Giữ hồn Di sản quốc gia qua Lễ Mở cửa rừng Minh Hòa ở Phú Thọ

Trong không khí rộn ràng những ngày đầu Xuân Bính Ngọ 2026, Lễ hội Mở cửa rừng dân tộc Mường xã Minh Hòa (Phú Thọ) năm 2026 diễn ra trong hai ngày 21 - 22/2/2026 (tức mùng 5 và mùng 6 tháng Giêng) tại sân Đình Phục Cổ, thu hút rất đông người dân và du khách thập phương.

Theo Ban Tổ chức, ngày 21/2 (mùng 5 tháng Giêng) sẽ diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi: Từ 7h30 tổ chức thi đấu thể thao và trò chơi dân gian như: Bóng chuyền da nam, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, ném còn, bịt mắt bắt vịt…; 14h00 trưng bày, giới thiệu sản phẩm địa phương; 19h30 là đêm giao lưu văn nghệ mừng Đảng - mừng Xuân, chào mừng lễ hội.

Sáng 22/2 (mùng 6 tháng Giêng), từ 7h30, phần lễ chính thức được tổ chức với các nghi thức: Văn nghệ chào mừng, khai mạc, đánh trống khai hội, thực hành nghi lễ truyền thống, cầu may; sau đó tiếp tục phần hội với các môn thể thao, trò chơi dân gian và trưng bày sản phẩm đến 17h00 cùng ngày.

Dòng người tấp nập tham gia Lễ hội Mở cửa rừng dân tộc Mường xã Minh Hòa.

Lễ Mở cửa rừng là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian đặc trưng, gắn bó mật thiết với đời sống đồng bào Mường xã Minh Hòa. Lễ hội phản ánh nhận thức sâu sắc của người Mường về mối quan hệ chặt chẽ giữa rừng - đất - nước, ba yếu tố thiết yếu bảo đảm sự sinh tồn và phát triển của cộng đồng.

Theo thần tích, thần sắc làng Phục Cổ, lễ Mở cửa rừng là Xuân tế, tương ứng với lễ Khai hạ của người Mường ở Hòa Bình. Trải qua bao biến thiên lịch sử, nghi lễ vẫn được bảo lưu tương đối nguyên vẹn, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu mỗi dịp đầu năm mới.

Lễ Mở cửa rừng gồm ba nghi lễ chính: Lễ kính cáo và tế Thành hoàng tại Đình Phục Cổ (tế Khai xuân), Lễ xin mở cửa rừng và Lễ Tống xui. Trong lễ tế, lễ vật gồm xôi gà, hoa quả, rượu, nước lã được bày trang trọng trên mâm gỗ. Sau hồi chiêng mở đầu, thủ từ đọc lời khấn xin Thành hoàng cho dân bản khai xuân, mở cửa rừng, phù hộ một năm khỏe mạnh, mùa màng bội thu.

Nghi thức tế được thực hiện với ba tuần dâng lễ: Sơ hiến, á hiến, chung hiến; kết thúc bằng độc chúc và hóa chúc. Ba hồi năm tiếng trống vang lên báo hiệu mở cửa đình, mở cửa rừng - mở đầu cho một năm lao động mới.

Phần hội tái hiện sinh động cuộc đi săn của các phường săn xưa, cùng những tiết mục văn nghệ dân gian đặc sắc như múa sênh tiền, hò đu, đâm đuống… Không khí tưng bừng lan tỏa khắp bản làng, gắn kết cộng đồng trong niềm tin vào một năm no đủ, an vui.

Ngày 21/2, diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi thi đấu thể thao và trò chơi dân gian như: Bóng chuyền da nam, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, ném còn, bịt mắt bắt vịt...

Đáng chú ý, ngày 16/2/2024, huyện Yên Lập (cũ) đã tổ chức lễ đón nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với “Tập quán xã hội và tín ngưỡng Lễ mở cửa rừng của người Mường huyện Yên Lập”, khẳng định giá trị tiêu biểu của loại hình di sản này trong kho tàng văn hóa dân tộc.

Minh Sơn - Long Anh