Giữ hồn văn hóa bản địa

Một tiết mục biểu diễn của đội văn nghệ thôn Đăng Thượng, xã Thạch Quảng.

Đội văn nghệ thôn Đăng Thượng (xã Thạch Quảng) được thành lập từ năm 2021. Ngoài nhiệm vụ phục vụ các hoạt động văn hóa tại thôn, xã Thạch Quảng và tham gia các hội thi, hội diễn, đội còn tích cực dàn dựng các tiết mục múa hát mang đậm bản sắc của đồng bào dân tộc Mường để phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm của khách du lịch. Hiện nay, đội văn nghệ thôn Đăng Thượng có 10 thành viên, tuy độ tuổi khác nhau nhưng có điểm chung là yêu bản sắc văn hóa dân tộc. Ban ngày, các thành viên trong đội tham gia sản xuất phát triển kinh tế gia đình; ban đêm, chị em lại tụ họp tập luyện để có những tiết mục văn nghệ đặc sắc, hấp dẫn, níu chân du khách nơi miền Tây xứ Thanh.

"Mỗi thành viên trong đội đều mang trong mình tình yêu với ca múa và khát vọng gìn giữ bản sắc văn hóa Mường. Trước xu hướng du khách ngày càng yêu thích khám phá văn hóa bản địa, chúng tôi tích cực tập luyện để mang đến những tiết mục thật đặc sắc. Được biểu diễn, chị em vừa thỏa đam mê, vừa có thêm thu nhập, vừa góp phần đưa hình ảnh vùng đất Thạch Quảng đến với du khách thập phương", chị Trương Thị Thoa, thành viên đội văn nghệ thôn Đăng Thượng chia sẻ.

Ông Lê Huy Dương, Chủ tịch UBND xã Thạch Quảng, cho biết: Đến với vùng đất Thạch Quảng, du khách không chỉ hòa mình vào cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, tắm thác Mây, thưởng thức ẩm thực mà còn muốn trải nghiệm bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Mường. Khi màn đêm buông xuống, tiếng cồng chiêng, tiếng nhạc nổi lên, du khách với các thành viên trong đội văn nghệ nắm tay nhau nhảy theo tiếng nhạc, lời hát- đó chính là khoảnh khắc giao thoa văn hóa đẹp nhất, là động lực để chúng tôi tiếp tục tập luyện nhiều tiết mục văn nghệ phục vụ du khách. Hiện nay, xã có 3 đội văn nghệ, thường xuyên luyện tập để phục vụ khách du lịch khi đến tham quan, trải nghiệm tại địa phương - một trong những giải pháp hiệu quả để thu hút du khách, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Thạch Quảng đón hơn 50.000 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Để các đội văn nghệ hoạt động ngày càng chuyên nghiệp, xã Thạch Quảng phối hợp với các đơn vị chức năng tổ chức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng biểu diễn cho các thành viên, qua đó tăng sức hấp dẫn, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của khách du lịch.

Cũng như đội văn nghệ xã Thạch Quảng, đội văn nghệ bản Peo, xã Yên Thắng đã tích cực tham gia tập luyện các tiết mục văn nghệ để quảng bá bản sắc văn hóa đến với du khách. Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi được biết, cuộc sống của nhiều thành viên trong đội văn nghệ còn nhiều khó khăn, nhưng mọi người luôn động viên nhau tập luyện với mong muốn đóng góp công sức vào việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

“Thời gian qua, đội văn nghệ bản Peo đã tích cực tập luyện để mang lại cho du khách những tiết mục văn nghệ đặc sắc. Qua trao đổi, nhiều du khách đánh giá cao kỹ năng biểu diễn cũng như tinh thần phục vụ của các thành viên trong đội. Tuy nhiên, tiền thù lao mà các thành viên nhận được từ việc hát, múa phục vụ du khách còn rất thấp và không thường xuyên. Vì vậy, để chị em gắn bó lâu dài, rất cần sự hỗ trợ về kinh phí hoạt động, trang phục, đạo cụ...”, ông Ngân Văn Số, trưởng bản Peo cho biết.

Ngoài duy trì các đội văn nghệ, thực hiện chủ trương phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, tháng 3/2025, xã Yên Thắng đã tổ chức khai trương chợ đêm Ngàm Pốc. Chợ họp vào tối thứ 7 của tuần cuối cùng trong tháng và thu hút đông đảo người dân và du khách đến giao thương. Tại đây, du khách có thể tìm thấy các sản vật địa phương phong phú, như: măng khô, mộc nhĩ, nấm hương, gạo nếp nương, mật ong... hay thưởng thức các món ăn đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái. Đặc biệt, những gian hàng thổ cẩm rực rỡ sắc màu tạo nên điểm nhấn văn hóa độc đáo cho du khách.

Hiện nay hầu hết tại các điểm du lịch cộng đồng ở miền Tây xứ Thanh đều có các câu lạc bộ, đội văn nghệ hoạt động phục vụ du khách. Hoạt động này không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần tăng thêm trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng khả năng chi tiêu của du khách. Đây là hướng đi bền vững để đánh thức tiềm năng văn hóa bản địa phục vụ phát triển du lịch. Anh Nguyễn Xuân Hùng, ở phường Hạc Thành chia sẻ: "Đến với các điểm du lịch cộng đồng ở miền Tây xứ Thanh, tôi được khám phá cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và thưởng thức ẩm thực truyền thống. Khi màn đêm buông xuống, những tiết mục văn nghệ do bà con tự dàn dựng biểu diễn với trang phục thổ cẩm rực rỡ, giọng hát mượt mà hòa quyện cùng tiếng nhạc cụ dân tộc tạo nên sức hút kỳ lạ khó cưỡng".

Bà Nguyễn Thị Nguyệt, Trưởng Phòng Quản lý Du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết: Các đội văn nghệ không chỉ là hoạt động phong trào mà còn là “linh hồn” của sản phẩm du lịch cộng đồng. Để phát huy giá trị này, các xã miền núi cần tập trung phục dựng các loại hình văn hóa tiêu biểu, tạo dấu ấn riêng biệt cho từng điểm đến; đồng thời quan tâm hỗ trợ kinh phí để các đội có thêm nguồn lực hoạt động, mua sắm trang phục, đạo cụ. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn kỹ năng biểu diễn, xây dựng kịch bản phục vụ du khách, bảo tồn làn điệu, trang phục truyền thống, nâng cao tính hấp dẫn, chuyên nghiệp phù hợp với nhu cầu du khách. Bên cạnh đó, tăng cường liên kết giữa cộng đồng và doanh nghiệp để hình thành các chương trình trải nghiệm ban đêm, giao lưu văn hóa, đốt lửa trại gắn với biểu diễn nghệ thuật dân gian. Đây chính là cơ hội để văn hóa bản địa, đặc biệt là văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số trở thành “chìa khóa” phát triển du lịch hiệu quả, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân, vừa giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa trong tiến trình phát triển của đất nước.