Giao thông công cộng phục vụ người lao động: Nền tảng vững chắc cho phát triển đô thị mới

Người dân đón xe buýt tại Bến xe Biên Hòa. Ảnh: An Nhơn

Đối với một địa phương công nghiệp có hàng trăm ngàn người lao động như Đồng Nai, việc đầu tư mạng lưới xe buýt kết nối khu công nghiệp (KCN), khu dân cư sẽ phục vụ nhu cầu đi lại của người lao động ngày càng tốt hơn. Điều này còn góp phần giảm ùn tắc giao thông, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống và tạo nền tảng cho phát triển đô thị thông minh, bền vững.

Từng bước đáp ứng nhu cầu đi lại của công nhân

Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh và sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp, nhu cầu đi lại hàng ngày của người dân, nhất là công nhân tại các KCN trên địa bàn Đồng Nai ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, hệ thống giao thông công cộng đang từng bước phát huy vai trò kết nối giữa nơi ở, nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu, góp phần giảm áp lực cho hạ tầng giao thông đô thị.

Theo định hướng phát triển của Đồng Nai, giao thông công cộng không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại của người dân mà còn là một cấu phần quan trọng trong xây dựng đô thị hiện đại. Đồng Nai đang hướng tới mô hình phát triển TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), lấy các tuyến vận tải công cộng làm trung tâm để quy hoạch không gian đô thị, từ đó giảm lệ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Qua ghi nhận thực tế cho thấy, xe buýt đang dần trở thành lựa chọn của nhiều công nhân. Chị Nguyễn Hòa Bình (công nhân làm việc tại KCN Thạnh Phú, phường Tân Triều) cho biết: Nhiều năm nay, chị quen duy trì việc đi làm bằng xe buýt. Nhà gần khu vực vòng xoay Tân Phong (thuộc phường Trảng Dài) nên chị thường đón tuyến xe buýt số 7 hoặc 8 đến công ty làm việc.

“Trừ trường hợp phát sinh đột xuất, tôi mới đi xe máy để chủ động. Còn lại, tôi chọn xe buýt vì tiết kiệm. Nếu đi xe máy, tiền xăng, gửi xe, sửa chữa mỗi tháng cũng khá nhiều. Trong khi, đi xe buýt chi phí thấp hơn, đỡ lo mưa nắng, lại an toàn hơn trong giờ tan ca đông đúc” - chị Bình chia sẻ.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, phụ trách điều hành vận tải Công ty TNHH Dịch vụ - Du lịch Hoàng Hà D.L cho hay: Đơn vị đang khai thác tuyến xe buýt số 2 từ Bến xe Biên Hòa đến KCN Nhơn Trạch. Tuyến này kết nối nhiều khu dân cư, KCN, trường học, bệnh viện và hoạt động ổn định nhiều năm nay. Hiện tuyến vận hành 14 xe với 82 chuyến/ngày, phục vụ trung bình khoảng 2,6 ngàn lượt khách/ngày. Trong đó, công nhân, học sinh, sinh viên chiếm khoảng 33%.

Những năm gần đây, doanh nghiệp (DN) chú trọng nâng cao chất lượng phục vụ thông qua kiểm soát bảo dưỡng phương tiện, chấn chỉnh thái độ phục vụ, điều chỉnh thời gian hoạt động phù hợp với giờ làm việc tại các KCN… Đây là những yếu tố quan trọng để giữ chân khách quen và thu hút người dân sử dụng phương tiện công cộng.

Ông Phan Hồng Quang, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Quản lý vận tải hành khách công cộng (Sở Xây dựng thành phố Đồng Nai) chia sẻ: Hiện trên địa bàn Đồng Nai có 22 tuyến xe buýt đang hoạt động (12 tuyến nội thành và 10 tuyến liên thành phố). Hầu hết các tuyến đều đi qua hoặc kết nối với các KCN, khu dân cư lớn trên địa bàn.

Tổng sản lượng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt đạt khoảng 6,5 triệu lượt khách/năm. Riêng các tuyến xe buýt có trợ giá (1, 2, 3, 7 và 8) đạt khoảng 2,2 triệu lượt khách/năm; trong đó, công nhân và học sinh chiếm hơn 24% (gần 529 ngàn khách/năm). Ngoài mở rộng mạng lưới, ngành giao thông vận tải Đồng Nai đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ. Một số tuyến như: 601, 603, 605, 607 đã triển khai vé điện tử. Ứng dụng “Buýt Đồng Nai” cũng hỗ trợ người dân tra cứu lộ trình, thời gian xe đến trạm và điểm đón gần nhất…

Hoàn thiện mạng lưới, tạo động lực cho đô thị phát triển

Bên cạnh kết quả tích cực, thực tế cho thấy giao thông công cộng của Đồng Nai vẫn còn những “điểm nghẽn” cần sớm được tháo gỡ. Nhiều công nhân cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay là giờ hoạt động và điểm dừng của một số tuyến chưa thật sự phù hợp. Một số xe buýt chưa chạy sát KCN hoặc khu dân cư có đông công nhân, khiến người lao động phải đi bộ thêm quãng đường xa hoặc trung chuyển bằng phương tiện khác. Ngoài ra, tình trạng ùn tắc tại nhiều nút giao trọng điểm trên địa bàn cũng gây ảnh hưởng ít nhiều.

Theo đánh giá của ngành chức năng, dù hạ tầng giao thông Đồng Nai được đầu tư mạnh trong nhiều năm qua, nhưng kết nối vẫn chưa đồng bộ. Một số KCN chưa có tuyến xe buýt phù hợp, trong khi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân vẫn phổ biến. Từ đó, Đồng Nai đặt ra những định hướng phát triển lâu dài và xác định giao thông công cộng phải đi trước một bước. Bởi nếu không giải quyết tốt bài toán đi lại cho người dân, đặc biệt là lực lượng công nhân đông đảo, quá trình đô thị hóa sẽ đối mặt nhiều áp lực về giao thông, môi trường và chất lượng sống.

Về vấn đề nêu trên, ông Phan Hồng Quang cho biết: Hiện một số tuyến xe buýt kết nối với KCN đã được đưa vào danh mục mạng lưới tuyến xe buýt của thành phố Đồng Nai và đang kêu gọi các DN vận tải tham gia khai thác. Bên cạnh đó, trung tâm cũng đã phối hợp với các DN vận tải điều chỉnh tăng chuyến vào các khung giờ cao điểm nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người lao động tại các KCN.

Song song đó, Đồng Nai đang đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện xanh. Mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 50% phương tiện xe buýt sử dụng điện hoặc năng lượng xanh; đến năm 2050 phấn đấu 100% xe buýt chuyển đổi hoàn toàn.

Theo ngành xây dựng, thời gian tới, Đồng Nai tập trung phát triển mạnh kết cấu hạ tầng giao thông, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, tăng tính kết nối liên vùng với Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực Sân bay quốc tế Long Thành. Cùng với đó, các tuyến xe buýt kết nối KCN đang được đưa vào danh mục kêu gọi DN tham gia khai thác phù hợp. Một số tuyến được điều chỉnh tăng chuyến vào giờ cao điểm để phục vụ công nhân tốt hơn.

Bên cạnh đó, ngành xây dựng Đồng Nai cũng xác định xe buýt tiếp tục là phương tiện công cộng chủ lực. Định hướng là mở rộng mạng lưới theo hướng phủ rộng toàn thành phố, kết nối liên vùng, phục vụ KCN, sân bay, khu đô thị mới; từng bước chuyển sang giao thông xanh và thông minh. Một số nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra gồm: mở thêm tuyến kết nối khu dân cư, KCN, bệnh viện, trường học; tăng tần suất các tuyến đông công nhân; xây dựng nhà chờ hiện đại; bãi đỗ trung chuyển; phát triển ứng dụng số hỗ trợ hành khách.

Về dài hạn, Đồng Nai cũng nghiên cứu phát triển các loại hình vận tải khối lượng lớn như: metro, Bus Rapid Transit (hệ thống xe buýt nhanh) hoặc đường sắt đô thị liên vùng phù hợp với quy mô dân số và tốc độ phát triển công nghiệp trong tương lai.

Có thể thấy, Đồng Nai rất quan tâm và triển khai đồng bộ các giải pháp cho giao thông công cộng. Mục tiêu đặt ra không đơn thuần là duy trì xe buýt mà là xây dựng hệ thống vận tải công cộng hiện đại. Khi mạng lưới được tổ chức thuận tiện, đúng giờ, giá hợp lý và kết nối tốt với nơi ở, nơi làm việc, người dân sẽ từng bước thay đổi thói quen di chuyển bằng xe công cộng.Và đó cũng là nền tảng vững chắc để Đồng Nai xây dựng hình ảnh thành phố công nghiệp hiện đại, văn minh, đáng sống trong tương lai.