Giảm thiểu rác thải nhựa trong hoạt động du lịch

Mặc dù đã có dấu hiệu giảm, nhưng tỷ lệ rác thải nhựa phát sinh trong hoạt động du lịch còn cao, nhất là đối với khách lưu trú. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Tỷ lệ phát sinh rác thải nhựa còn cao

Từ những năm 2020 - 2021, thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam (cũ) đã ban hành một số chính sách, cơ chế thực thi giảm rác thải nhựa trên địa bàn, nhất là các sản phẩm nhựa dùng một lần trong ngành du lịch. Đến nay, đã ghi nhận số liệu giảm rác thải nhựa trong ngành này.

Theo kết quả nghiên cứu cơ sở về đánh giá ô nhiễm nhựa trong ngành du lịch tại thành phố Đà Nẵng trong Chương trình đổi mới sáng tạo nhựa toàn cầu (GPIP-UNDP) được công bố đầu năm 2026, tổng khối lượng rác thải nhựa phát sinh từ các hoạt động du lịch tại thành phố Đà Nẵng ước tính khoảng 15,98 tấn/ngày, chiếm tỷ lệ 13,56% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt (rác) phát sinh trong ngành du lịch.

Tỷ lệ này thấp hơn so với một số nghiên cứu về thành phần rác sinh hoạt đã được công bố trước đây, như: nghiên cứu của WWF - Việt Nam ghi nhận tại thành phố Đà Nẵng (cũ) vào năm 2019 có tỷ lệ rác thải nhựa khoảng 17%; nghiên cứu của IUCN tại Hội An vào năm 2019 là 15,22%.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu được công bố đầu năm 2026 đã ước tính khối lượng rác thải nhựa phát sinh đối với du khách lưu trú là khoảng 0,27kg/ngày/khách, nhiều gấp đôi so với khách không lưu trú (0,13kg/ngày/khách). Sự khác biệt này phản ánh đặc trưng tiêu dùng nhựa phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt trong cơ sở lưu trú (như: đồ uống đóng chai, vật dụng tiện ích phòng, bao gói cá nhân), bên cạnh tiêu dùng thực phẩm và đồ uống.

Tại cơ sở dịch vụ ăn uống, khối lượng rác thải nhựa phát sinh bình quân 0,12 kg/người/ngày; tại các điểm tham quan và không gian công cộng là 0,01 kg/người/ngày. Nếu so với khối lượng phát sinh rác thải nhựa bình quân của người dân thành phố Đà Nẵng (0,16 kg/người/ngày), có thể thấy, du khách lưu trú phát sinh rác thải nhựa cao gấp 1,7 lần, đây là đối tượng trọng tâm cần ưu tiên trong các giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa, nhất là tại các cơ sở lưu trú và dịch vụ ăn uống.

Kết quả kiểm toán về thành phần rác thải nhựa cho thấy, sản phẩm nhựa dùng một lần (SUP) và túi ni-lông chiếm tỷ lệ cao nhất với tỷ lệ khoảng 23,7%, chủ yếu là ống hút, ly nhựa, muỗng, nĩa, hộp đựng thực phẩm dùng một lần và các vật dụng tiện ích tương tự, thường được sử dụng phổ biến tại nhà hàng, quầy đồ uống, điểm tham quan và các điểm dịch vụ mang đi. Tiếp theo là nhựa PET, chiếm 16,2%, chủ yếu phát sinh từ chai nước uống và bao bì đồ uống đóng sẵn phục vụ du khách; khách quốc tế sử dụng nhiều chai nhựa hơn khách nội địa do lo ngại an toàn nước uống…

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Công ty TNHH Hỗ trợ phát triển xanh GreenU, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết có 81,6% đại diện doanh nghiệp được khảo sát tại Đà Nẵng cho biết là vẫn đang cung cấp sản phẩm nhựa dùng một lần cho khách. Tỷ lệ rác thải nhựa phát sinh trong ngành du lịch được thu gom, tái chế tại Đà Nẵng chỉ 14,33%, chủ yếu vẫn được vận chuyển đi chôn lấp với khối lượng gần 14 tấn/ngày. Ô nhiễm nhựa không chỉ là vấn đề môi trường, sức khỏe con người, mà còn là rủi ro tài chính với thiệt hại hơn 6% doanh thu ngành du lịch của thành phố Đà Nẵng và có 52% đại diện doanh nghiệp được khảo sát cho rằng, sẽ bị ảnh hưởng đến thương hiệu nên cần cấp bách có chiến lược can thiệp.

Mô hình thu gom các loại rác tái chế nói chung và rác thải nhựa nói riêng trên tuyến đường du lịch ở phường Hội An. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Triển khai các mô hình giảm thiểu rác thải nhựa

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, những năm qua, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền giảm thiểu, thay thế sản phẩm nhựa dùng một lần, túi ni-lông khó phân hủy trong ngành du lịch; thu gom rác thải và các loại rác thải nhựa trên các bãi biển du lịch; triển khai thí điểm các mô hình cơ sở lưu trú du lịch giảm thiểu sử dụng sản phẩm nhựa một lần, tour du lịch “Bữa ăn không rác thải”…

Trước tình trạng còn phát sinh nhiều rác thải nhựa trong ngành du lịch, vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với ban tổ chức lễ hội Quán Thế Âm (Ngũ Hành Sơn) triển khai xây dựng và thực hiện mô hình lễ hội xanh với 2 mục tiêu chính là giảm phát sinh rác thải nhựa và đảm bảo vệ sinh môi trường. Đồng thời, xem xét nhân rộng mô hình lễ hội xanh này ra các sự kiện, lễ hội, du lịch lớn khác.

Ông Võ Thành, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, bên cạnh rác thải nhựa trong ngành du lịch, còn có rác thải nhựa phát sinh gián tiếp phục vụ ngành du lịch. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai các chương trình, hoạt động bảo vệ môi trường nói chung, giảm rác thải nhựa nói riêng và nhận thấy các cơ sở, doanh nghiệp trong ngành du lịch rất quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường.

“Chúng tôi đang phối hợp triển khai các mô hình bảo vệ môi trường và giảm rác thải nhựa trong ngành du lịch. Tuy nhiên, cần sự vào cuộc nhiều hơn nữa của các doanh nghiệp trong ngành du lịch để công tác bảo vệ môi trường và giảm rác thải nhựa đạt được thành công”, ông Võ Thành nhìn nhận.

Ông Hoàng Ngọc Thành, Phó Phòng quản lý lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng cho rằng, năm 2025, đã có hơn 17 triệu lượt khách đến Đà Nẵng và từ nay đến năm 2030, số lượng khách tăng bình quân 15%/năm nên công tác thu gom, xử lý rác thải, nước thải nói chung và rác thải nhựa nói riêng cần sự quan tâm của các bên liên quan.

Ở Đà Nẵng có nhiều khu nghỉ dưỡng, khách sạn, khu du lịch… đã có các mô hình hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa và giảm thiểu phát sinh rác thải nhựa. Thành phố Đà Nẵng luôn quan tâm, mong muốn và nỗ lực đảm bảo môi trường tự nhiên, môi trường du lịch. Các khu, điểm du lịch cần có các chương trình, hoạt động đồng bộ về bảo vệ môi trường nói chung và giảm thiểu rác thải nhựa nói riêng.