Giữ đà tăng trưởng xuất khẩu, hướng tới phát triển bền vững
Nửa đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục là điểm sáng trong tăng trưởng kinh tế khu vực và thế giới. Xuất nhập khẩu đạt giá trị lớn và gia tăng nhanh, tạo thêm sức cạnh tranh cho Việt Nam trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.

Sản xuất hàng xuất khẩu tại Công ty TNHH Chang Shin Việt Nam (Khu công nghiệp Thạnh Phú).
Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cho thấy, dù xuất khẩu tiếp tục tăng nhưng nhập khẩu lại tăng nhanh hơn và đẩy giá trị nhập siêu của cả nước lên hơn 16,6 tỷ USD. Điều này đặt ra những thách thức trong điều hành kinh tế vĩ mô, hướng tới gia tăng xuất khẩu và xây dựng nội lực của doanh nghiệp (DN) trong nước một cách bền vững.
29 mặt hàng xuất khẩu hơn 1 tỷ USD
6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực FDI tiếp tục đóng góp gần 80% tổng kim ngạch xuất khẩu. Cả nước có 29 mặt hàng đạt kim ngạch hơn 1 tỷ USD, trong đó 5 mặt hàng vượt 10 tỷ USD, cho thấy cơ cấu hàng hóa xuất khẩu ngày càng đa dạng và nhiều ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.
Mặc dù xuất khẩu tăng trưởng nhanh nhưng ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng nhanh hơn. Nửa đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu hơn 283 tỷ USD, tăng hơn 33% so với cùng kỳ năm trước, khiến cho nhập siêu lớn hơn 16,6 tỷ USD. Điều này tạo áp lực đối với công tác điều hành cán cân thương mại và ổn định kinh tế vĩ mô.
Đồng Nai tiếp tục giữ vị thế truyền thống là địa phương xuất siêu lớn với kim ngạch xuất khẩu nửa đầu năm 17,1 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ; nhập khẩu 12,9 tỷ USD, tăng 20,3% so cùng kỳ.
Đánh giá vấn đề này, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho rằng: Đây là giai đoạn nền kinh tế và các DN đang mở rộng quy mô sản xuất. Nhập khẩu máy móc, thiết bị, xăng dầu và nhiều nguyên liệu đầu vào như: sắt thép, hóa chất, chất dẻo, nguyên phụ liệu dệt may, da giày đều tăng, phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất của DN trước những biến động của thị trường. Đây đều là các nhóm hàng phục vụ trực tiếp cho sản xuất, phản ánh nhu cầu đầu tư và mở rộng sản xuất của DN.
Chính vì vậy, trong ngắn hạn, nhập siêu có thể tạo áp lực nhất định đối với một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, xét về bản chất, phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay là nguyên phụ liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất và đầu tư, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng sản xuất, xuất khẩu trong thời gian tới.
Ở một góc độ khác, vấn đề đáng quan tâm hơn là xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn phụ thuộc nhiều từ các DN có vốn đầu tư nước ngoài. DN Việt Nam chiếm số lượng nhiều nhưng quy mô sản xuất, xuất khẩu còn nhỏ. Hàng hóa từ Việt Nam xuất khẩu nhiều, song hàng hóa mang thương hiệu của nước ta vẫn còn ít. Theo Giáo sư Trần Văn Thọ, chuyên gia kinh tế, Giáo sư danh dự tại Đại học Waseda (Tokyo, Nhật Bản), về lâu dài, cần xây dựng nội lực lớn hơn cho cộng đồng DN Việt Nam. Theo Giáo sư Thọ, để tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, kinh nghiệm của các quốc gia đi trước cho thấy luôn có chiến lược xây dựng đội ngũ DN quốc gia là động lực.
Tìm hướng để xuất khẩu tăng trưởng bền vững
Trên bình diện cả nước, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết: Để hỗ trợ tăng trưởng xuất khẩu những tháng cuối năm 2026, Bộ Công thương tiếp tục thúc đẩy khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đẩy mạnh xúc tiến thương mại. Cùng với đó, phát huy vai trò của hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối DN với các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế.
Đối với Đồng Nai, theo Giám đốc Sở Công thương Vũ Ngọc Long, những biến động của kinh tế thế giới trong 6 tháng đầu năm 2026 đã tác động rõ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu của DN. Giá cước vận tải biển quốc tế tăng, cùng với những biến động tại một số thị trường xuất khẩu, đã ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, thời gian gần đây, thị trường có dấu hiệu ổn định hơn, nhất là giá nhiên liệu ít biến động, tạo điều kiện thuận lợi để DN đẩy mạnh xuất khẩu trong những tháng cuối năm. Bên cạnh việc khai thác hiệu quả các thị trường truyền thống như: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản và châu Âu, DN cần mở rộng sang các thị trường tiềm năng như: Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Nam Mỹ nhằm đa dạng hóa thị trường, giảm rủi ro và duy trì tăng trưởng bền vững.
Đầu tháng 7-2026, Sở Công thương thành phố Đồng Nai đã làm việc với các DN xuất nhập khẩu tiêu biểu và hiệp hội ngành hàng để đánh giá tình hình xuất nhập khẩu cũng như khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do và mức độ khai thác ưu đãi thuế quan, việc tuân thủ quy tắc xuất xứ cũng như các rào cản kỹ thuật và yêu cầu về phát triển bền vững. Trên cơ sở đó sẽ đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi các hiệp định thương mại tự do, hỗ trợ DN mở rộng thị trường và phát triển xuất khẩu theo hướng bền vững.











