Gìn giữ và lan tỏa giá trị Di tích lịch sử Long Khốt

Các tham luận, ý kiến làm rõ vị trí chiến lược của Long Khốt, diễn biến các trận đánh, nghệ thuật quân sự và tinh thần chiến đấu, sự hy sinh của quân dân ta; đồng thời đề xuất giải pháp tri ân các anh hùng liệt sĩ, bảo tồn, phát huy giá trị di tích, đổi mới tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Vị trí chiến lược ở cửa ngõ Đồng Tháp Mười

Theo Trung tướng, PGS, TS Nguyễn Đức Hải, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược quốc phòng (nay là Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam), Long Khốt có vị trí quan trọng cả trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam. Những trận đánh năm 1972, chiến thắng năm 1974 và cuộc chiến đấu 43 ngày đêm giữ đồn năm 1978 đã ghi dấu ý chí kiên cường của quân và dân ta.

Các đồng chí chủ trì hội thảo. 

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Long Khốt được xây dựng thành chi khu quân sự kiên cố, có hệ thống công sự bê tông cốt thép, được pháo binh và không quân chi viện. Đây là chốt chặn hiểm yếu nhằm kiểm soát biên giới, ngăn chặn lực lượng ta, chia cắt Đồng Tháp Mười với các căn cứ, hậu phương bên ngoài. Tiêu diệt chi khu Long Khốt vì thế có ý nghĩa quan trọng trong phá vỡ tuyến phòng thủ của địch, khai thông hành lang đưa chủ lực tiến sâu vào đồng bằng.

Thực hiện chủ trương của Bộ tư lệnh Miền, Trung đoàn 174, Sư đoàn 5 phối hợp với các đơn vị và lực lượng vũ trang địa phương tiến công chi khu Long Khốt. Chiến thắng tháng 4-1974 góp phần phá vỡ một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng thủ của địch, mở rộng vùng giải phóng, tạo thế thuận lợi cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, vị trí chiến lược của Long Khốt tiếp tục được khẳng định. Suốt 43 ngày đêm, từ ngày 14-1 đến 27-2-1978, cán bộ, chiến sĩ Đồn Long Khốt cùng lực lượng Công an nhân dân vũ trang tỉnh Long An (nay là Tây Ninh) và quân dân địa phương kiên cường bám trụ, đẩy lùi các đợt tiến công của quân Pôn Pốt. Chiến công ấy góp phần giữ vững địa bàn, làm thất bại âm mưu chiếm các vị trí tiền tiêu để mở rộng tiến công của địch, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Trung tướng, PGS, TS Nguyễn Đức Hải và các đại biểu. 

Phát biểu trao đổi tại hội thảo, Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Lưu Phước Lượng, nguyên Phó tư lệnh Quân khu 9, nguyên Phó trưởng ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ cho rằng, để đánh giá đầy đủ ý nghĩa chiến lược của khu vực Long Khốt, cần đặt chiến trường này trong tổng thể Đại thắng mùa Xuân 1975.

Trong đó, Trung tướng Lưu Phước Lượng đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ vai trò của những trận đánh trên địa bàn trong việc tạo tiền đề để các đơn vị chủ lực tiến công, vây ép Sài Gòn. Hướng nghiên cứu này sẽ góp phần bổ sung những phát hiện mới có giá trị về lịch sử quân sự, qua đó làm nổi bật tầm vóc của chiến trường Long Khốt và những đóng góp của quân, dân nơi đây vào thắng lợi chung.

Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Lưu Phước Lượng phát biểu. 

Đồng chí Ngô Thành Trung, Trưởng phòng Lý luận chính trị, lịch sử Đảng, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tây Ninh cho rằng, việc tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử khu vực Đồn Long Khốt có ý nghĩa thiết thực. Đây là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn những cống hiến, hy sinh của cha anh, bồi đắp lòng yêu nước và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Đồng chí cho biết, khu vực Đồn Long Khốt được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 2019. Từ năm 2000, địa phương duy trì lễ giỗ chung các liệt sĩ, tạo nên hoạt động văn hóa, lịch sử giàu ý nghĩa.

Đổi mới cách kể chuyện lịch sử

Đẩy mạnh số hóa tư liệu, đổi mới cách kể chuyện lịch sử, gắn truyền thông với hoạt động về nguồn là những giải pháp được Đại tá Phan Tùng Sơn, Trưởng ban đại diện Báo Quân đội nhân dân tại TP Hồ Chí Minh đề xuất nhằm đưa Di tích lịch sử quốc gia Khu vực Long Khốt đến gần công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Từng đồng hành cùng địa phương và các cựu chiến binh xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích, Đại tá Phan Tùng Sơn có điều kiện gặp gỡ nhân chứng, tìm hiểu những câu chuyện xúc động về Long Khốt. Theo đồng chí, bên cạnh diễn biến các trận đánh, những câu chuyện về con người, kỷ vật, tình đồng đội và hành trình tri ân có sức lay động, giúp công chúng hiểu sâu hơn giá trị di tích.

Đại tá Phan Tùng Sơn phát biểu tham luận tại hội thảo. 

Tuy nhiên, theo đồng chí, truyền thông về Long Khốt chủ yếu tập trung vào các dịp kỷ niệm, lễ tri ân; còn thiếu tuyến bài chuyên sâu, sản phẩm đa phương tiện; tư liệu phân tán, sự phối hợp giữa các ngành văn hóa, du lịch, báo chí, văn học nghệ thuật chưa chặt chẽ.

Để tăng sức lan tỏa, Đại tá Phan Tùng Sơn đề xuất chuyển tải các câu chuyện lịch sử qua video ngắn, chương trình trò chuyện, bài báo đa phương tiện; nghiên cứu xây dựng cổng thông tin số, ứng dụng thực tế ảo, thực tế tăng cường và thuyết minh đa ngôn ngữ để hỗ trợ tìm hiểu, trải nghiệm di tích. Các cơ quan báo chí cần phối hợp với địa phương, đơn vị quân đội, ban liên lạc truyền thống ghi âm, ghi hình lời kể; số hóa hồi ký, nhật ký, hình ảnh, kỷ vật, phục vụ bảo tồn, nghiên cứu và sáng tác.

Cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử trao đổi. 

Cùng với các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, sáng tạo video, cần tổ chức những chuyến đi thực tế, trại sáng tác để người trẻ và văn nghệ sĩ có điều kiện tiếp cận tư liệu, gặp gỡ nhân chứng. Truyền thông cũng cần gắn với hoạt động về nguồn, kết nối Long Khốt với các điểm đến lịch sử, văn hóa của Tây Ninh và vùng phụ cận, phát huy vai trò giáo dục truyền thống của di tích.

Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển, nguyên Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ và thương binh TP Hồ Chí Minh đề xuất các cơ quan, đơn vị tiếp tục huy động nguồn lực, hoàn thiện tổng thể quy hoạch Khu di tích lịch sử quốc gia Khu vực Đồn Long Khốt theo hướng đồng bộ, xứng đáng với tầm vóc là di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia ở Đồng bằng sông Cửu Long. 

Bộ đội Bộ CHQS tỉnh Tây Ninh và Sư đoàn 5 (Quân khu 7) dọn vệ sinh tại Di tích lịch sử quốc gia Khu vực Đồn Long Khốt.

Theo đó, cần tiếp tục triển khai các hạng mục đã được đề xuất trong quy hoạch, gồm: Không gian trưng bày tư liệu, hiện vật, hình ảnh về các trận đánh tại Long Khốt; sa bàn điện tử, phòng chiếu phim tư liệu và hệ thống thuyết minh hiện đại. Cùng với đó, hoàn thiện công viên lịch sử, văn hóa; xây dựng tượng đài gắn với không gian tưởng niệm ngoài trời để nhân dân bái vọng các anh hùng liệt sĩ.

Đại tá Trần Thế Tuyển đề xuất tiếp tục duy trì, phát huy ý nghĩa của lễ hội hoa đăng tri ân các anh hùng liệt sĩ trên sông Long Khốt (tối 18-5 hằng năm); lễ tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và lễ giỗ các anh hùng liệt sĩ, đồng bào yêu nước (ngày 19-5 hằng năm).

Tham luận của nhà báo Đan Hà (Báo Công Lý) cũng cho rằng, cần đồng bộ hóa hệ thống hạ tầng, dịch vụ gắn liền với khu di tích để tiện lợi cho khách tham quan, tri ân, về nguồn...