Vì sao tăng chỉ tiêu tuyển sinh không còn dễ như trước?

Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư quy định việc xác định số lượng tuyển sinh để lấy ý kiến rộng rãi của xã hội. Văn bản này được xây dựng nhằm triển khai Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) 2025 và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) 2025, hướng tới chuẩn hóa điều kiện đào tạo và chấm dứt tình trạng mở rộng quy mô bằng mọi giá.

Theo Bộ GD&ĐT, dự thảo không chỉ là câu chuyện tính chỉ tiêu, mà là bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy quản lý: từ quản lý đầu vào sang quản trị chất lượng toàn diện dựa trên cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và kết quả đầu ra của người học.

Ảnh minh họa.

Điểm mới đầu tiên là việc xác định chỉ tiêu theo từng địa điểm đào tạo. Thay vì tính chung cho cả trường, trụ sở chính và từng phân hiệu sẽ có chỉ tiêu riêng dựa trên điều kiện thực tế tại chỗ. Cách làm này nhằm tránh tình trạng "dồn chỉ tiêu trên giấy" về những cơ sở chưa đủ năng lực, đồng thời giúp cơ quan quản lý giám sát chất lượng chặt chẽ hơn.

Dự thảo cũng làm rõ khái niệm giảng viên đồng cơ hữu - lực lượng được phép tham gia tính chỉ tiêu nhưng chỉ được quy đổi bằng 1/2 giảng viên cơ hữu cùng trình độ. Quy định kèm theo các ràng buộc về hợp đồng, thời gian cam kết và giới hạn số lượng nhằm ngăn việc "mượn tên giảng viên" để nới chỉ tiêu.

Một điểm nhấn quan trọng là việc gắn chỉ tiêu với Chuẩn cơ sở giáo dục đại học. Dự thảo lấy giảng viên trình độ tiến sĩ làm chuẩn khi tính hệ số quy đổi, qua đó tạo áp lực tích cực buộc các trường nâng chuẩn đội ngũ. Về cơ sở vật chất, tiêu chí diện tích sàn phục vụ đào tạo tối thiểu 2,8 m²/người học được áp dụng thống nhất, kèm lộ trình để các trường hoàn thiện.

Về cách tính chỉ tiêu, Bộ GD&ĐT đề xuất chuyển từ xác định theo lĩnh vực sang theo nhóm ngành, đồng thời bắt buộc tính riêng theo từng ngành đối với các lĩnh vực đặc thù như sức khỏe, pháp luật, đào tạo giáo viên và đào tạo tiến sĩ. Đây là các ngành đòi hỏi đội ngũ giảng viên chuyên môn sâu và điều kiện thực hành khắt khe.

Đáng chú ý, dự thảo đặt ra "hàng rào chất lượng" mới: các ngành có tỷ lệ sinh viên thôi học năm đầu trên 15% hoặc tỷ lệ người tốt nghiệp có việc làm thấp sẽ không được tăng chỉ tiêu đại học. Quy định này được kỳ vọng chấm dứt cuộc đua tuyển sinh bằng mọi giá và buộc các trường quan tâm hơn đến chất lượng đào tạo và cơ hội nghề nghiệp của người học.

Bên cạnh đó, dự thảo vẫn tạo độ linh hoạt nhất định khi cho phép tuyển vượt chỉ tiêu đã công bố trong phạm vi 5% đối với đại học và 20% đối với sau đại học, miễn là cơ sở đào tạo chứng minh được năng lực bảo đảm chất lượng.

Đỗ Vi