Giáo dục Thủ đô: Lấy người học là trung tâm của hành trình đổi mới

Giáo dục tri thức, cảm xúc, trách nhiệm cho học sinh

Giáo dục toàn diện về đức - trí - thể - mỹ là mục tiêu xuyên suốt của ngành Giáo dục và Đào tạo nói chung, ngành Giáo dục Thủ đô nói riêng. Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu này không dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà hướng đến hình thành một thế hệ học sinh có bản lĩnh, biết yêu thương, có trách nhiệm với cộng đồng và thích ứng với xã hội hiện đại.

Học sinh Trường THPT Mỹ Đình tại chương trình phổ biến giáo dục pháp luật “Tiết học Gen Z”. Ảnh: NTCC

Nếu trước đây, việc giáo dục pháp luật trong trường học là những giờ học khô khan, nặng tính lý thuyết thì nay, học sinh được đặt vào trung tâm của hoạt động trải nghiệm, tương tác và xử lý tình huống thực tế.

Mới đây, Công an thành phố Hà Nội phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức chương trình phổ biến giáo dục pháp luật “Tiết học Gen Z” dành cho học sinh. Chương trình được tổ chức tại 4 điểm cầu gồm Trường THPT Mỹ Đình, Trường THCS Trần Duy Hưng, Trường THCS Nguyễn Văn Huyên và Trường THCS & THPT Marie Curie, đồng thời phát trực tuyến tới 100% học sinh toàn thành phố với gần 4 triệu lượt xem trên các nền tảng số.

Điểm đặc biệt của chương trình là thay vì giảng giải một chiều, học sinh được tiếp cận pháp luật qua tiểu phẩm sân khấu, video đồ họa hiện đại và các tình huống gần gũi với đời sống học đường. Chủ đề “Bản lĩnh Gen Z: Tự hào Hà Nội - Sống chuẩn an toàn” không chỉ cung cấp kiến thức mà còn trang bị cho học sinh kỹ năng tự bảo vệ mình trước những nguy cơ trong môi trường số và ngoài xã hội.

Không chỉ chú trọng giáo dục tri thức và pháp luật, các nhà trường tại Hà Nội còn đặc biệt quan tâm đến giáo dục cảm xúc và nhân cách cho học sinh. Nhiều phong trào thiện nguyện, chia sẻ yêu thương được duy trì thường xuyên như quyên góp hỗ trợ học sinh khó khăn, thăm trẻ em mồ côi, chăm sóc bệnh nhi, tham gia các hoạt động cộng đồng… được các nhà trường thường xuyên tổ chức. Thông qua những trải nghiệm thực tế, học sinh học được cách thấu cảm, biết chia sẻ và hiểu hơn giá trị của cuộc sống.

Xúc động và yêu thương là cảm xúc em Nguyễn Hải Long, học sinh lớp 9 tại phường Yên Hòa thấy được sau chuyến thiện nguyện tại Bệnh viện Huyết học - Truyền máu Trung ương.

“Đến thăm các bạn nhỏ bị bệnh, em thấy thương và khâm phục nghị lực của các bạn. Em cũng thấy mình may mắn hơn khi được sinh ra với cơ thế lành lặn, khỏe mạnh, được sống trong gia đình đủ đầy, có thầy cô, bạn bè yêu thương và được đến lớp mỗi ngày”, nam sinh chia sẻ.

Những bài học về lòng nhân ái ấy không thể đo bằng điểm số nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt trong quá trình trưởng thành của học sinh. Đó cũng là cách giáo dục Thủ đô đang hướng tới việc hình thành những công dân vừa có tri thức vừa có trái tim biết yêu thương và trách nhiệm với xã hội.

Cá nhân hóa lộ trình học tập

Một trong những thay đổi rõ nét nhất của giáo dục Hà Nội hiện nay là chuyển từ mô hình dạy học đồng loạt sang cá nhân hóa lộ trình phát triển cho học sinh. Nhiều trường học đã chủ động tạo ra các không gian để học sinh được lựa chọn, được khám phá và phát triển theo năng lực riêng.

Học sinh Trường Liên cấp Newton tại chương trình tranh biện tiếng Anh do nhà trường tổ chức. Ảnh: NTCC

Mô hình câu lạc bộ học thuật, nghệ thuật, thể thao, STEM, tranh biện… đang được triển khai mạnh mẽ tại nhiều trường học, đặc biệt ở bậc THCS và THPT. Đây không chỉ là sân chơi ngoại khóa mà còn là môi trường để học sinh khám phá sở trường, nuôi dưỡng đam mê và phát triển kỹ năng mềm.

Tại Trường THCS Cầu Giấy, nhà trường đã đầu tư xây dựng phòng STEM, tổ chức các sân chơi robot và đưa robotics vào hoạt động câu lạc bộ cũng như giảng dạy. Việc tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận khoa học công nghệ từ sớm đã giúp nhiều em có cơ hội tham gia các cuộc thi STEM, robotics quốc tế và giành thành tích cao.

Điều đáng nói là những hoạt động này không nhằm tạo áp lực thành tích mà hướng đến việc gieo mầm đam mê và khơi dậy năng lực tiềm ẩn của học sinh. Khi được học trong môi trường phù hợp, học sinh sẽ chủ động, sáng tạo và tự tin hơn.

Tại Trường Liên cấp Newton, quá trình đổi mới được thực hiện theo hướng bài bản, dài hơi, có lộ trình. Một trong số đó, là nhà trường đưa tranh biện trở thành môn học chính thức. Từ những sân chơi tranh biện ban đầu, nhà trường dần thành lập câu lạc bộ, xây dựng cuộc thi tranh biện bằng tiếng Anh, tiếng Việt cho học sinh.

Sau gần một thập kỷ kiên trì triển khai, chương trình này đã góp phần nâng cao chất lượng các môn ngôn ngữ. Tỷ lệ học sinh của trường đạt chứng chỉ IELTS chuẩn cao, điểm trung bình môn ngữ văn cũng tăng đáng kể so với trước. Điểm cốt lõi của mô hình chính là việc học sinh thực sự trở thành trung tâm của giờ học. Giáo viên không còn là người truyền đạt kiến thức một chiều mà đóng vai trò định hướng, dẫn dắt và hỗ trợ học sinh phát triển năng lực cá nhân.

Tương tự, tại Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành, phương pháp dạy học cũng được đổi mới theo hướng phát huy năng lực người học. Học theo dự án, giao nhiệm vụ, tăng cường tương tác được áp dụng thường xuyên nhằm giúp học sinh chủ động khám phá kiến thức thay vì học thụ động.

Song song với việc học tập, nhà trường đặc biệt chú trọng chăm sóc tinh thần cho học sinh thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể chất và tư vấn tâm lý; giúp các em giảm áp lực, giữ được sự cân bằng trong quá trình học tập.

Không dừng ở đổi mới phương pháp dạy học, ngành giáo dục Hà Nội còn từng bước hoàn thiện các chính sách theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho người học. Trong công tác tuyển sinh đầu cấp và tuyển sinh lớp 10 năm nay, Hà Nội bỏ khu vực tuyển sinh cứng, áp dụng dữ liệu bản đồ số (GIS) giúp học sinh lựa chọn trường học dựa trên nơi cư trú thực tế và khoảng cách phù hợp.

Có thể thấy, ngành Giáo dục Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển con người toàn diện. Khi người học thực sự được đặt vào vị trí trung tâm, giáo dục không chỉ là hành trình tiếp nhận tri thức mà còn là quá trình khơi mở năng lực, nuôi dưỡng nhân cách và tạo nền tảng cho hạnh phúc lâu dài của mỗi học sinh.