Gìn giữ dấu tích, tri ân cội nguồn của ngành Quân khí Quân đội

Dấu tích còn lưu trên đồi Pụ Nặm Bó

Định Hóa (Thái Nguyên) là vùng căn cứ cách mạng an toàn, thuận lợi để cơ quan Cục Quân khí vừa xây dựng tổ chức, vừa thực hiện nhiệm vụ chỉ đạo, bảo đảm quân khí cho các chiến trường. Từ nơi đây, Cục tập trung củng cố tổ chức cơ quan và từng bước xác lập hệ thống ngành Quân khí từ cấp chiến lược đến các liên khu, đại đoàn, trung đoàn, tiểu đoàn và đại đội; tổ chức, củng cố hệ thống kho, trạm, xưởng; thực hiện tiếp nhận, quản lý, bảo quản, sửa chữa, cấp phát và thu hồi vũ khí, đạn dược phục vụ chiến đấu.

Trong thời gian từ 1951 đến 1954, Cục Quân khí đã triển khai xây dựng hệ thống kho tàng các cấp, bảo đảm một khối lượng rất lớn vũ khí, đạn dược phục vụ 7 chiến dịch lớn, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mà đỉnh cao là Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

Những năm tháng gian khổ ấy, cán bộ, chiến sĩ Cục Quân khí luôn nhận được sự đùm bọc, sẻ chia của đồng bào các dân tộc địa phương. Nhân dân dành nơi ăn, chốn ở, giúp làm lán trại, đào hầm, bảo vệ và cất giấu vũ khí, đạn dược. Trong gian khó, nghĩa tình “quân với dân như cá với nước” càng thêm bền chặt, trở thành một giá trị đặc biệt gắn với địa danh Làng Quyền hôm nay.

Cán bộ, nhân viên Cục Quân khí tổ chức hành quân về nguồn.

Tháng 10-1954, sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cơ quan Cục Quân khí rời An toàn khu trở về Thủ đô Hà Nội. Mặc dù thời gian đóng quân tại đây chưa đầy ba năm, nhưng đó là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt đối với quá trình xây dựng, củng cố tổ chức, xác lập vị trí cơ quan đầu ngành và sự trưởng thành của Cục Quân khí, ngành Quân khí Quân đội.

Nhằm tri ân các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đi trước và gìn giữ địa điểm lịch sử gắn bó với Cục Quân khí trong những năm kháng chiến, năm 2003, cán bộ, chiến sĩ Cục tổ chức về nguồn, phối hợp với cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương khảo sát khu vực cơ quan từng đứng chân.

Năm 2004, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Cục Quân khí rời ATK về Thủ đô Hà Nội, Cục triển khai xây dựng bia di tích và nhà văn hóa tặng nhân dân địa phương. Khu di tích được xây dựng trên diện tích khoảng 1.300m², gồm khu bia di tích, nhà văn hóa, sân, đường nội bộ... Trên khu vực đồi Pụ Nặm Bó vẫn còn những dấu tích liên quan đến nơi làm việc, hệ thống hầm hào, đường cơ động của cơ quan Cục Quân khí trong những năm 1951-1954.

Năm 2015, UBND tỉnh Thái Nguyên xếp hạng địa điểm lịch sử gắn với Cục Quân khí tại xã Lam Vỹ là di tích cấp tỉnh. Việc xếp hạng tạo cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị của di tích. Ngày 30-7-2024, Cục Quân khí phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức Lễ công bố quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia “Địa điểm đóng quân của Cục Quân khí (1951-1954)”. Sự kiện không chỉ là niềm tự hào của các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ ngành Quân khí mà còn khẳng định giá trị lịch sử của một “địa chỉ đỏ” trên vùng đất ATK, góp phần làm phong phú hệ thống di tích cách mạng của tỉnh Thái Nguyên.

Từ địa chỉ đỏ đến lớp học truyền thống

Cùng với bảo tồn các giá trị vật thể, những năm gần đây, công tác phát huy giá trị của di tích được gắn với ứng dụng công nghệ số. Tại các điểm di tích gắn với lịch sử Cục Quân khí trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, mã QR được sử dụng để người dân và du khách dễ dàng tiếp cận tư liệu, hình ảnh, video và nội dung thuyết minh lịch sử.

Việc số hóa thông tin Di tích lịch sử quốc gia “Địa điểm đóng quân của Cục Quân khí (1951-1954)” góp phần làm cho những dấu tích lịch sử không chỉ nằm trong các trang tài liệu hay trên bia đá mà có thể đến gần hơn với cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên, học sinh và du khách. Đây cũng là một hướng đi thiết thực trong giáo dục truyền thống, nhất là đối với thế hệ trẻ trong điều kiện chuyển đổi số hiện nay.

 Lãnh đạo Cục Quân khí kiểm tra công tác bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa súng, pháo, khí tài, đạn dược.

Từ năm 2004 đến nay, hành quân về nguồn đã trở thành hoạt động được Cục Quân khí duy trì thường xuyên. Nhiều thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ trở lại Làng Quyền để ôn lại truyền thống, giao lưu với cấp ủy, chính quyền, nhân dân; thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, người có công với cách mạng. Qua mỗi chuyến về nguồn, tình cảm quân dân được tiếp tục bồi đắp, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống, lý tưởng và trách nhiệm cho thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay.

Năm 2026, hướng tới kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống ngành Quân khí Quân đội (16-9-1951 / 16-9-2026), Di tích lịch sử quốc gia “Địa điểm đóng quân của Cục Quân khí” tiếp tục phát huy rõ nét giá trị là nơi giáo dục truyền thống, tri ân và bồi đắp niềm tự hào đối với các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ. Từ những căn hầm, đường hào, nền lán còn lưu dấu trên đồi Pụ Nặm Bó, đến bia di tích và những tư liệu lịch sử được lưu giữ góp phần bồi đắp niềm tự hào, trách nhiệm và quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trải qua 75 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, ngành Quân khí Quân đội đã xây đắp nên truyền thống: “Tận tụy, dũng cảm; giữ gìn súng đạn; phục vụ đánh thắng”. Đó là kết tinh của trí tuệ, công sức, mồ hôi và xương máu của lớp lớp cán bộ, nhân viên, chiến sĩ quân khí; đồng thời là nguồn sức mạnh tinh thần để toàn ngành tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

Từ năm 2025, sau khi Tổng cục Hậu cần và Tổng cục Kỹ thuật được sáp nhập, tổ chức lại thành Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, ngành Quân khí bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về tổ chức, phương thức bảo đảm, chất lượng tham mưu, quản lý kỹ thuật và bảo đảm an toàn súng, pháo, khí tài, đạn dược.

 Cục Quân khí tổ chức Phiên chợ 0 đồng và tặng quà gia đình chính sách trên địa bàn xã Phú Lạc, tỉnh Thái Nguyên nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Cục Quân khí tiếp tục phát huy vai trò cơ quan đầu ngành, chủ động nghiên cứu, tham mưu về công tác kỹ thuật quân khí; đổi mới công tác quản lý, bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa, kiểm định; quy hoạch, củng cố hệ thống kho tàng, cơ sở kỹ thuật; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là những hướng trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng công tác kỹ thuật quân khí, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trong bối cảnh đó, giá trị của Di tích lịch sử quốc gia “Địa điểm đóng quân của Cục Quân khí” càng trở nên sâu sắc. Di tích nhắc nhở mỗi cán bộ, nhân viên, chiến sĩ rằng, phía sau những hệ thống kho tàng hiện đại, những dây chuyền công nghệ, những phần mềm và cơ sở dữ liệu số hôm nay là một chặng đường bắt đầu từ những căn lán giữa núi rừng Việt Bắc, từ những căn hầm được nhân dân che chở, từ sự tận tụy và hy sinh của biết bao thế hệ người lính quân khí.

Từ địa điểm đóng quân của một cơ quan quân khí giữa chiến khu Việt Bắc hơn bảy thập kỷ trước đến Di tích lịch sử quốc gia hôm nay là hành trình của lịch sử, ký ức và sự tri ân. Mỗi nền lán, đoạn hào, căn hầm trên đồi Pụ Nặm Bó; mỗi lần cán bộ, chiến sĩ trở về nguồn; mỗi đoàn học sinh, thanh niên, du khách đến tham quan; mỗi mã QR đưa tư liệu lịch sử đến với công chúng đều góp phần làm cho giá trị của di tích được tiếp nối.

Di tích lịch sử quốc gia “Địa điểm đóng quân của Cục Quân khí (1951-1954)” sẽ mãi là biểu tượng của truyền thống cách mạng, của tình đoàn kết quân dân thủy chung, son sắt; là nơi giáo dục cho các thế hệ hôm nay và mai sau về chặng đường vẻ vang của Cục Quân khí, ngành Quân khí Quân đội.