Giữ đà tăng trưởng xuất khẩu

Cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng. (Ảnh: ĐÀM THANH)

Động lực từ các trung tâm công nghiệp

Hoạt động xuất, nhập khẩu là điểm sáng của nền kinh tế nước ta trong chín tháng qua, trong đó kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh 24,5%, riêng tháng 9 tăng 39,1%, đạt mức cao nhất từ đầu năm.

Kim ngạch xuất khẩu của thành phố Bắc Ninh ước đạt 88,3 tỷ USD, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025, đứng đầu cả nước. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực chủ yếu thúc đẩy xuất khẩu. Theo Giám đốc Sở Công thương thành phố Bắc Ninh Nguyễn Minh Hiếu, các doanh nghiệp liên tục mở rộng quy mô sản xuất, cùng với xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực công nghệ cao đã tạo động lực tăng trưởng cho những nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như điện thoại, máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Samsung Electronics Việt Nam, Khu công nghiệp Yên Phong I là một doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu lớn trên địa bàn Bắc Ninh. Ông Kim Yong Sup, Phó Tổng Giám đốc phụ trách đối ngoại của công ty cho biết, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sản xuất, hiện đại hóa dây chuyền thiết bị, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng công nghiệp hiện đại và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Doanh thu của công ty trong chín tháng năm 2026 ước tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025.

Với mục tiêu tăng trưởng GRDP cả năm 12,5%, trong khi GRDP chín tháng tăng 11,81%, thành phố Bắc Ninh xác định quý IV cần đạt mức tăng trưởng 14,57%. Điều này đòi hỏi các ngành, lĩnh vực tiếp tục nâng công suất, duy trì đơn hàng và chuyển hóa lợi thế thu hút đầu tư thành năng lực sản xuất thực tế. Bắc Ninh định hướng đa dạng hóa thị trường, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao vào các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ cao; đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của thành phố dự tính đạt 200 tỷ USD trong năm 2026.

Hải Phòng là địa phương có lợi thế hoạt động sản xuất công nghiệp với hệ thống cảng biển và mạng lưới giao thông kết nối quốc tế. Theo Trưởng Thống kê thành phố Tăng Bá Phúc, kim ngạch xuất khẩu chín tháng năm 2026 của Hải Phòng ước đạt 43,72 tỷ USD, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước, bằng 84,1% kế hoạch năm và vượt 1,82 tỷ USD so với kịch bản tăng trưởng. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực gồm điện tử và linh kiện điện tử, máy móc, thiết bị và phụ tùng, dệt may, giày dép. Năng lực sản xuất được củng cố cùng với dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tính đến ngày 20/9, Hải Phòng thu hút hơn 3,63 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, tăng 64,4% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó, 90,8% tập trung vào các khu công nghiệp, khu kinh tế. Sự phát triển của các ngành công nghiệp quy mô lớn, gắn với chuỗi sản xuất quốc tế, tạo nguồn hàng xuất khẩu ổn định.

So với các địa phương khác, Hải Phòng có lợi thế xuất khẩu hơn do khả năng kết nối sản xuất với thị trường quốc tế. Cảng nước sâu Lạch Huyện cùng hệ thống đường cao tốc, giao thông liên vùng giúp doanh nghiệp tiếp cận các tuyến vận tải biển quốc tế, giảm khâu trung chuyển và rút ngắn thời gian giao hàng. Chín tháng năm 2026, lượng hàng hóa thông qua cảng đạt 156,3 triệu tấn, tăng 11,8%.

Cùng với đó, việc hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA được Hải Phòng xác định là một hướng nâng cao sức cạnh tranh. Năm 2025, thành phố dẫn đầu cả nước về FTA Index với 35,62/40 điểm. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hoàng Minh Cường, Hải Phòng coi chỉ số này là công cụ quản trị, cải cách, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, số hóa thủ tục và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử theo mô hình “5 tại chỗ”. Những giải pháp này giúp doanh nghiệp đáp ứng quy tắc xuất xứ, tận dụng ưu đãi thuế quan và hạn chế rủi ro thương mại.

Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ hoạt động xuất khẩu như tăng cường kết nối thương mại, logistics, thương mại điện tử và khả năng tham gia mạng lưới sản xuất khu vực; hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, sản phẩm, chuỗi cung ứng và tăng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, góp phần nâng tỷ lệ nội địa hóa, tăng giá trị gia tăng.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), kim ngạch xuất khẩu chín tháng qua tăng mạnh phản ánh nhu cầu sản xuất và đơn hàng được mở rộng, nhưng kim ngạch nhập khẩu tăng 36,7%, tốc độ tăng cao hơn xuất khẩu cũng cho thấy nền sản xuất trong nước còn phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện và thiết bị nhập khẩu. Ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực sản xuất nội địa và tăng liên kết giữa doanh nghiệp Việt Nam với khu vực FDI để từng bước nâng tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị giữ lại trong nước.

Mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng hàng xuất khẩu

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của các doanh nghiệp trong chín tháng năm 2026 ước đạt hơn 158 tỷ USD, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 76 tỷ USD, tăng 10,6%. Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 76,7% cơ cấu xuất khẩu và duy trì đà tăng trưởng nhờ đơn hàng ổn định. Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản chiếm 15,9%. Trong đó, thực phẩm chế biến ghi nhận tăng trưởng nhờ đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và xuất khẩu chính ngạch.

Để mở rộng thị trường, doanh nghiệp khai thác các FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, UKVFTA và RCEP, qua đó tận dụng ưu đãi thuế quan, tăng sức cạnh tranh của hàng hóa. Hoạt động xúc tiến thương mại của thành phố hướng đến các thị trường tiềm năng như Trung Đông, Mỹ Latin và Nam Á, giúp doanh nghiệp tìm kiếm thêm đối tác, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Bên cạnh đó, thành phố chỉ đạo các ngành thực hiện tối ưu hóa thủ tục hải quan, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý cảng biển và cải thiện kết nối giao thông đến các đầu mối như Cát Lái, Cái Mép, Cần Giờ, góp phần giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian thông quan.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà cho hay, giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân 10- 11% mỗi năm, nâng tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến, chế tạo lên hơn 90% và tỷ trọng xuất khẩu sang các thị trường có FTA lên hơn 75%.

Tại Phú Thọ, kim ngạch xuất khẩu chín tháng năm 2026 của tỉnh ước đạt hơn 39,3 tỷ USD, tăng 48,9% so với cùng kỳ năm trước và bằng 99,6% kế hoạch năm. Cùng trong chín tháng qua, Phú Thọ thu hút hơn 2,4 tỷ USD vốn FDI; các dự án mở rộng, hiện đại hóa sản xuất, nhất là trong lĩnh vực điện tử, góp phần tăng năng lực xuất khẩu. IIP tăng 21,5%, phản ánh vai trò ngày càng lớn của công nghiệp chế biến, chế tạo và các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực. Nhóm hàng điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 30,02% nhờ duy trì đơn hàng từ các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Dell, Samsung và Google.

Công ty AMY GRUPO là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu đáng chú ý của tỉnh. Công ty đã mở rộng thị trường tới hơn 30 quốc gia, trong đó Mỹ là thị trường chủ lực. Chín tháng năm 2026, doanh thu xuất khẩu đạt khoảng 3.575 tỷ đồng, tương ứng 18,85 triệu m² sàn SPC và 4,36 triệu m² gạch ốp lát.

Phó Tổng Giám đốc AMY GRUPO Trần Tuấn Đại cho biết, doanh nghiệp đang đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận sản phẩm, chi phí logistics, chính sách thương mại và sức ép cạnh tranh. Thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa thị trường và tăng năng lực quản trị chuỗi cung ứng.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông: Trong quý IV/2026, tỉnh sẽ theo dõi sát hoạt động sản xuất, kinh doanh, kịp thời tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp ổn định sản xuất, nhất là các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm xuất khẩu chủ lực, đồng thời đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp và thu hút các dự án có chất lượng để giữ đà xuất khẩu, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.