Giới hạn 10 nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026: Cân nhắc tính hiệu quả và rủi ro cho thí sinh

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, việc giới hạn số lượng nguyện vọng đã tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều từ thí sinh, phụ huynh, chuyên gia giáo dục và các cơ sở đào tạo đại học.

Lợi ích của việc giới hạn nguyện vọng – giảm “quá tải thông tin” và tăng trách nhiệm lựa chọn

Một trong những lý do chủ đạo mà Bộ GD&ĐT đưa ra khi đề xuất giới hạn 10 nguyện vọng là dựa trên dữ liệu tuyển sinh thực tế ở các mùa trước. Theo thống kê, tỷ lệ thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm khoảng 35,1%, và 98,5% thí sinh trúng tuyển là từ các nguyện vọng dưới 10, trong khi số thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng lớn hơn 10 là rất thấp, chỉ chiếm khoảng 1% tổng số thí sinh.

GS. Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT, từng phân tích rằng dữ liệu này cho thấy việc đăng ký hàng chục, thậm chí hơn 20 hoặc 30 nguyện vọng như trước không thực sự giúp tăng cơ hội trúng tuyển cho đa số thí sinh. Việc giới hạn ở mức 10 giúp thí sinh phải “tập trung suy nghĩ nghiêm túc” về lựa chọn nghề nghiệp và ngành học phù hợp với năng lực và định hướng tương lai, thay vì đăng ký dàn trải quá nhiều ngành.

Trong bối cảnh trước đây, phần mềm xét tuyển cho phép thí sinh nộp số lượng không giới hạn nguyện vọng, dẫn đến tình trạng một số em đăng ký hàng chục, thậm chí hàng trăm lựa chọn. Điều này gây “quá tải thông tin” cho hệ thống, tốn kém chi phí xử lý dữ liệu và tăng áp lực với thí sinh trong việc sắp xếp thứ tự ưu tiên. Vì vậy, giới hạn số nguyện vọng được kỳ vọng sẽ giúp quá trình xét tuyển gọn nhẹ, hiệu quả và rõ ràng hơn.

Một số ý kiến từ cán bộ tuyển sinh đại học cho rằng với số nguyện vọng giới hạn, thí sinh sẽ tập trung vào những lựa chọn quan trọng nhất, nghiên cứu kỹ điểm chuẩn, chương trình đào tạo và triển vọng nghề nghiệp, từ đó đưa ra quyết định phù hợp hơn thay vì lựa chọn theo cảm tính.

Lo ngại của thí sinh và chuyên gia: “đường lui bị thu hẹp”?

Bên cạnh những quan điểm ủng hộ, phản ứng của thí sinh và không ít chuyên gia cho rằng giới hạn 10 nguyện vọng có thể tạo ra rủi ro cho những em chưa ôn định định hướng nghề nghiệp hoặc có lực học “nhảy vọt” sau khi biết điểm thi.

Một số học sinh lo ngại rằng với chỉ 10 lựa chọn, họ sẽ không có đủ “đường lui” nếu các nguyện vọng ưu tiên đều trượt, đặc biệt trong bối cảnh nhiều ngành và trường có điểm chuẩn biến động khó lường. Như một thí sinh tại Ninh Bình từng chia sẻ, việc giảm số nguyện vọng trước kỳ thi quốc gia có thể khiến các em phải bỏ lỡ cơ hội ở những ngành/trường mong muốn chỉ vì không còn slot đăng ký.

TS Lê Anh Đức - Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cũng đồng ý rằng dự thảo có những mục tiêu hợp lý, nhưng cho rằng giới hạn 10 nguyện vọng là quá thấp, có thể ảnh hưởng lớn tới cả thí sinh lẫn các trường đại học trong việc thu hút đúng đối tượng. Ông đề xuất tăng mức giới hạn lên 15-20 nguyện vọng để tạo “đệm an toàn” cho lựa chọn của các em.

Chuyên gia tuyển sinh cũng đặt câu hỏi về tính công bằng và quyền lựa chọn của thí sinh. Khi số nguyện vọng bị giới hạn, khả năng thí sinh không phải người có lực học top đầu bị “kém may mắn” sẽ tăng lên nếu linh hoạt đăng ký lựa chọn phù hợp với điểm số thật của mình không còn. Cạnh tranh khốc liệt hơn đồng nghĩa với việc mỗi quyết định sai không còn “đường lui” như trước.

Tuy vậy, cũng có ý kiến cho rằng những năm tuyển sinh vừa qua cho thấy đa phần thí sinh trúng tuyển nằm trong khu vực nguyện vọng đầu tiên đến khoảng thứ 10, nên việc hạn chế đến 10 nguyện vọng vẫn đảm bảo quyền lợi của đại đa số thí sinh một cách công bằng.

Một điểm quan trọng là trong dự thảo quy chế, Bộ GD&ĐT cũng phân biệt riêng đối với các ngành đặc thù như đào tạo giáo viên - chỉ xét tuyển 3 nguyện vọng đầu - nhằm đảm bảo thí sinh có định hướng nghề rõ ràng và bảo vệ chỉ tiêu đào tạo vốn nhà nước tài trợ.

Giới hạn số nguyện vọng không đứng riêng lẻ mà nằm trong chuỗi điều chỉnh nhằm làm minh bạch, công bằng và hiệu quả hệ thống tuyển sinh đại học giai đoạn 2026: giảm số phương thức xét tuyển xuống tối đa 5, yêu cầu về điểm học bạ và xử lý điểm ngoại ngữ… tất cả đều nhằm giảm “nhiễu thông tin” cho thí sinh và cơ sở đào tạo.

Các chuyên gia nhìn nhận rằng nếu được triển khai trơn tru, việc giới hạn nguyện vọng sẽ tạo ra một hệ thống xét tuyển rõ ràng hơn, giảm thiểu “nguyện vọng ảo” và giúp thí sinh phải trang bị kiến thức, kỹ năng nghiên cứu lựa chọn ngay từ sớm. Tuy nhiên, cần có hướng dẫn tư vấn tuyển sinh bài bản, đặc biệt cho học sinh vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chưa tiếp cận đầy đủ thông tin để không bị mất lợi thế do số lượng lựa chọn hạn chế.

Việc giới hạn 10 nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026 là một hướng cải cách được Bộ GD&ĐT cân nhắc kỹ dựa trên số liệu tuyển sinh thực tế và mục tiêu đơn giản hóa quy trình. Tuy nhiên, trước khi áp dụng chính thức, cần tiếp tục lắng nghe ý kiến rộng rãi từ thí sinh, phụ huynh, chuyên gia và cơ sở đào tạo để cân bằng giữa quyền tự do lựa chọn của thí sinh và mục tiêu cải cách hiệu quả, minh bạch của hệ thống tuyển sinh đại học Việt Nam.

Thái Phương