Giảm triệu chứng viêm mũi xoang khi thời tiết cuối năm thay đổi

Đây chính là điều kiện thuận lợi khiến các bệnh lý đường hô hấp, trong đó có viêm mũi xoang, gia tăng rõ rệt và dễ tái phát, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

1. Vì sao viêm mũi xoang dễ nặng lên vào cuối năm?

Viêm mũi xoang là tình trạng niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi bị viêm nhiễm, phù nề, tăng tiết dịch nhầy. Ở người khỏe mạnh, niêm mạc mũi xoang có chức năng làm ấm, làm ẩm và lọc sạch không khí trước khi đưa vào phổi. Tuy nhiên, khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột, niêm mạc mũi co mạch, giảm sức đề kháng tại chỗ, khiến virus, vi khuẩn và các tác nhân gây dị ứng dễ dàng xâm nhập.

Bên cạnh đó, cuối năm cũng là thời điểm gia tăng các yếu tố kích thích như bụi mịn, khói xe, khói đốt rơm rạ, nấm mốc do độ ẩm cao. Những yếu tố này khiến niêm mạc mũi xoang dễ bị kích ứng, làm trầm trọng thêm các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy mũi, đau đầu, nặng mặt, giảm khứu giác.

Đặc biệt, với những người đã mắc viêm mũi xoang mạn tính, viêm mũi dị ứng hoặc có cơ địa dị ứng, sự thay đổi thời tiết cuối năm là "chất xúc tác" khiến bệnh bùng phát mạnh và kéo dài dai dẳng.

2. Nhận biết các triệu chứng viêm mũi xoang thường gặp

Triệu chứng viêm mũi xoang có thể khác nhau tùy theo mức độ và thể bệnh, nhưng phổ biến nhất gồm:

Nghẹt mũi một bên hoặc hai bên, nghẹt tăng khi trời lạnh hoặc về đêm.
Chảy mũi trong, đặc hoặc mũi xanh, vàng.
Đau nhức vùng trán, hai bên má, giữa hai mắt hoặc sau gáy.
Cảm giác nặng mặt, mệt mỏi, khó tập trung.
Hắt hơi nhiều, ngứa mũi, ngứa họng
Giảm hoặc mất khứu giác.
Ho kéo dài, nhất là về đêm do dịch mũi chảy xuống họng.

Nếu không được kiểm soát tốt, viêm mũi xoang kéo dài có thể gây biến chứng như viêm tai giữa, viêm họng mạn tính, ảnh hưởng giấc ngủ, giảm hiệu suất học tập và làm việc.

Cuối năm là thời điểm độ ẩm tăng cao, dễ phát sinh nấm mốc – tác nhân gây kích ứng mũi xoang.

3. Các biện pháp giúp giảm triệu chứng viêm mũi xoang

Giữ ấm cơ thể và vùng mũi họng

Giữ ấm là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong thời tiết lạnh cuối năm. Người bệnh cần chú ý giữ ấm cổ, ngực, bàn chân khi ra ngoài, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm. Khi thời tiết lạnh, nên đeo khẩu trang để làm ấm không khí trước khi hít vào, đồng thời hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bụi bẩn và khói ô nhiễm.

Tránh để cơ thể bị nhiễm lạnh đột ngột như tắm khuya, ngồi trước quạt hoặc điều hòa lạnh trong thời gian dài, nhất là khi đang ra nhiều mồ hôi.

Vệ sinh mũi xoang đúng cách

Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý là biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả giúp làm sạch dịch nhầy, bụi bẩn và dị nguyên trong hốc mũi. Người bệnh nên rửa mũi 1–2 lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi đi ngoài đường về hoặc khi có cảm giác nghẹt mũi nhiều.

Lưu ý sử dụng nước muối sinh lý đúng nồng độ, dụng cụ rửa mũi sạch sẽ, thao tác nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương niêm mạc mũi.

Môi trường sống sạch sẽ

Cuối năm là thời điểm độ ẩm tăng cao, dễ phát sinh nấm mốc – tác nhân gây kích ứng mũi xoang. Người bệnh cần giữ nhà cửa thông thoáng, khô ráo, thường xuyên vệ sinh chăn màn, rèm cửa, thảm trải sàn. Tránh nuôi thú cưng trong phòng ngủ nếu có cơ địa dị ứng.

Ngoài ra, cần hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bếp than, mùi hóa chất, nước hoa nồng – những yếu tố có thể làm triệu chứng viêm mũi xoang nặng hơn.

Chế độ ăn uống hỗ trợ giảm viêm

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Người bệnh viêm mũi xoang nên:

Uống đủ nước mỗi ngày để làm loãng dịch nhầy
Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin C như cam, bưởi, kiwi, ổi.
Bổ sung thực phẩm chứa kẽm, omega-3 giúp giảm viêm.
Hạn chế rượu bia, đồ cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ vì có thể làm tăng tiết dịch mũi.
Nên ăn súp ấm, cháo nóng cũng giúp làm ẩm đường hô hấp, giảm cảm giác nghẹt mũi và khó chịu.

Sử dụng thuốc đúng chỉ định

Trong những đợt viêm mũi xoang nặng, người bệnh có thể cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ như thuốc kháng histamin, thuốc xịt mũi corticoid, thuốc giảm viêm hoặc kháng sinh khi có bội nhiễm vi khuẩn.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý lạm dụng thuốc nhỏ mũi co mạch trong thời gian dài vì có thể gây phụ thuộc thuốc, làm viêm mũi nặng hơn và khó điều trị về sau.

4. Khi nào cần đi khám ?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa Tai – Mũi – Họng khi có các dấu hiệu sau:

Nghẹt mũi, đau đầu kéo dài trên 10 ngày không thuyên giảm
Đau nhức vùng mặt dữ dội, sốt cao
Chảy mũi mủ vàng, xanh kéo dài
Viêm mũi xoang tái phát nhiều lần trong năm

Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân, mức độ bệnh và có phác đồ điều trị phù hợp, tránh biến chứng và hạn chế bệnh chuyển sang mạn tính.

Tóm lại: Viêm mũi xoang tuy không phải là bệnh nguy hiểm nhưng lại dai dẳng, dễ tái phát, đặc biệt trong thời điểm giao mùa cuối năm. Chủ động giữ ấm, vệ sinh mũi xoang đúng cách, kiểm soát môi trường sống và tuân thủ điều trị là những yếu tố then chốt giúp người bệnh giảm triệu chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Cuối năm là thời điểm sum họp, bận rộn và nhiều áp lực. Việc chăm sóc tốt sức khỏe mũi xoang không chỉ giúp người bệnh tránh được những cơn khó chịu kéo dài mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp, tận hưởng trọn vẹn những ngày cuối năm một cách khỏe mạnh và dễ chịu hơn.

BS Nguyễn Văn Tâm