Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc qua đời

Lễ viếng của ông được tổ chức vào 7h30’ ngày 5/8/2026 (tức ngày 23 tháng 6 năm Bính Ngọ) tại Nhà tang lễ quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9h30’ cùng ngày.

Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc. Ảnh: TTXVN

Giáo sư Phạm Minh Hạc sinh ngày 7/5/1935, quê Hà Nội. Ông nguyên là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, VII, VIII; nguyên Phó Trưởng ban Thứ nhất ban Khoa giáo Trung ương; nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục, đại biểu Quốc hội khóa VII, VIII.

Ông tốt nghiệp ngành tâm lý học tại Đại học Tổng hợp Moskva (Nga) năm 1962 và tiếp tục bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 1971, luận án tiến sĩ khoa học năm 1977 cũng tại đây. Ông được Đại học Tổng hợp Moskva phong làm giáo sư tâm lý học vào năm 1984 và được Viện hàn lâm Khoa học chính trị Nga công nhận là viện sĩ vào năm 1999.

Từ năm 1977, ông làm Trưởng ban Tâm lý học tại Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, sau đó làm Phó viện trưởng rồi Viện trưởng từ năm 1981. Năm 1985, Giáo sư Phạm Minh Hạc là Thứ trưởng Bộ Giáo dục, kiêm Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục.

Từ năm 1987 - 1990, ông được bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục, sau đó tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Thứ nhất Bộ Giáo dục và Đào tạo (khi sáp nhập Bộ Giáo dục, Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp thành Bộ Giáo dục và Đào tạo). Từ năm 1989 -2000, ông là Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Xóa mù chữ và Phổ cập giáo dục tiểu học.

Trong giai đoạn 1991 - 2006, ông tham gia chủ nhiệm nhiều chương trình khoa học cấp nhà nước. Ông cũng là người sáng lập và là Viện trưởng đầu tiên của Viện Nghiên cứu Con người, thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam. Giáo sư Phạm Minh Hạc là Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam từ năm 2004 – 2019 và có gần 30 năm là Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam.

Tiểu sử tóm tắt quá trình công tác của Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc. Ảnh: Bộ GD-ĐT

Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, Giáo sư Phạm Minh Hạc là một nhà khoa học, nhà giáo, một nhà quản lý, chính trị gia, nhà hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực giáo dục, đã có nhiều đóng góp nổi bật, to lớn cho giáo dục nước nhà trong một khoảng thời gian rất dài.

Với tư cách là nhà khoa học, Giáo sư đã có nhiều đóng góp trong việc phát triển ngành tâm lý học nói chung và tâm lý học giáo dục Việt Nam, những nghiên cứu phát triển khoa học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục.

Với tư cách là nhà quản lý, trải qua nhiều cương vị khác nhau, đặc biệt là cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Giáo sư đã có những quyết sách đổi mới giáo dục vào thời kỳ đất nước đã độc lập thống nhất nhưng cũng là giai đoạn cực khó khăn, giáo dục đầy thách thức. Phương châm chỉ đạo của giai đoạn thử thách đó được Giáo sư đề ra là “giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết”. Đó là tinh thần mang tính tình thế, có kế thừa và lựa chọn cái cần làm phù hợp với hoàn cảnh, nó cũng mang tính kế thừa, một tinh thần quan trọng của giáo dục.

Với tư cách là người đứng đầu ngành giáo dục, Giáo sư đã có nhiều đề xuất và chỉ đạo triển khai mục tiêu quốc gia về xóa nạn mù chữ và phổ cập giáo dục Tiểu học vào năm 2000… Những kinh nghiệm chỉ đạo thực tiễn giáo dục nước nhà của Giáo sư Phạm Minh Hạc hiện vẫn còn nhiều ý nghĩa tham khảo đối với công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo hiện nay, đặc biệt là phát triển nền giáo dục hướng tới phát triển con người một cách toàn diện theo tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Hoạt động khoa học và thực tiễn của Giáo sư Phạm Minh Hạc để lại cho những người quản lý giáo dục ngày nay nhiều bài học quan trọng. Trong đó có bài học về việc phát triển khoa học tâm lý, lấy khoa học tâm lý làm gốc căn cơ nền tảng để phát triển khoa học giáo dục. Đó là tầm nhìn xa về chính sách trong giáo dục, là tinh thần bám sát thực tiễn, tinh thần đề cao công bằng trong giáo dục, tinh thần nhân văn trong giáo dục. Học thuật của Giáo sư còn để lại ở danh mục đồ sộ các công trình, là các chuyên luận, tài liệu, giáo trình, bài báo khoa học xuất bản trong và ngoài nước.