Gìn giữ và lan tỏa di sản tri thức của Giáo sư Cao Chi

Lễ cắt băng khánh thành Thư viện Cao Chi tại Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân (Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam. (ẢNH: HÀ LINH)

Thư viện Cao Chi có khoảng 5.000 đầu sách, trong đó khoảng 2.000 đầu sách do gia đình Giáo sư Cao Chi trao tặng sau khi Giáo sư Cao Chi qua đời. Ngoài sách, thư viện còn lưu giữ các bài giảng, ghi chép, bút tích và công thức khoa học của ông. Ba nghìn đầu sách còn lại là các tài liệu khoa học và các tạp chí quốc tế chuyên ngành, một phần trong đó được các tổ chức, nhà khoa học quốc tế trao tặng. Các đầu sách này là nguồn tài liệu tham khảo quý giá mà nhiều thư viện chuyên ngành không dễ có được.

Giáo sư Cao Chi (1931-2024) là chuyên gia đầu ngành về vật lý lý thuyết của Việt Nam. Hơn 60 năm làm nghiên cứu, Giáo sư Cao Chi ghi dấu ấn với hàng loạt công trình khoa học về đối xứng, hấp dẫn, ứng dụng hình học vào lý thuyết trường lượng tử. Giáo sư Cao Chi giữ vai trò quan trọng trong việc hoạch định những bước đi ban đầu của ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam.

Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Năng lượng nguyên tử Việt Nam phát biểu tại buổi lễ. (ẢNH: HÀ LINH)

Ông được Giáo sư Nguyễn Đình Tứ giao trọng trách chủ nhiệm đề tài nghiên cứu chiến lược phát triển khoa học kỹ thuật và năng lượng hạt nhân ở Việt Nam giai đoạn 1992-1994, đã góp phần tạo cơ sở khoa học cho việc xây dựng chiến lược phát triển năng lượng nguyên tử, trong đó có chương trình điện hạt nhân sau này.

Phát biểu tại buổi lễ, Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết, Giáo sư Cao Chi là hình mẫu của một thế hệ nhà khoa học được đào tạo bài bản tại những trung tâm khoa học hàng đầu của Liên Xô, từ Đại học Lomonosov đến Viện Nghiên cứu hạt nhân Dubna, sau đó trở về đóng góp cho khoa học Việt Nam.

Giáo sư Cao Chi đã từng được giao phụ trách Phòng Điện nguyên tử, nghiên cứu những nền tảng khoa học đầu tiên để đưa điện nguyên tử vào Việt Nam. Đó đều là những nỗ lực quý báu để sau này phát triển chương trình điện hạt nhân. Ông cũng cho rằng Giáo sư Cao Chi là nhà khoa học tiêu biểu hội tụ những phẩm chất mà Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam luôn hướng đến là: trí tuệ, tâm huyết và cống hiến.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Thị Vi Ba, con gái Giáo sư Cao Chi chia sẻ tại buổi lễ. (ẢNH: HÀ LINH)

Theo Tiến sĩ Trần Chí Thành, qua những cuốn sách Giáo sư Cao Chi để lại có thể thấy quá trình tìm kiếm, thu thập và hệ thống hóa tri thức rất bài bản, có chiều sâu, nhất là các kiến thức nền tảng về vật lý và vật lý hạt nhân.

Chia sẻ tại buổi lễ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Thị Vi Ba, con gái Giáo sư Cao Chi, bày tỏ xúc động khi những cuốn sách từng gắn bó với cuộc đời nghiên cứu của cha được lưu giữ trong một không gian mang tên ông.

Một góc Thư viện Cao Chi. (ẢNH: HÀ LINH)

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Thị Vi Ba, giá trị đặc biệt của bộ sách không chỉ ở số lượng mà còn ở những ghi chú, trích dẫn và tham chiếu được Giáo sư Cao Chi cẩn thận ghi bên lề từng trang. Từ một cuốn sách, Giáo sư thường dẫn chiếu đến chương, trang của những tài liệu khác để mở rộng vấn đề nghiên cứu.

“Thư viện không chỉ là nơi lưu giữ sách mà còn lưu lại cách làm việc của nhà khoa học các thế hệ trước. Gia đình chúng tôi xúc động khi những cuốn sách gắn bó nhiều năm với bố tôi đã có một chỗ lưu giữ xứng đáng. Thư viện Cao Chi là một sự ghi nhận đầy ý nghĩa đối với cuộc đời học tập, làm việc của bố tôi”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Thị Vi Ba nói.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Quyết, Viện trưởng Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân chia sẻ tại buổi lễ. (ẢNH: HÀ LINH)

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Quyết, Viện trưởng Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân cho biết, với không gian được đầu tư khang trang, hiện đại, Thư viện Cao Chi hướng tới trở thành nơi đọc sách, tra cứu, nghiên cứu và tự học; nơi gặp gỡ, trao đổi, học thuật, tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo nhóm và sinh hoạt khoa học của cán bộ, viên chức, nhà khoa học, nhất là thế hệ nghiên cứu cứu trẻ.

Tại buổi lễ, những người từng làm việc với Giáo sư Cao Chi đã có những chia sẻ về Giáo sư Cao Chi như một người thầy luôn khuyến khích các nhà khoa học trẻ đọc sách, tìm tòi và theo đuổi nghiên cứu.