa vào kỳ thi lớp 10 hay không, học sinh có động lực học tốt môn Tiếng Anh. Tại TP Hồ Chí Minh, nhiều phụ huynh cũng đã đầu tư cho con học tiếng Anh từ rất sớm.

Phải bảo đảm chất lượng dạy học toàn diện

Thầy Phạm Thái Hồ, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trương Công Định, phường Gia Định cho rằng, phương án chỉ thi hai môn Toán và Ngữ văn vẫn còn một số vấn đề cần cân nhắc. Theo thầy, khi việc tuyển sinh tập trung vào hai môn, mức độ cạnh tranh có thể tăng cao hơn và học sinh vẫn chịu áp lực đầu tư nhiều hơn cho hai môn thi. Mặt khác, dù học sinh vẫn phải học đầy đủ các môn còn lại để đáp ứng yêu cầu của chương trình và điều kiện công nhận hoàn thành trung học cơ sở, nhưng tâm lý không thi tuyển có thể làm giảm động lực học tập, dẫn đến nguy cơ học lệch và ảnh hưởng mục tiêu phát huy năng lực và phẩm chất người học thông qua các môn học và hoạt động giáo dục.

Từ điều kiện thực tế của địa phương, thầy Phạm Thái Hồ đề xuất tiếp tục duy trì thi ba môn thi tuyển sinh lớp 10 và cố định môn thứ ba là Ngoại ngữ với TP Hồ Chí Minh. Phương án này vừa phù hợp với định hướng giáo dục toàn diện, vừa góp phần thúc đẩy tiến nhanh đến mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Là một phụ huynh có con đang học lớp 9, chị Thu Phương (phường Phước Long) ủng hộ phương án thi hai môn vì cho rằng việc giảm môn thi sẽ giúp học sinh giảm được một phần áp lực trong quá trình học tập và chuẩn bị cho kỳ thi tuyển lớp 10. Chị Phương cũng cho rằng, khi giảm số môn thi, các nhà trường vẫn cần duy trì tốt chất lượng dạy và học ở tất cả các môn để đảm bảo kiến thức, năng lực toàn diện cho học sinh. Chị Phương mong rằng, dù phương án nào được lựa chọn, cơ quan quản lý cũng nên công bố sớm để học sinh và phụ huynh chủ động xây dựng kế hoạch học tập phù hợp, ổn định tâm lý trước kỳ thi.

Ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh nhìn nhận, việc giảm số môn thi lớp 10 phù hợp với mục tiêu giảm áp lực thi cử cho học sinh. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng đến mục tiêu phát huy năng lực và phẩm chất người học; các môn học đều có vai trò quan trọng, không có quan niệm môn chính, môn phụ. Nhưng trên thực tế, học sinh, phụ huynh và nhà trường thường tập trung nhiều hơn cho các môn có trong kỳ thi tuyển sinh. Việc giảm số môn thi vì thế cũng giúp giảm áp lực cho cả học sinh, phụ huynh và nhà trường.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, khi không còn trong kỳ thi tuyển, học sinh có thể giảm mức độ đầu tư cho các môn đó. Vì vậy, nếu áp dụng phương án thi hai môn, ngành giáo dục cần tăng cường công tác quản lý để bảo đảm việc dạy và học tất cả các môn được thực hiện hiệu quả, chất lượng, nhất là với môn Tiếng Anh, trong bối cảnh tiến tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Đối với những địa phương có đủ điều kiện và có nhu cầu thi thêm môn Tiếng Anh, ông cho rằng địa phương có thể đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, chấp thuận.

Theo ông Nguyễn Văn Ngai, về lâu dài, các địa phương cần tăng cường đầu tư xây dựng trường lớp, phát triển đội ngũ, từng bước đảm bảo đủ điều kiện tiếp nhận học sinh sau trung học cơ sở vào trung học phổ thông mà không cần tổ chức thi tuyển.