Giữ lửa làng bánh nổ xứ Quảng mỗi độ Tết đến, Xuân về

Hạt nếp được rang lên nổ bung hết vỏ trấu ra ngoài

Những ngày giáp Tết, không khí làng Điền Trang (xã Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi) trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết. Từ tinh mơ đến tận khuya, tiếng vồ gỗ vang lên không ngớt, quyện cùng mùi nếp rang, mùi gừng cay nồng lan tỏa khắp xóm làng.

Từ lâu bánh nổ đã trở thành thức bánh không thể thiếu trên bàn thờ ngày Tết của người Quảng Ngãi. Không chỉ là món quà quê dân dã, bánh nổ còn là ký ức, là hương vị của cội nguồn, hiện diện trong những dịp Tết Nguyên đán, cúng ông Táo, lễ giỗ, lễ họ – nơi con cháu hướng về tổ tiên.

Bống nếp được sàng sẩy cho sạch trấu để trộn với đường, gừng

Trong căn nhà nhỏ của bà Nguyễn Thị Lượng (52 tuổi) thôn Điền Trang, không khí lao động luôn tất bật. Người rang nếp, người nấu đường gừng, người ép khuôn, cắt bánh, đóng gói… mọi công đoạn đều được thực hiện thủ công, nhịp nhàng và ăn ý.

Gắn bó với nghề hơn 20 năm, bà Lượng xem bánh nổ không chỉ là kế sinh nhai mà còn là gia nghiệp do ông bà để lại. “Làm bánh là phải giữ đúng cách xưa, không phụ gia, không hóa chất, chỉ có nếp, đường và gừng, có vậy bánh mới giữ được hồn Tết”, bà Lượng chia sẻ.

Người làm bánh cầm vồ bằng gỗ to đóng xuống đều đặn từng nhát

Chính sự trân quý hương vị truyền thống ấy đã giúp bánh nổ Điền Trang ngày càng được ưa chuộng. Dù giá bán bình dân, từ 40.000 – 100.000 đồng/kg, nhưng mỗi dịp Tết, các hộ làm nghề vẫn phải tăng sản lượng gấp ba, gấp bốn lần ngày thường mới kịp phục vụ nhu cầu thị trường.

Làm bánh nổ không chỉ cần sự khéo léo mà còn đòi hỏi sức lực và sự kiên nhẫn. Từ khâu rang nếp, sàng lọc, trộn keo đường gừng đến nện bánh bằng vồ gỗ sao cho bánh chặt, không rỗng ruột – tất cả đều phụ thuộc vào kinh nghiệm và đôi tay người thợ.

Đòn bánh nổ sau khi đóng xong

Dù ngày nay nhiều hộ đã thay khuôn gỗ bằng khuôn thép để tăng độ bền, nhưng cách làm thủ công vẫn được gìn giữ như một cách bảo tồn “hồn cốt” của làng nghề.

Hiện nay, toàn tỉnh Quảng Ngãi chỉ còn hơn chục hộ còn bền bỉ bám trụ với nghề bánh nổ truyền thống. Không sản xuất ồ ạt, không chạy theo công nghiệp hóa, nhưng mỗi mùa Tết, bánh nổ Điền Trang vẫn “cháy hàng”, lặng lẽ mang hương vị quê nhà đến khắp mọi miền.

Bánh được cắt thành từng lát nhỏ và sấy trên than hồng trong 24 giờ cho khô giòn, thơm phức, rồi đóng vào bao ni lông

Theo lãnh đạo UBND xã Tư Nghĩa, bánh nổ đã được xây dựng thành sản phẩm OCOP địa phương. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn, phát triển làng nghề, vừa gìn giữ giá trị truyền thống, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn – để mỗi độ Xuân về, nhịp búa gỗ làng bánh nổ vẫn còn vang mãi.

NHƯ ĐỒNG